Behinderung ile Schwerbehinderung
Tuzak terimler
İkisi de engellilik der ama hakların çoğu yalnız ikincisine bağlıdır. Ayrım bir eşiktir.
Aynı kökten iki kelime; aradaki fark bir eşik.
Fark
| Behinderung | Schwerbehinderung | |
|---|---|---|
| Ne der | Engellilik durumu | Ağır engellilik |
| Ölçü | Derece tespit edilir | Belirli eşiğin üstü |
| Sonuç | Sınırlı | Hakların çoğu buraya bağlı |
ÖnemliEşiğin altında da haklar var
Eşiğin altındaki dereceler için, belirli koşullarda ağır engellilere eş tutulma mümkün olabilir; bu ayrı bir başvurudur.
DikkatÇeviride ayrım korunur
"Schwerbehinderung" yalnızca "engellilik" diye çevrilirse okuyan makam eşiği göremez; kelime tam karşılığıyla aktarılır.
Kart ve karar
Engellilik kartı · Tespit kararı
İlgili
Eşiğin hukuki sonucu
Sosyal kanunun dokuzuncu kitabı engelliliği tanımlar (SGB IX § 2 Abs. 1: bedensel, ruhsal, zihinsel ya da duyusal bozukluğun tutuma ve çevre engellerine birlikte etkisiyle altı aydan uzun süre topluma katılımın kısıtlanması) ve ağır engelliliği derece eşiğine bağlar (Abs. 2). Eşiği aşan kişi için doğan haklar: iş hukukunda özel fesih koruması (entegrasyon dairesinin onayı olmadan fesih geçersiz, § 168), ek izin, uygun istihdam talebi ve iş yerinde uyarlama; işveren için istihdam yükümlülüğü ve denkleştirme yükümlülüğü; emeklilikte erken emeklilik kapısı; vergi ve ulaşımda kolaylıklar. Eşiğin altındaki derecelerde vergi indirimi (derece yirmiden itibaren) ve iş kurumundan eş tutulma başvurusu vardır; eş tutulma, fesih korumasını ve işverenin yükümlülüğünü açar ama ek izni ve erken emekliliği vermez.
Türk yüzde sistemiyle karşılaştırma
Türkiye’de engellilik oranı yüzde olarak tespit edilir ve yüzde kırk eşiği hakların çoğunu açar: engelli kimlik kartı, vergi indirimi (üç dereceli), ÖTV muafiyetli araç (yüzde doksan ve üzeri ya da belirli engel türlerinde), engelli memur ve işçi kotası, erken emeklilik (vergi indirimi derecesine göre). İki sistem sayıları farklı üretir ve Alman derecesi Türk yüzdesine çevrilemez: değerlendirme tabloları, birden çok engelin birleştirilme yöntemi ve eşikler farklıdır, bu yüzden çeviride sayı olduğu gibi bırakılır ve “yüzde” kelimesi eklenmez (Alman derecesi yüzde değildir, ölçeksiz bir sayıdır). Çevirmen notu iki sistemin karşılaştırılamayacağını belirtir. Çeviride “Behinderung” için “engellilik”, “Schwerbehinderung” için “ağır engellilik”, “Grad der Behinderung” için “engellilik derecesi”, “Gleichstellung” için “eş tutulma”, “Teilhabe” için “katılım” kullanılır ve derece sayısı rakamla aktarılır.