İdare hukuku

Alman resmî dilinin en sık kısaltmalarından biri ve tam da bu yüzden çevirinin kalitesini ele verir.

Ne anlatır

Metnin daha önce anılan kişisine, dosyasına ya da işlemine geri gönderme yapar. Tek başına bir anlamı yoktur; neyi işaret ettiği yukarıdaki satırlardan çıkar.

DikkatParçalı çeviride kaybolur

Belgenin yalnız bir bölümü çevrildiğinde, bu kısaltmanın işaret ettiği bilgi çeviride bulunmaz ve metin havada kalır. Bu, “sadece şu paragrafı çevirin” isteğinin neden çoğu zaman kötü sonuç verdiğinin somut sebebidir.

Doğru çeviri

Karşılık “yukarıda anılan”dır. İyi çeviride, işaret edilen şey belirsizse köşeli parantez içinde açıklanır — ama metne yeni bilgi eklenmez.

Aynı aileden

• u. g. — unten genannt, aşağıda anılan.
• s. o. / s. u. — siehe oben / siehe unten, yukarı / aşağı bakınız.
• lt. — laut, “…e göre”.
• ggf. — gegebenenfalls, “gerekirse / duruma göre”.

Adres satırındaki bu kısaltma, mektubun kurum içinde kimin eline geçmesi gerektiğini söyler. Görünüşte küçük bir ayrıntı ama tebligat tartışmasında önem kazanır.

Ne anlatır

Yazının muhatabı kurumdur; adı geçen kişi yalnızca kurum içindeki ilgilidir. Yani o kişi izinli ya da işten ayrılmış olsa bile yazı kuruma ulaşmış sayılır.

Neden önemli

• Süre başlangıcı, yazının kuruma ulaştığı ana göre hesaplanır.
• “Kişi yoktu” savunması, tebligatın yapılmadığı anlamına gelmez.
• Kişiye özel gönderim isteniyorsa kullanılan ibare farklıdır (persönlich — bizzat).

Çeviri

Karşılık “… eliyle” ya da “… dikkatine”dir. Adres bloğu çevrilirken kısaltma korunur; adres satırlarının sırası değiştirilmez, çünkü Alman zarf düzeni Türk düzeninden farklıdır.

Yakın ibareler

c/o (care of) adres sahibinin başkası olduğunu; persönlich/vertraulich yalnız muhatabın açabileceğini gösterir. Sonuncusu resmî yazışmada ciddi bir sınırlamadır.

Kurumdan kişiye gönderimde

Makam, kişiye yazarken “z.Hd.” kullanmaz; adres bloğunda kişinin adı ve adresi yazar, vekil varsa “über Rechtsanwalt X” (avukat aracılığıyla) ya da doğrudan vekilin adresi kullanılır. Şirkete yazarken “Firma X GmbH, z.Hd. Herrn Y” ya da “Geschäftsführung” (yönetim) yazılır; tebligat şirkete yapılmış sayılır ve şirket içi dağıtım şirketin işidir. Avukat bürolarına yazışmada “z.Hd. Rechtsanwalt X” dosyayı yürüten avukatı gösterir. Kişiye özel yazılarda (“persönlich”, “vertraulich”, “eigenhändig”: bizzat) zarf yalnız o kişi tarafından açılır ve tebligat da bizzat yapılır; bu ibare, sağlık, sicil ve disiplin yazılarında bulunur. “z.Hd.” satırı olmayan ve yalnız kurum adı taşıyan zarf, kurumun genel evrakına düşer ve dağıtım gecikir.

E-postada ve çeviride

E-postada “z.Hd.” kullanılmaz; konu satırına görevli adı ve dosya numarası yazılır ve e-posta kurumun genel adresine gidiyorsa “Sehr geehrte Frau X” hitabı doğru masayı bulmaz, dosya numarası bulur. Türkçe düşünüp Almanca yazanlar bazen hitaba “z.Hd.” ekler; bu yanlıştır, z.Hd. yalnız adres bloğunda kullanılır. Çeviride “z.Hd.” için “dikkatine” ya da “eliyle” kullanılır, kısaltma parantezde korunur ve adres bloğunun satır sırası (kurum, birim, z.Hd., sokak, posta kodu ve şehir) Alman düzeninde bırakılır; Türk düzeni (kişi, kurum, adres) uygulanmaz, çünkü çeviri belgenin biçimini korur. Türk belgesindeki “Dikkatine:” satırı Almancaya “z.Hd.” diye çevrilir ve kurum adının altına konur.

Alman resmî yazısının sonundaki bu liste, kâğıdın yanında ne gelmesi gerektiğini söyler. Türkiye’ye ulaşan dosyalarda en sık eksik olan şey tam da bu ekler.

Nasıl okunur

Yazının sonunda Anlagen başlığı altında ekler numaralanır. Her ek kendi üzerinde de numarasını taşır. Liste ile elde bulunan kâğıtlar karşılaştırılarak eksik olup olmadığı anlaşılır.

ÖnemliEkler çoğu zaman asıl belgedir

Emeklilik kararlarında hesap dökümü, denklik kararlarında karşılaştırma tablosu, vize yazışmalarında koşul listesi eke konur. Yani asıl bilgi ana yazıda değil, ektedir. Ana yazıyı çevirtip ekleri çevirtmeyen kişi, dosyanın anlamlı kısmını çevirtmemiş olur.

Çeviride

Ek listesi çevrilir ve korunur; hangi eklerin fiilen mevcut olduğu tercümanın işi değildir, ama liste ile eldeki kâğıtlar uyuşmuyorsa bu müşteriye bildirilir. Eksik ek, dosyanın reddine yol açan en sessiz sebeplerden biridir.

Benzeri

Bl. (Blatt — yaprak) dosya içindeki yaprak numarasını gösterir; mahkeme dosyalarında atıf yapılırken kullanılır.

Alman resmî yazısının sağ üstünde duran bu numara, dosyanın kimliğidir. Türkiye’den yazılan her dilekçede bu numara bulunmalıdır; yoksa yazı doğru dosyaya ulaşmaz.

Nasıl kurulur

Numara rastgele değildir; birim, yıl ve sıra bilgisini taşır. Mahkeme numaralarında ortadaki harf dava türünü gösterir ve mahkeme türüne göre anlamı değişir. Bu yüzden numara biçimi, hangi makamın yazdığını da ele verir.

DikkatÇeviride en kritik alan

Numara hiçbir şekilde çevrilmez, biçimi değiştirilmez. Nokta, eğik çizgi, boşluk ve harf büyüklüğü aynen korunur. Türkçeye uyarlanmış bir numara, Alman makamının kayıtlarında karşılığı olmayan bir numaradır.

Yakın kısaltmalar

• Gz. — Geschäftszeichen; idari makamlarda aynı işlevi görür.
• Unser Zeichen — “bizim numaramız”, yazıyı gönderen kurumun kendi numarası.
• Ihr Zeichen — “sizin numaranız”, muhatabın daha önce bildirdiği numara.

Saklayın

Dosya kapandıktan yıllar sonra bile bu numarayla belge örneği istenebilir. Emeklilik ve denklik dosyalarında en çok ihtiyaç duyulan bilgi budur.