ordentlich ile außerordentlich: olağan ve olağanüstü
Tuzak terimler
Olağan fesihte bildirim süresi işler; olağanüstü fesih derhâl sonuç doğurur ve ağır gerekçe ister.
Fesih bildiriminde bakılacak ilk kelime bu.
Fark
| Tür | Ne zaman sona erer |
|---|---|
| ordentlich | Bildirim süresi sonunda |
| außerordentlich / fristlos | Derhâl |
DikkatOlağanüstü fesih ağır
Derhâl fesih, işsizlik ödeneğinde bekleme süresi de doğurabilir ve gerekçesi ağır olmalıdır. Ödenek belgesi
ÖnemliDava süresi ikisinde de aynı
Feshe karşı dava süresi türden bağımsız olarak kısadır ve bildirimin eline geçmesiyle başlar. Fesih bildirimi · İş mahkemesi
Deneme süresinde
Oturum tarafı
Çeviride
Tür ibaresi düşürülmez; "fesih" tek kelimesine indirilmez.
Olağanüstü feshin koşulları
Olağanüstü fesih (BGB § 626) üç koşul ister: haklı sebep (sözleşmenin sürdürülmesini çekilmez kılan ağır olay: hırsızlık, şiddet, ağır hakaret, sürekli izinsiz devamsızlık, güven kırılması), orantılılık (daha hafif araç yoksa; davranış kaynaklı sebeplerde kural olarak önce uyarı gerekir) ve iki haftalık hak düşürücü süre (sebebi öğrenen yetkilinin öğrenmesinden itibaren). İşveren, gerekçeyi talep üzerine yazılı bildirmek zorundadır. Derhal fesih çoğu zaman yedek olarak olağan fesihle birlikte yapılır (“hilfsweise ordentliche Kündigung”) ve mahkeme haklı sebebi kabul etmezse olağan fesih devreye girer. Kelime çifti iş hukuku dışında da kullanılır: kirada olağanüstü fesih (iki aylık kira borcu, § 543), üyelik ve abonelik sözleşmelerinde önemli sebeple derhal fesih, sigortada hasar sonrası fesih, bankada hesap ilişkisinin sona erdirilmesi. Her alanda haklı sebep ve süre farklı düzenlenir.
İşsizlik ödeneği ve oturum sonuçları
Derhal fesih, iş kurumunda bekleme süresi doğurabilir (SGB III § 159: kişinin davranışıyla işsizliğe yol açması) ve kişi, feshin haksız olduğunu ileri sürerek dava açarsa iş kurumu kararı bekler; dava sulh ile biterse (tazminatlı ayrılık) bekleme süresi çoğu zaman uygulanmaz. Oturum izni çalışmaya bağlıysa iş kaybı yabancılar dairesine bildirilir ve daire, izni kısaltabilir ya da iş arama için süre verir; Türk vatandaşı için ortaklık hukukuna dayanan haklar bir yıllık çalışmadan sonra korunur. Türkiye’ye dönüş planlayan çalışan için derhal fesih, iş belgesinin notunu ve sonraki referansları etkiler ve iş belgesinde fesih türü yazılmaz ama ayrılış tarihi görünür. Çeviride “ordentliche Kündigung” için “olağan (süreli) fesih”, “außerordentliche Kündigung” için “olağanüstü fesih”, “fristlose Kündigung” için “derhal fesih”, “wichtiger Grund” için “haklı sebep”, “hilfsweise” için “yedek olarak” kullanılır.