Anspruch ile Anwartschaft
Tuzak terimler
Biri doğmuş bir haktır, diğeri henüz doğmamış bir beklentidir. Emeklilik yazışmalarında sık geçer.
Biri var olan hak, diğeri olacak olan.
Fark
| Anspruch | Anwartschaft | |
|---|---|---|
| Durum | Doğmuş hak | Beklenen hak |
| Talep edilebilir mi | Evet | Henüz hayır |
ÖnemliEmeklilikte sık görülür
Bekleme süresi dolmadan doğan şey bir beklentidir; aylık hak hâline gelmesi koşullara bağlıdır. Bekleme süresi · SGB VI
DikkatÇeviride
İkisi de "hak" diye çevrilirse, yazının söylediği tersine döner: "henüz hakkınız yok" cümlesi "hakkınız var" gibi okunur.
İlgili
Beklentinin korunduğu alanlar
Emeklilikte bekleme süresi dolmadan biriken kazanç puanları bir beklentidir ve aylık hakkı, bekleme süresi ile yaş koşulu gerçekleşince doğar; beklenti kendiliğinden yok olmaz ama korunması bazen prim ödemeyi gerektirir (kazanç gücü kaybı aylığında son beş yılda otuz altı ay zorunlu prim koşulu, boşluk oluşursa beklenti kaybedilir ve isteğe bağlı primle korunur). İşveren emekliliğinde (betriebliche Altersversorgung, BetrAVG § 1b) beklenti, üç yıl çalışma ve yirmi bir yaşla kesinleşir (unverfallbare Anwartschaft) ve iş değişikliğinde saklı kalır; kesinleşmeden ayrılan çalışan hakkı kaybeder, bu yüzden iş belgesi ve emeklilik beyanı istenir. Özel sağlık sigortasında yaşlılık karşılıkları için beklenti sigortası (Anwartschaftsversicherung) düşük primle sürdürülür ve yurt dışında geçirilen dönemde sözleşmeyi ayakta tutar. Hayat ve bakım sigortalarında da beklenti kavramı kullanılır.
Türkiye’ye dönüşte beklentinin korunması
Türkiye’ye kesin dönen kişinin Alman kazanç puanları silinmez ve beklenti korunur; aylık hakkı, yaş koşulu gelince Türk süreleriyle birleştirilerek doğar ve başvuru Türk SGK aracılığıyla yapılır. Beş yıllık bekleme süresi Alman primleriyle dolmuyorsa Türk süreleri sözleşme uyarınca sayılır ve beklenti hakka dönüşür; Türk süresi de yoksa iki yıl sonra prim iadesi yolu kalır ve iade alındığında beklenti sona erer, bu karar dönülemez. Özel sağlık sigortası olan kişi Türkiye’ye dönerken beklenti sigortasına geçerek yaşlılık karşılıklarını korur ve Almanya’ya dönüşte sağlık muayenesi olmadan tam sigortaya döner; sözleşmeyi tamamen sonlandıran kişi karşılıkları kaybeder. İşveren emekliliğinde kesinleşmiş beklenti Türkiye’ye ödenir ve işverenden ya da sigorta şirketinden talep edilir, adres bildirimi şarttır. Çeviride “Anspruch” için “hak (talep hakkı)”, “Anwartschaft” için “beklenti (hak beklentisi)”, “unverfallbar” için “kesinleşmiş (düşmeyen)”, “Anwartschaftsversicherung” için “beklenti sigortası” kullanılır.