Ausbildung · Fortbildung · Weiterbildung farkı
Tuzak terimler
Üçü de Türkçede “eğitim” diye çevriliyor. Oysa biri mesleğe giriş, diğerleri mesleğin üstüne gelen kademelerdir.
Üç kelime, tek Türkçe karşılık: “eğitim”. Bu birleştirme belgeyi okunamaz hâle getiriyor.
ÖnemliÜçü arasındaki sınır
Ausbildung — mesleğe ilk giriş. Sonunda meslek unvanı doğar. İkili eğitim
Fortbildung — mevcut mesleğin üstüne gelir; kademe yükseltir. Meister ve Techniker bu yoldan gelir.
Weiterbildung — geniş bir şemsiye; kurs düzeyinde de olabilir, resmî sınavlı bir kademe de.
DikkatBelgede neden önemli
Bir Fortbildung belgesi, mesleğe giriş belgesi sanılırsa kişi “eğitimi var” görünür ama temel meslek belgesi dosyada eksik kalır. Tersi de olur: Ausbildung belgesi “kurs belgesi” gibi çevrilirse mesleğin kendisi görünmez.
Çeviride kural
Üçü ayrı karşılıklarla verilir; Almanca kelime parantez içinde korunur. Meister · Geselle · Facharbeiter
Kanunun kurduğu basamaklar
Meslek eğitimi kanunu dört basamak tanır (BBiG § 1): eğitime hazırlık (Berufsausbildungsvorbereitung, okul sonrası yönlendirme), meslek eğitimi (Berufsausbildung, ikili eğitim), kademe eğitimi (berufliche Fortbildung, § 53 ve devamı: usta, işletmeci, teknisyen, uzman gibi sınavlı kademeler) ve meslek değiştirme eğitimi (Umschulung, § 58). 2020 reformuyla kademe eğitiminde üç aşama adlandırıldı: onaylı meslek uzmanı, kademeli uzman ve meslek yüksek lisansı düzeyinde uzman; bu adlar diplomayla karıştırılmaz, akademik derece değildir. Kademe eğitimi devlet desteğiyle finanse edilir (AFBG, yaygın adıyla usta desteği) ve destek kararı ayrı bir belgedir. Genel ifade olan sürekli eğitim (Weiterbildung) hem sınavlı kademeleri hem de kısa kursları kapsar ve kurs belgesi, kademe sınav belgesiyle aynı ağırlıkta değildir.
Türk belgeleriyle eşleştirme
Türk sisteminde karşılıklar şöyledir: çıraklık ve kalfalık, meslek lisesi ve MYK seviye 3 ile 4 belgeleri mesleğe giriş basamağındadır; ustalık belgesi ve MYK seviye 5 kademe basamağına denk sayılır; halk eğitim ve özel kurs belgeleri sürekli eğitim kapsamındadır ve Alman makamı bunları kademe belgesi saymaz. Denklik başvurusunda hangi basamağa karşılık geldiği belirleyicidir: giriş basamağı için ikili eğitim mesleği, kademe için usta ya da teknisyen sınavı karşılaştırılır ve yanlış basamağa yapılan başvuru reddedilir. Belgelerin çevirisinde basamak adı korunur ve Türkçe karşılık parantezle eklenir. Çeviride “Ausbildung” için “meslek eğitimi (mesleğe giriş)”, “Fortbildung” için “kademe eğitimi”, “Aufstiegsfortbildung” için “yükselme eğitimi”, “Weiterbildung” için “sürekli eğitim”, “Umschulung” için “meslek değiştirme eğitimi” kullanılır.