Schaden ile Mangel

Bozuk bir şey var — zarar mı, ayıp mı?

Fark

Mangel sözleşmeye aykırılıktır: teslim edilen şey kararlaştırılana uymaz. Schaden ise doğan zarardır.

ÖnemliTalep farklı

Ayıpta önce gidermek istenir; zararda tazminat. Tazminat türleri

DikkatBildirim süresi

Ayıp süresinde bildirilir; gecikme hak kaybettirir. § 535 BGB

Çeviride

İki terim ayrı karşılanır.

Sözleşme türlerinde ayıp ve zarar

Satışta ayıp (Sachmangel, BGB § 434, 2022 reformuyla öznel ve nesnel gereklilikler) alıcıya önce sonradan ifa (Nacherfüllung: onarım ya da yenisiyle değişim, § 439), sonra fiyat indirimi ya da sözleşmeden dönme (§ 437) hakkı verir; zarar (Schaden) ise ayıp nedeniyle uğranan ek kayıp (ayıplı malın verdiği hasar, kullanamama, kazanç kaybı) için tazminatla (§ 280, § 281) karşılanır ve kusur gerektirir. Kirada ayıp (Mietmangel, § 536) kira indirimi (Mietminderung, ayıbın süresince kendiliğinden, bildirimle), giderme talebi ve zarar tazminatı (§ 536a) doğurur; kiracı ayıbı bildirmezse (Mängelanzeige, § 536c) tazminat hakkını ve indirimi kaybedebilir. Eser sözleşmesinde (Werkvertrag, § 633 ve devamı) ayıp için giderme, kendi giderme masrafı, indirim, dönme ve tazminat sırası vardır. Zamanaşımı: satış ayıbında iki yıl (tüketicide kanıt kolaylığı ilk yıl, § 477), inşaat eserinde beş yıl; zarar tazminatında genel üç yıl (§ 195) ama ayıba dayalı zarar ayıp süresine tabidir. Belgelerde “Mängelrüge” (ayıp ihbarı, ticari satışta derhal, HGB § 377), “Mängelliste” (ayıp listesi, teslim tutanağında), “Schadensmeldung” (hasar bildirimi, sigortaya), “Schadensersatzforderung” (tazminat talebi) ifadeleri geçer.

Türk borçlar hukukuyla ilişkisi

Türk hukukunda karşılık, ayıp (TBK md. 219 ve devamı satışta, md. 304 ve devamı kirada, md. 474 ve devamı eserde; tüketici için 6502 sayılı kanun md. 8 ve devamı: ücretsiz onarım, değişim, indirim, dönme) ile zarar ve tazminat (TBK md. 112 ve devamı) kurumlarıdır ve yapı Alman sistemiyle örtüşür; Türk tüketici hukukunda garanti süresi iki yıl, ayıp ihbarı satışta “uygun süre” (ticari satışta sekiz gün, TTK md. 23) ve Türk okuyucu için ayrım tanıdıktır. Farklar: Alman kirada indirim kendiliğinden (bildirimle), Türk kirada indirim kiracının talebiyle; Alman satışta “Nacherfüllung” önceliği katı, Türk tüketici hukukunda seçimlik haklar tüketicinin. Türkiye’deki alıcı ya da kiracı, Alman satıcıya ya da kiraya verene ayıp ihbarını yazılı, tarihli ve fotoğraflı gönderir; Türkçe ihbar geçerlidir ama Almanca çevirisi kabulü hızlandırır. Çeviride “Mangel” için “ayıp”, “Sachmangel” için “maddi ayıp”, “Rechtsmangel” için “hukuki ayıp”, “Mängelanzeige” için “ayıp ihbarı”, “Nacherfüllung” için “sonradan ifa (onarım ya da değişim)”, “Minderung” için “indirim”, “Schaden” için “zarar”, “Schadensersatz” için “tazminat”, “Mangelfolgeschaden” için “ayıptan doğan zarar” kullanılır; talep cümlesi ve süre aynen aktarılır.