Bescheid ile Urteil

İki karar — iki ayrı dünya.

Fark

Makam ile mahkeme

DikkatSıra atlanmaz

Çoğu alanda önce itiraz tüketilir. İtiraz mı, dava mı

ÖnemliKesinleşme

Kesinleşme şerhi

Üç karar biçimi ve belgelerin görünümü

Alman belgelerinde karar üç biçimde gelir: Bescheid (makamın idari işlemi, VwVfG § 35; başlıkta “Bescheid”, altta itiraz açıklaması “Rechtsbehelfsbelehrung: Gegen diesen Bescheid kann innerhalb eines Monats Widerspruch erhoben werden”), Urteil (mahkemenin duruşma sonrası hükmü, “Im Namen des Volkes” başlığıyla, ZPO § 300 ve devamı, StPO § 260, VwGO § 107; kanun yolu Berufung ya da Revision) ve Beschluss (mahkemenin duruşmasız ya da usul kararı; aile ve miras mahkemesi kararları 2009’dan beri Beschluss biçimindedir, kanun yolu Beschwerde). Makam kararına önce itiraz (Widerspruch) yapılır ve itiraz kararından sonra dava açılır; bazı eyaletlerde ve alanlarda (vergi hukukunda Einspruch, sosyal hukukta Widerspruch, bazı eyaletlerde itiraz usulü kaldırıldı) sıra değişir. Kesinleşme, makam kararında “Bestandskraft” (itiraz süresi geçince), mahkeme kararında “Rechtskraft” (kanun yolu tükenince) adını alır ve yalnız mahkeme kararına kesinleşme şerhi basılır. Belgenin başlığı ve son bölümü hangi tür olduğunu söyler.

Türk hukukundaki karşılıkları

Türk idare hukukunda karşılık, idari işlem (idari yargılama usulü kanunu md. 2) ve idari karardır; mahkeme kararı için “karar” ve “hüküm” kullanılır ve Türkçede “karar” kelimesi her ikisini de kapsadığından çeviride ayrım kaybolur, bu yüzden Bescheid için “idari karar” ya da “makam kararı”, Urteil için “mahkeme hükmü” ya da “mahkeme kararı”, Beschluss için “mahkeme kararı (duruşmasız)” ya da “ara karar” (usul kararıysa) kullanılır ve çevirmen notu türü belirtir. Türkiye’de idari işleme karşı doğrudan iptal davası açılır (idari başvuru zorunlu değil, bazı alanlarda ön koşul); Alman zorunlu itiraz aşaması Türk okuyucu için yabancıdır. Tanıma ve tenfiz Türkiye’de yalnız mahkeme kararları (Urteil ve Beschluss) için mümkündür; Alman idari kararları (Bescheid) Türk mahkemesinde tenfiz edilmez ve yalnız belge olarak kullanılır, bu fark Türkiye’deki işlemde belirleyicidir. Çeviride kanun yolu açıklaması eksiksiz aktarılır ve “Widerspruch” için “itiraz”, “Klage” için “dava”, “Berufung” için “istinaf”, “Revision” için “temyiz”, “Beschwerde” için “şikâyet (kanun yolu)” kullanılır.