Tuzak terimler

Bu bölümdeki sayfalar

A

• Ablehnung, Rücknahme, Widerruf: üç farklı olumsuz karar Ablehnung başvuruyu reddeder; Rücknahme baştan hatalı bir kararı geri alır; Widerruf geçerli bir kararı ileriye dönük sona erdirir.
• Abschluss ile Abschlusszeugnis: bitirme ve belgesi Bitirmenin kendisi ile onu gösteren belge Almancada ayrı kelimelerdir; dosyada hangisinin istendiği buna göre değişir.
• Abschrift, Ausdruck ve Kopie farkı Kopie bir fotokopidir; Abschrift ve Ausdruck sicilden üretilmiş resmî nüshalardır. Makam “beglaubigte Kopie” derken üçünden birini kastediyor olabilir.
• Amtlich beglaubigt ile notariell beglaubigt farkı Resmî onay bir kamu dairesince, noter onayı bir noterce yapılır. Alman makamlarının çoğu resmî onayı kabul eder ve noter onayı gereksiz masraf olabilir.
• Anerkannter Ausbildungsberuf: ifadenin dar anlamı Bu ifade genel bir övgü değil, teknik bir kategoridir: federal düzeyde tanımlı ikili eğitim mesleklerini anlatır.
• anerkennen, bestätigen, genehmigen: üç fiil Üç fiil de “onaylamak” diye çevriliyor ama biri kabul, biri teyit, biri izin anlatır.
• Angabe ile Erklärung Biri bir bilgi, diğeri hukukî sonuç doğurabilen bir beyandır.
• Anlage, Anhang ve Beilage: üç ayrı “ek” Üçü de “ek” diye çevriliyor. Ama Anlage numaralı ve resmî bir belge parçasıdır; diğerleri bilgilendirme olabilir.
• Anmeldung, Abmeldung, Ummeldung: üç kayıt işlemi Kayıt açma, kapatma ve taşıma. Üçü farklı belge üretir ve üçü de ayrı süreye bağlıdır.
• Anspruch ile Anwartschaft Biri doğmuş bir haktır, diğeri henüz doğmamış bir beklentidir. Emeklilik yazışmalarında sık geçer.
• Antrag ile Anfrage farkı Antrag bir talep başvurusudur ve karara bağlanır; Anfrage yalnızca sorudur ve karar doğurmaz.
• Antrag ile Anmeldung arasındaki fark Antrag bir talep başvurusudur ve makam karar verir; Anmeldung bir bildirimdir ve makam yalnız kaydeder. Beklenen sonuç farklıdır.
• Antrag ile Widerspruch Biri yeni bir karar ister, diğeri var olan karara karşı çıkar. Süreler farklıdır.
• Antragsformular ile Merkblatt: form mu, bilgi notu mu Form doldurulup imzalanır; bilgi notu yalnız açıklama içerir ve bağlayıcı değildir.
• Antragsteller ile Antragsgegner: başlıktaki taraflar Kararın üstündeki taraf başlığı kimin ne talep ettiğini gösterir. Yanlış çevrilirse Türkiye'deki dosyada roller ters okunur.
• Antragsteller ile Berechtigter Başvuran ile hak sahibi farklı kişiler olabilir. Edim hak sahibine aittir.
• Antragsteller ile Beteiligter Biri başvuran, diğeri işlemden etkilenen kişidir. İlgili sıfatı dosya inceleme hakkı doğurur.
• Anzeige, Antrag, Mitteilung: üç bildirim türü Bir bildirim yapmakla bir karar istemek farklı şeylerdir; yanlış tür seçilirse beklenen sonuç doğmaz.
• Arbeitgeber ile Auftraggeber Biri işveren, diğeri iş verendir. Aradaki fark sigorta ve vergi rejimini belirler.
• Arbeitszeugnis “gizli kod” listeleri neyi yanlış anlatır Türkçe internette dolaşan gizli kod listelerinin çoğu efsane. Kanun gizli işaretleri açıkça yasaklıyor; gerçekten yerleşik olan tek şey memnuniyet formülüdür.
• Arbeitszeugnis davranış formülü (Führungsformel) Davranış değerlendirmesinde kimin önce sayıldığı ve hangi sıfatın kullanıldığı dereceyi belirler.
• Arbeitszeugnis kapanış cümlesi (Schlussformel) Bitiş belgesinin son paragrafında teşekkür, üzüntü ve iyi dilek bulunur; bunlardan birinin eksikliği uygulamada anlam taşır.
• Arbeitszeugnis memnuniyet formülü (Zufriedenheitsformel) Alman iş belgelerinde performansın not karşılığı sabit kalıplarla verilir: “stets zu unserer vollsten Zufriedenheit” en yüksek derecedir.
• Attest ile Gutachten farkı Attest kısa bir hekim teyididir; Gutachten gerekçeli bilirkişi raporudur. Denklik ve sigorta dosyalarında biri diğerinin yerine geçmez.
• aufheben ile ändern Biri kararı ortadan kaldırır, diğeri kısmen değiştirir. Sonuçları farklıdır.
• Auflage, Bedingung, Befristung: üç yan koşul Yan koşulların türü, kararın ne zaman ve nasıl etkili olduğunu belirler.
• Ausbildung · Fortbildung · Weiterbildung farkı Üçü de Türkçede “eğitim” diye çevriliyor. Oysa biri mesleğe giriş, diğerleri mesleğin üstüne gelen kademelerdir.
• Ausweis ile Nachweis farkı Ausweis kişiyi tanıtan bir karttır; Nachweis bir olgunun kanıtıdır. Makam hangisini istiyorsa onu ister.

B

• Beamter, Angestellter ve Arbeiter Beamter memurdur ve ayrı bir hukuka tabidir; Angestellter iş sözleşmesiyle çalışandır. Emeklilik ve sigorta sonuçları tamamen farklıdır.
• beantragen ile anmelden Biri karar ister, diğeri kayıt yaptırır. Faaliyete ne zaman başlanabileceğini belirler.
• beantworten ile bescheiden Biri cevap vermek, diğeri karara bağlamaktır. Yalnız ikincisi süre başlatır.
• Befristet ile unbefristet: süreli ve süresiz İş sözleşmesinde ve oturum izninde geçer. Süresiz olan “sonsuz” demek değildir; belge yine yenilenir.
• Behinderung ile Schwerbehinderung İkisi de engellilik der ama hakların çoğu yalnız ikincisine bağlıdır. Ayrım bir eşiktir.
• Behörde ile Amt Biri hukukî kavram, diğeri çoğu zaman kurum adının parçasıdır.
• Berufsbezeichnung: unvanı çeviride yükseltme riski Türkçe belgedeki adlandırmayı Almancadaki korumalı unvana çevirmek, belgeyi olmadığı bir şey gibi gösterir.
• Berufserfahrung ile Beschäftigungszeit: deneyim ve süre Üçü de “çalışma süresi” diye çevriliyor ama hangi sürenin sayıldığı her birinde farklı.
• Bescheid ile Bescheinigung farkı Bescheid bir makamın KARARIdır ve itiraz süresi işletir; Bescheinigung yalnız teyittir. Bu farkı kaçırmak hak kaybına yol açar.
• Bescheid ile Urteil Biri idarî karar, diğeri mahkeme kararıdır. Kanun yolları tamamen farklıdır.
• Bescheid ile Verfügung İkisi de idarî işlem olabilir ama kullanım alanları farklıdır. Bazı kurumlarda Verfügung iç işlemdir.
• bescheinigt ile beglaubigt Biri bir olguyu belgeler, diğeri bir imza ya da kopyayı onaylar. Belge listelerinde ayrımı belirleyicidir.
• Bescheinigung ile Bestätigung: belge mi, onay mı Bescheinigung resmî bir makam ya da kurumdan; Bestätigung bir kişi ya da özel taraftan gelebilir.
• bestätigen ile beglaubigen Biri bir olguyu teyit eder, diğeri resmî bir onay işlemidir.
• Bewilligung, Festsetzung, Auszahlung: üç aşama Bir edimin tanınması, tutarının belirlenmesi ve ödenmesi üç ayrı aşamadır ve ayrı ayrı itiraza tabidir.

E

• Einfaches ile qualifiziertes Arbeitszeugnis Basit iş belgesi yalnız görev ve süreyi yazar; nitelikli belge performans ve davranış değerlendirmesi de içerir. İkincisini istemek gerekir.
• eingetragen ile angemeldet Biri sicile işlenmiş olmayı, diğeri bildirim yapılmış olmayı anlatır. Aradaki fark hukukî sonuç doğurur.
• Einspruch, Widerspruch, Beschwerde: hangi itiraz İtirazın adı, hangi hukuk alanında olduğunuza göre değişir; yanlış ad kullanmak genellikle zarar vermez ama alanı bilmek gerekir.
• Erklärung ile Antrag Biri bir beyandır ve kendiliğinden sonuç doğurabilir, diğeri karar isteyen bir taleptir.
• Erlaubnis ile Zulassung: izin kelimelerinin ayrımı İkisi de “izin” diye çevriliyor. Biri mesleği yapma hakkını, diğeri bir sisteme kabulü anlatıyor.
• erteilt ile ausgestellt Biri hakkın verilmesini, diğeri belgenin düzenlenmesini anlatır. Tarihleri farklı olabilir.
• Erteilung, Verlängerung, Erneuerung: üç ayrı işlem İlk verme, uzatma ve yenileme farklı işlemlerdir; koşulları ve süreleri farklıdır. Kararın konu satırı hangisi olduğunu yazar.

F

• Fachkraft ile Hilfskraft: nitelikli ve yardımcı işgücü Bu üç kelime çalışma ve sigorta belgelerinde kişinin niteliğini belirler; “işçi” diye çevrilince bilgi kaybolur.
• Frist ile Dauer Biri bir işlem için tanınan süre, diğeri bir durumun sürdüğü zamandır.
• Frist ile Stichtag Biri bir süre aralığı, diğeri belirli bir tarihtir. Hesaplama farklıdır.
• Frist ile Termin farkı Frist bir süredir ve kaçırılırsa hak düşer; Termin bir randevu anıdır ve ertelenebilir. İkisi de Türkçede “tarih” diye geçiştiriliyor.
• Frist ile Verjährung Biri bir işlemin süresi, diğeri hakkın zamanla zayıflamasıdır. Sonuçları farklıdır.

G

• Gebühr ile Auslagen: harç ve masraf ayrı kalemler Gebühr makamın işlem harcı, Auslagen üçüncü kişilere ödenen masraflardır. Toplam ikisinin toplamıdır ve tek kaleme indirilemez.
• Gebühr, Beitrag ve Steuer: üç ayrı ödeme Üçü de “vergi” ya da “ücret” diye çevriliyor. Oysa karşılığında ne alındığı ve itiraz yolu farklı.
• Gebührenbescheid ile Rechnung Biri idarî karardır ve itiraz edilebilir, diğeri ticarî faturadır. Ödeme yolları da farklıdır.
• gebührenfrei ile kostenlos: harçsız mı, ücretsiz mi Harçsız olmak masrafsız olmak demek değil. Üçüncü kişilere ödenen masraflar ayrıca doğabilir.
• Geçerlilik, etkililik ve kesinleşme Bir karar etkili olabilir ama henüz kesinleşmemiş olabilir; iki durum farklı sonuçlar doğurur.
• geltend machen ile beantragen Biri var olan bir hakkı ileri sürmek, diğeri yeni bir talepte bulunmaktır. Süreler farklı işler.
• Genehmigung ile Erlaubnis İkisi de izindir ama biri sonradan onayı, diğeri önceden izni anlatabilir.
• gesetzlich ile privat: yasal ve özel sigorta İki sistem farklı işler ve belgeleri farklıdır. Vize ve oturum dosyasında hangisinin kabul edildiği değişebilir.
• Gleichwertig ile vergleichbar: eşdeğer mi, denk mi Karar metinlerinde bu iki kelime birbirine çok yakın durur ama biri hak doğurur, diğeri yalnız bir tespittir.
• Gutachten ile Stellungnahme Biri bilirkişi değerlendirmesi, diğeri bir görüş bildirimi. Ağırlıkları ve itiraz yolları farklıdır.
• gültig ile anerkannt: geçerli mi, tanınmış mı Bir belge geçerli olabilir ama tanınmamış olabilir. Geçerlilik belgeyi, tanınma makamın kabulünü anlatır.
• gültig ile wirksam Biri geçerlilik süresini, diğeri hukukî etkiyi anlatır. İkisi aynı değildir.

K

• Kanunda bulunmayan bir kurum: “ölüm çeyreği” Kanun bu kelimeyi hiç kullanmaz; etki, aylık türü katsayısını düzenleyen maddeden doğar ve o dönemde gelir mahsubu yapılmaz.
• Kanunda olmayan bir sözcük: “Muster-Widerrufsbelehrung” Kanun bu birleşik sözcüğü kullanmaz; örnek metin ayrı bir kanunun ekindedir. Buna karşılık örnek cayma formu gerçek bir kanun terimidir.
• Kopie, Durchschrift, Zweitschrift: üç kopya türü Zweitschrift makamca yeniden düzenlenmiş ikinci nüshadır ve asıl gibi işlem görebilir; Kopie yalnız fotokopidir.
• Kosten ile Gebühren Biri toplam masrafı, diğeri belirli bir kalemi anlatır. Kararda ikisi ayrı yazar.
• Krankengeld ile Krankentagegeld Biri yasal sigortadan, diğeri özel sözleşmeden gelir. Koşulları ve süreleri ayrıdır.
• Kündigung ile Anfechtung Biri sözleşmeyi ileriye dönük sona erdirir, diğeri baştan geçersiz kılar.
• Kündigung, Aufhebungsvertrag ve Abmahnung Kündigung tek taraflı fesih, Aufhebungsvertrag karşılıklı sona erdirme, Abmahnung ise uyarıdır. İşsizlik ödeneğine etkileri farklıdır.

M

• Meister, Geselle ve Facharbeiter Üçü de “usta” diye çevriliyor ama Alman sisteminde ayrı basamaklardır ve denklik dosyasında farklı sonuç doğururlar.
• Meisterbrief ile Meisterprüfungszeugnis farkı Ustalıkta iki belge vardır: biri unvanı gösterir, diğeri sınav sonuçlarını. Dosyalar çoğu zaman yalnız birini taşır.
• mitteilen ile melden Biri bilgi vermek, diğeri resmî bildirim yapmaktır. İkincisi yükümlülüktür.
• Mitteilung ile Anordnung: bildirim mi, emir mi Mitteilung bilgi verir; Anordnung ve Aufforderung bir şey yapmanızı ister ve süre başlatır.
• Mitteilung ile Bescheinigung Biri bilgi verir, diğeri bir olguyu belgeler. İspat gücü farklıdır.
• Mitteilungspflicht ile Nachweispflicht Biri bildirmek, diğeri belgelemektir. Bildirmek belgelemek sayılmaz.

N

• Nachweis, Beleg, Quittung: üç kanıt kelimesi Bir makbuz tek başına kanıt olmayabilir; istenen şey çoğu zaman belgelerin bütünüdür.
• Nachweis, Bescheinigung, Erklärung: kanıt, belge, beyan Nachweis bir kanıt ister, Bescheinigung resmî bir belge, Erklärung ise sizin beyanınız. Üçü birbirinin yerine geçmez.

O

• ordentlich ile außerordentlich: olağan ve olağanüstü Olağan fesihte bildirim süresi işler; olağanüstü fesih derhâl sonuç doğurur ve ağır gerekçe ister.
• Original, beglaubigte Kopie ve einfache Kopie Makamın hangisini istediği yazıda yazılıdır. Sıradan fotokopi çoğu işlemde kabul edilmez.

Ö

• Ölü iki terim: eski edim adlarıyla başvuru yapılamaz İki eski edim adı kanunda yalnız geçmiş tek seferlik ödemelerin tanımında kalmıştır; bugün böyle bir başvuru türü yoktur.

P

• Pflege ile Betreuung Biri bakım hizmeti, diğeri hukukî temsil. Aynı kişide olabilir ama aynı şey değildir.
• Praktikum, Werkstudent ve Minijob Üç farklı çalışma biçimi: sigorta yükümlülüğü, çalışma izni ve oturum kurallarındaki sonuçları farklıdır.
• Praxis · Praktikum · Hospitation: üç uygulama biçimi Meslek dosyalarında uygulama saatleri kritik; ama gözlemci katılım uygulama saati olarak sayılmaz.
• prüfen ile entscheiden İncelemeye alınmak karar verilmiş olmak demek değildir. Süre farklı işler.

S

• Schaden ile Mangel Biri zarar, diğeri ayıptır. Talepler ve süreler farklı işler.
• selbstständig ile freiberuflich İkisi de bağımsız çalışmadır ama biri işletme bildirimi ister, diğeri istemeyebilir.
• Staatlich anerkannt ile staatlich geprüft farkı İki ifade de “devlet onaylı” diye çevriliyor ama biri tanınmayı, diğeri sınavı anlatır.
• Stellungnahme ile Einwand Biri görüş bildirmek, diğeri itiraz etmektir. İkincisi bir talebe karşı çıkar.

T

• Techniker ile Technischer Assistent: hangisi tekniker Türkçedeki “teknisyen” ve “tekniker” ayrımı Almancada başka bir yerden geçiyor. Birebir çeviri iki düzeyi birbirine karıştırıyor.

U

• Unterlagen ile Belege Biri genel evrak, diğeri bir kalemi kanıtlayan dayanak belgesidir.
• Unterlagen ile Nachweise Biri genel belge yığını, diğeri ispat gücü olan belgedir. Listeyi okurken fark eder.
• Unterlagen, Dokumente, Urkunden: üç genel kelime Bu üç kelimeden yalnız biri teknik anlam taşır; çeviride hepsini “belge” yapmak bilgi kaybettirir.
• Urkunde ile Bescheinigung farkı Urkunde bir olayı kayda geçirir ve o kaydın kendisidir; Bescheinigung mevcut bir durumu teyit eden yazıdır. Dosyaya yanlış olanı koymak sık görülen hatadır.
• Urteil, Beschluss, Verfügung: mahkeme karar türleri Mahkeme kararlarının türü, kanun yolunu ve tenfiz yolunu etkiler.
• Uzatma, yenileme ve yeniden verme farkı Süresi dolmamış bir hakkın uzatılması ile sona ermiş bir hakkın yeniden verilmesi farklı işlemlerdir.

V

• Vertreter, Bevollmächtigter, Beistand: üç sıfat Üçü de “temsilci” diye çevriliyor ama yetkileri ve sorumlulukları farklıdır.
• Vertretung ile Vollmacht Biri temsil ilişkisi, diğeri onu kuran belgedir. Temsil kanundan da doğabilir.
• Vollmacht ile Betreuung farkı Vekâletname kişinin kendi iradesiyle verdiği yetkidir; vesayet ise mahkemenin atamasıdır. Biri varsa diğeri çoğu zaman gerekmez.
• Vorläufig ile endgültig: geçici ve nihai Geçici bir karar sonradan değişebilir ve fazla ödeme geri istenebilir. Nihai karar ise kesin hesaptır.
• vorlegen ile einreichen Biri göstermek, diğeri teslim etmektir. Asıl belge çoğu zaman yalnız gösterilir.

W

• Widerruf ile Rücktritt İkisi de sözleşmeden dönmeyi anlatır ama dayanakları ve süreleri farklıdır.
• Wohnung ile Haushalt Biri fiziksel konut, diğeri birlikte yaşayan birimdir. Sosyal edim hesaplarında ayrım belirleyicidir.

Y

• Yasal temsilci ile vekil Yasal temsilcilik kanundan doğar; vekillik verilen yetkiden. Belgede hangisi olduğu farklı belge ister.
• Yaşam merkezi nasıl tespit edilir: hangi belgeler Fiilî yaşam merkezi beyanla değil belirtilerle tespit edilir; hangi belgelerin bakıldığı önceden bilinmelidir.

Z

• Zeugnis ile Nachweis farkı Zeugnis bir değerlendirme içerir (not, kanaat); Nachweis yalnızca bir olgunun kanıtıdır. Denklik dosyalarında ikisi karışırsa eksik evrak sayılır.
• Zeugnis: karne, iş belgesi ve tanıklık Aynı kelime okul karnesi, iş belgesi ve tanıklık anlamına gelir. Belge listesinde hangisinin istendiği bağlamdan okunur.
• zusenden ile zustellen Biri göndermek, diğeri usulüne uygun tebliğdir. Süre hesabı farklıdır.
• zuständig ile verantwortlich: yetkili mi, sorumlu mu Yetkili makam işlemi yapacak olandır; sorumlu ise bir görev ya da yükümlülük taşıyandır. Başvuru yetkiliye yapılır.
• Zwischenzeugnis ile Endzeugnis Ara belge iş sürerken, bitiş belgesi ayrılırken verilir. Ara belge geçmiş zaman kipiyle yazılmaz; bu ayrım çeviride korunmalıdır.