Yaşam merkezi nasıl tespit edilir: hangi belgeler
Tuzak terimler
Fiilî yaşam merkezi beyanla değil belirtilerle tespit edilir; hangi belgelerin bakıldığı önceden bilinmelidir.
“Ben Türkiye’de yaşıyorum” demek yetmiyor. Makam belirtilere bakıyor — ve o belirtiler belgelerde.
ÖnemliNelere bakılır
Ailenin nerede olduğu, konutun kullanımı, çalışmanın yeri, çocukların okulu ve sağlık hizmetinin nerede alındığı. Bunların her biri bir belge üretir. Wohnsitz ile Aufenthalt
DikkatKayıt tek başına yetmez
Adres kaydı bir belirtidir, kanıt değil. Almanya’da kayıtlı görünüp fiilen Türkiye’de yaşamak, kaydı geçersiz kılmaz ama vergi ve edim tarafında farklı sonuç doğurur. Vergi yükümlülüğü ve ikamet
Hangi belgeler işe yarar
Kira sözleşmesi, okul kaydı, sağlık kayıtları, uçuş ve seyahat kayıtları. Türkiye’den gelenler yeminli tercümeyle sunulur. Delil türleri
DikkatTutarlılık şart
Bir dosyada “Almanya’da yaşıyorum”, diğerinde “Türkiye’de yaşıyorum” demek çelişki doğurur ve iki dosyayı birden riske atar. Araştırma ve beyan yükü
Bildirim yükümlülüğü
Üç kanunda üç ayrı tanım
Sosyal hukukta mutad mesken, kişinin koşullarından geçici olmayan biçimde orada kaldığı anlaşılan yerdir (SGB I § 30 Abs. 3) ve sosyal edimlerin çoğu buna bağlıdır. Vergi hukukunda ikamet, konutun kullanılma niyetini gösteren koşullarla belirlenir (AO § 8) ve mutad mesken için altı ayı aşan kesintisiz bulunma karinesi vardır (§ 9); iki ülkede birden ikamet varsa çifte vergilendirme anlaşmasının sıralama kuralları uygulanır (daimî konut, hayati menfaat merkezi, mutad mesken, vatandaşlık). Kayıt hukukunda ana konut, kişinin ağırlıklı olarak kullandığı konuttur (BMG § 21 ve § 22) ve ailesi olanlarda ailenin ağırlıklı kullandığı konut esastır. Üç tanım farklı sonuç verebilir ve aynı kişi vergi bakımından Türkiye’de, sosyal hukuk bakımından Almanya’da sayılabilir.
İki ülke arasında yaşayanlar
Yılın bir bölümünü Türkiye’de, bir bölümünü Almanya’da geçiren emekliler ve aileler için tespit somut belirtilere dayanır ve makam, uçuş kayıtlarını, banka hareketlerinin yerini, hekim ziyaretlerini, konut kullanımını ve ailenin bulunduğu yeri birlikte değerlendirir. Sonuçlar farklı alanlarda farklıdır: Alman aylığı her iki durumda ödenir, çocuk parası çocuğun ikametine bağlıdır, sosyal yardım Almanya’da ikamet ister, sağlık sigortası kapsamı yer değiştirir ve vergi mükellefiyeti değişir. Beyanların tutarlı olması şarttır: bir dosyada Türkiye’de yaşadığını söyleyip diğerinde Almanya’da kayıtlı görünmek, iki dosyayı da riske atar ve geri isteme doğurur. Çeviride “gewöhnlicher Aufenthalt” için “mutad mesken”, “Wohnsitz” için “ikametgâh”, “Lebensmittelpunkt” için “yaşam merkezi”, “ständiger Aufenthalt” için “sürekli bulunma”, “Aufenthaltsdauer” için “kalış süresi” kullanılır.