Frist ile Termin farkı
Tuzak terimler
Frist bir süredir ve kaçırılırsa hak düşer; Termin bir randevu anıdır ve ertelenebilir. İkisi de Türkçede “tarih” diye geçiştiriliyor.
Alman resmî yazışmasında en çok geçen iki kelime ve ikisi de Türkçeye “tarih” diye çevriliyor. Oysa biri hak düşürücü, diğeri değil.
Frist — süre
Bir işlemin yapılması gereken süre. Kaçırılırsa kural olarak hak düşer. İtiraz süresi (Widerspruchsfrist), dava süresi (Klagefrist), belge sunma süresi.
Sürenin başlangıcı çoğu zaman tebliğ tarihidir, kararın yazıldığı tarih değil. Belgede “Zustellung” kelimesini arayın.
Termin — randevu
Belirli bir an: daire randevusu, duruşma günü, muayene saati. Haklı sebeple ertelenebilir; kaçırmak hak kaybı doğurmaz ama yeni randevu haftalar sonrasına düşebilir.
Çeviride ayrım korunmalı
“Frist” için süre, “Termin” için randevu ya da gün yazılmalı. İkisini birden “tarih” diye çevirmek, okuyucunun bir hak kaybetmesine yol açabilir — bu, çevirinin en ciddi hatalarından biridir.
Sürenin hesabı
Süre hesabı medeni kanunda düzenlenir ve idari usulde de uygulanır (BGB § 187 ve devamı, VwVfG § 31): olayın gerçekleştiği gün sayılmaz, süre ertesi gün başlar; hafta ya da ay olarak belirlenen süre, başlangıç gününe karşılık gelen günün bitiminde sona erer (bir aylık süre, ayın aynı sayılı gününde biter; o ay daha kısaysa ayın son gününde); son gün cumartesi, pazar ya da resmî tatile denk gelirse süre bir sonraki iş gününde biter (§ 193) ve resmî tatiller eyalete göre değişir, bu yüzden makamın bulunduğu eyaletin tatili esas alınır. Süre, yazının makama ulaşmasıyla korunur ve postaya verilme yetmez; faks ve elektronik yol kabul ediliyorsa gece yarısına kadar gönderim geçerlidir ve gönderim raporu saklanır.
Randevunun ertelenmesi
Duruşma günü, haklı sebeple ertelenir (ZPO § 227: hastalık raporu, önceden planlanmış ve belgelenmiş yurt dışı seyahat, başka duruşma, vekilin engeli) ve talep derhal yapılır; mahkeme takdir eder ve erteleme kararı yazıyla bildirilir. Makam randevusu çoğu zaman e-posta ya da portal üzerinden değiştirilir ve kaçırılan randevu yalnız yeni randevu beklemek anlamına gelir, hak kaybı doğurmaz; ama sosyal kurumlarda davete gelmemek yaptırım doğurabilir. Türkiye’den katılım gereken duruşmalarda erteleme talebi uçuş ve vize durumuyla gerekçelendirilir. Süre ile randevu aynı yazıda bulunabilir: duruşma günü bir randevudur, o duruşmadan önce belge sunma süresi bir süredir. Çeviride “Frist” için “süre”, “Termin” için “randevu (duruşma günü)”, “Terminverlegung” için “erteleme”, “Fristverlängerung” için “süre uzatımı”, “Fristwahrung” için “sürenin korunması” kullanılır.