Einfaches ile qualifiziertes Arbeitszeugnis

İşten ayrılırken iki farklı belge isteyebilirsiniz ve fark, belgenin işe yarayıp yaramamasıdır.

Einfaches Zeugnis — basit belge

Yalnız kişinin kim olduğunu, ne zaman ve hangi görevde çalıştığını yazar. Değerlendirme içermez. Sonraki işveren bunu çoğu zaman olumsuz bir işaret sayar, çünkü isteyen herkes nitelikli belge alabilir.

Qualifiziertes Zeugnis — nitelikli belge

Görev ve süreye ek olarak performans ve davranış değerlendirmesi içerir; memnuniyet ve davranış formülleri burada bulunur. İş başvurularında beklenen budur.

İstemek gerekir

Nitelikli belge kendiliğinden verilmez; talep edilmelidir. İşten ayrılırken yazılı olarak istemek en sağlıklısıdır.

Denklik ve vize dosyalarında

Meslekî tanıma ve çalışma vizesi dosyalarında çoğu zaman görev ve sürenin ispatı yeter; bu durumda basit belge de işe yarar. Ama iş başvurusu da yapacaksanız nitelikli belgeyi isteyin.

Talep hakkının kanuni çerçevesi

İşçi, iş ilişkisi sona erdiğinde yazılı belge isteme hakkına sahiptir (GewO § 109 Abs. 1): basit belge, iş ilişkisinin türünü ve süresini içerir; işçi talep ederse belge, performans ve davranış değerlendirmesini de kapsar. Elektronik biçim açıkça yasaktır (Abs. 3) ve belge ıslak imzayla, işletmenin antetli kâğıdında düzenlenir. Meslek eğitiminde eğitim veren işletmenin belgesi ayrı düzenlenir (BBiG § 16) ve eğitimin türünü, süresini ve hedefini içerir; talep üzerine değerlendirme eklenir. Belge, işçinin ilerlemesini haksız biçimde zorlaştırmayacak biçimde yazılmalıdır ve gerçeğe uygunluk ilkesiyle dengelenir. Belgenin tarihi, iş ilişkisinin sona erdiği tarih olmalıdır; sonraki bir tarih taşıyan belge, gecikmeli düzenlendiğini gösterir ve okuyucuda soru işareti bırakır.

Hangi dosyada hangisi yeter

Çalışma vizesi ve nitelikli çalışan izni dosyalarında iş kurumu, geçmiş deneyimi görev ve süreyle değerlendirir ve basit belge yeterli olabilir; ama denklik başvurusunda mesleki deneyimin içeriği aranır ve görev tanımı ayrıntılı olmalıdır, bu yüzden nitelikli belge ya da ayrı görev listesi istenir. Türkiye’deki iş başvurusunda değerlendirme bölümü okunmaz ve süre ile unvan öne çıkar. Türk işverenden alınacak belgede aynı ayrımı kurmak için çalışma belgesine ek olarak görev tanımı yazısı istenir; Türk mevzuatı bunu zorunlu kılmaz ve işverenin iyi niyetine bağlıdır, bu yüzden ayrılırken istenir. Çeviride “einfaches Zeugnis” için “basit iş belgesi”, “qualifiziertes Zeugnis” için “nitelikli iş belgesi”, “Leistungsbeurteilung” için “performans değerlendirmesi”, “Verhaltensbeurteilung” için “davranış değerlendirmesi”, “Zeugnisanspruch” için “belge isteme hakkı” kullanılır.