Einspruch, Widerspruch, Beschwerde: hangi itiraz

Üç kelime de “itiraz” — ama üç ayrı alanda.

ÖnemliHangisi nerede

Einspruch — vergi ve idarî para cezası alanında. Çocuk parasında itiraz
Widerspruch — genel idarî işlemlerde. İtiraz
Beschwerde — mahkeme kararlarına karşı belirli hâllerde. Rechtsbehelf ile Rechtsmittel

DikkatAsıl önemli olan süre

Adı yanlış yazmak genellikle sonucu değiştirmez; makam içeriğe bakar. Ama süreyi kaçırmak kesin sonuç doğurur. Kanun yolu açıklaması hangi yolun açık olduğunu söyler. Kanun yolu açıklaması

Şikâyetle karıştırılmaz

Şikâyet ile itiraz

Hukuki başvuru yolları ailesi

Alman hukuku iki üst kavram kullanır: Rechtsbehelf (geniş: makam ve mahkeme nezdindeki bütün başvuru yolları, itiraz, şikâyet, hatırlatma dâhil) ve Rechtsmittel (dar: mahkeme kararını üst mahkemeye taşıyan yollar, istinaf, temyiz, Beschwerde) ve bu ikincisi devam ettirici etki (Devolutiveffekt: dosya üst mahkemeye gider) ile durdurucu etki (Suspensiveffekt) taşır. Adlar alana göre değişir: vergi ve kabahat hukukunda Einspruch, genel idare ve sosyal hukukta Widerspruch, gıyabi hükümde ve ceza kararnamesinde Einspruch, mahkeme kararlarında Berufung, Revision ve Beschwerde; ayrıca makam içi denetimsiz başvurular vardır (Gegenvorstellung, Dienstaufsichtsbeschwerde: süresi ve garantisi yoktur, karar değiştirmez ama görevlinin davranışını denetler). Kanun yolu açıklaması, o belgede hangi adın kullanılacağını yazar ve doğru adı vermek işi kolaylaştırır; yanlış ad kullanılsa da içerik esas alınır.

Sürelerin alana göre değişmesi

Bir ay: idari karara itiraz, sosyal karara itiraz, vergi kararına itiraz, idare mahkemesinde dava, sosyal mahkemede dava; yurt dışına tebliğ edilmişse sosyal ve idari yargıda süre üç aya çıkar (SGG § 87 Abs. 1 Satz 2, VwGO § 74 ile § 58). Üç hafta: iş sözleşmesinin feshine karşı dava. İki hafta: ceza kararnamesine itiraz, gıyabi hükme itiraz, ödeme emrine itiraz, kabahat ceza kararına itiraz, derhal şikâyet (sofortige Beschwerde). Bir ay: istinaf ve temyiz başvurusu, aile kararlarına şikâyet. Kanun yolu açıklaması eksikse ya da yanlışsa süre bir yıla uzar. Türkiye’den gönderilen itirazda posta süresi hesaba katılır ve ön kopya e-posta ile gönderilir; Türk hukukunda idari dava süresi altmış gündür ve Alman süreleri Türk okuyucu için beklenmedik derecede kısadır, çevirmen notu bunu belirtir. Çeviride “Rechtsbehelf” için “hukuki başvuru yolu”, “Rechtsmittel” için “kanun yolu”, “Dienstaufsichtsbeschwerde” için “idari denetim şikâyeti” kullanılır.