Frist ile Verjährung
Tuzak terimler
Biri bir işlemin süresi, diğeri hakkın zamanla zayıflamasıdır. Sonuçları farklıdır.
İkisi de "süre" — ama biri kapıyı kapatır, diğeri savunma verir.
Fark
| Frist | Verjährung | |
|---|---|---|
| Ne yapar | İşlem için süre | Talebe karşı defi |
| Kim ileri sürer | Kendiliğinden işler | Karşı taraf ileri sürer |
| Kaçırılınca | Yol kapanır | Talep varlığını sürdürür |
DikkatÜçüncü bir kavram
Sözleşmedeki hak düşürücü süre ikisinden de farklıdır ve çok daha kısadır. Hak düşürücü süre
Çeviride
İkisi de "süre" diye çevrilmez; sonuçları farklıdır.
Zamanaşımı süreleri ve durması
Genel zamanaşımı üç yıldır ve alacağın doğduğu yılın sonundan işler (BGB § 195, § 199: alacaklının alacağı ve borçluyu öğrendiği yılın sonu); taşınmaz alacaklarında on yıl, mahkeme kararına bağlanmış alacaklarda otuz yıl (§ 197), kira ve ücret alacaklarında üç yıl, ayıp alacaklarında iki ya da beş yıl. Zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınmaz: borçlu defi olarak ileri sürer (§ 214) ve sürmezse mahkeme alacağa hükmeder; bu yüzden eski borç için gelen yazıda tarih kontrol edilir ve gerekiyorsa “Ich erhebe die Einrede der Verjährung” (zamanaşımı defini ileri sürüyorum) yazılır. Süre, dava, ödeme emri, arabuluculuk başvurusu ve müzakerelerle durur (§ 203, § 204); borcun kabulü, taksit ödemesi ya da teminat vermek süreyi yeniden başlatır (§ 212), bu yüzden zamanaşımına uğramış borca yapılan küçük ödeme borcu diriltir. Kamu alacaklarında vergi zamanaşımı ayrıdır (AO § 228: beş yıl tahsil zamanaşımı) ve sosyal edim geri istemede dört yıl (SGB X § 50 Abs. 4) uygulanır.
Türkiye’deki borçlu için pratik sonuç
Almanya’dan Türkiye’ye taşınan kişiye yıllar sonra gelen alacak yazılarında (telefon, elektrik, kira, sağlık kasası primi, tahsilat şirketi) ilk kontrol tarihtir: üç yıllık süre dolmuşsa zamanaşımı defi yazılı olarak bildirilir ve ödeme yapılmaz, çünkü kısmi ödeme süreyi yeniden başlatır. Alacak mahkeme belgesine bağlanmışsa (icra edilebilir ödeme emri, karar) otuz yıl işler ve defi işlemez; bu yüzden geçmişte Almanya’da açılmış dosya olup olmadığı araştırılır. Türk hukukunda zamanaşımı da defi olarak ileri sürülür (TBK md. 161) ve genel süre on yıl, kira ve ücret gibi dönemsel alacaklarda beş yıldır (md. 146 ve 147); Alman üç yıllık genel süre Türk okuyucu için beklenmedik biçimde kısadır ve çevirmen notu bunu belirtir. Çeviride “Verjährung” için “zamanaşımı”, “Einrede der Verjährung” için “zamanaşımı defi”, “Hemmung” için “durma”, “Neubeginn” için “yeniden başlama”, “Ausschlussfrist” için “hak düşürücü süre” kullanılır.