Gleichwertig ile vergleichbar: eşdeğer mi, denk mi

Bir karar metninde bu iki kelimeden hangisinin geçtiği, kararın ne anlama geldiğini tamamen değiştirir.

ÖnemliGleichwertig

Eşdeğer. Bu kelime bir hukukî sonuç taşır: belge, karşılaştırıldığı Alman belgesiyle aynı değerde sayılır.

ÖnemliVergleichbar

Karşılaştırılabilir. Yalnız bir tespittir: iki belge aynı ailede sayılır, ama eşitlik iddiası yoktur. Tek başına bir hak doğurmaz.

Üçüncüsü: entsprechend

Karşılık gelen. Veri tabanı çıktılarında ve tablo satırlarında görülür; bir kararın hüküm fıkrası değildir.

DikkatNeden kritik

Türkçede üçü de sık sık “denk” diye çevriliyor. “Denk” kelimesi Türk okuyucuda kesinlik çağrıştırır. Oysa yalnız birincisi eşitlik söyler. Çeviri, kararın gücünü artırmamalıdır. Eşdeğer sayılmadı gerekçesi

Belgede nerede görünür

Kararın hüküm fıkrasında ve gerekçenin sonuç paragrafında.

Veri tabanı ve karar dili

Yabancı diplomaların değerlendirilmesinde iki ayrı dil kullanılır. Yükseköğretim bilgi veri tabanında (anabin) kurumlar harflerle derecelendirilir ve dereceler için karşılık ifadeleri verilir: bir Alman derecesine karşılık gelme, bir Alman derecesiyle eşdeğer sayılma ya da yalnız karşılaştırılabilir olma. Merkezî yabancı eğitim dairesinin düzenlediği diploma değerlendirme belgesi (Zeugnisbewertung) ise bağlayıcı bir denklik kararı değildir; diplomanın Alman sistemindeki yerini açıklayan bir belgedir ve işveren ile makamlar için yol gösterir. Meslek denkliğinde ise karar dili nettir: tam denklik, kısmi denklik (önemli farklar belirtilir) ya da denklik bulunmaması. Karar metninde hangi kelimenin kullanıldığı, belgenin hak doğurup doğurmadığını belirler ve gerekçedeki fark listesi telafi yolunu gösterir.

Türk diploması için pratik sonuç

Türk lisans diploması, düzenlendiği kurumun anabin derecesine bağlı olarak Alman lisans derecesine karşılık gelebilir ve bu, akademik başvurularda ve Mavi Kart değerlendirmesinde kullanılır; düzenlenmiş mesleklerde (hekim, hemşire, mühendislikte bazı alanlar, öğretmenlik) ayrıca meslek denkliği gerekir ve akademik karşılık tek başına çalışma hakkı vermez. Düzenlenmemiş mesleklerde denklik zorunlu değildir ve işveren diplomayı kendisi değerlendirir; bu durumda diploma değerlendirme belgesi işe yarar. Türk okuyucu, “karşılaştırılabilir” ifadesini denklik sanmamalıdır ve kararın hüküm fıkrasındaki kelime esas alınır. Çeviride “gleichwertig” için “eşdeğer”, “vergleichbar” için “karşılaştırılabilir”, “entsprechend” için “karşılık gelen”, “wesentliche Unterschiede” için “önemli farklar”, “Zeugnisbewertung” için “diploma değerlendirme belgesi” kullanılır ve kelime güçlendirilmez.