Widerruf ile Rücktritt
Tuzak terimler
İkisi de sözleşmeden dönmeyi anlatır ama dayanakları ve süreleri farklıdır.
Sözleşmeden çıkmanın iki ayrı kapısı var.
Fark
| Widerruf | Rücktritt | |
|---|---|---|
| Dayanak | Kanunî cayma hakkı | Sözleşme ya da ihlal |
| Gerekçe | Gerekmez | Çoğu zaman gerekir |
| Süre | Kanunla belirli | Duruma göre |
DikkatBilgilendirme süreyi belirler
Cayma hakkı doğru bilgilendirilmemişse süre uzayabilir; sözleşmedeki bilgilendirme metni saklanır.
ÖnemliÜçüncü kavram: idarî geri alma
Ablehnung / Rücknahme / Widerruf
Çeviride
Terimler aynen; ikisi de "iptal" diye çevrilmez.
Cayma hakkının kapsamı
Cayma hakkı tüketici sözleşmelerinde kanunla verilir: mesafeli sözleşme ve kapıdan satış (BGB § 312g, on dört gün, malın teslimiyle başlar), tüketici kredisi (§ 495, on dört gün), sigorta sözleşmesi (VVG § 8, on dört gün, hayat sigortasında otuz gün), taşınmaz kredisinde ve zaman paylaşımında özel süreler; hak sebepsiz kullanılır ve satıcı, ödemeyi ve standart kargo ücretini iade eder, iade kargosu sözleşmeye göre tüketicide olabilir. Cayma bilgilendirmesi eksik ya da hatalıysa süre uzar: mesafeli satışta en çok bir yıl on dört gün, kredide 2016 sonrası sözleşmelerde aynı üst sınır, sigortada bazı hâllerde süresiz (“ewiges Widerrufsrecht” içtihadı). Sözleşmeden dönme (Rücktritt) ise kanuni ya da sözleşmesel sebeple: ayıp, temerrüt, imkânsızlık; dönmede karşılıklı iade yapılır ve kullanım bedeli istenebilir. Cayma istisnaları: kişiye özel üretim, mühürlü hijyen ürünü, hızlı bozulan mal, dijital içerik ifaya başlandıysa.
Türkiye’den alışveriş ve cayma
Türkiye’den Alman satıcıdan yapılan alışverişte Alman cayma hakkı uygulanır ve iade adresi Almanya’dadır; kargo masrafı ve gümrük, tüketicinin Türkiye’de olması nedeniyle yüksek olur ve satıcı, gümrük vergisini iade etmez, bunun geri alınması Türk gümrüğünden ayrı başvuru ister. Alman satıcı Türkiye’ye satış yapıyorsa ve sözleşmede Türk hukuku seçilmemişse Roma I Tüzüğü uyarınca tüketicinin mutad meskeni hukuku (Türk hukuku, 6502 sayılı kanun: on dört gün cayma) da devreye girebilir ve tüketici, iki hukuktan lehine olanı ileri sürer. Türk hukukundaki cayma hakkı Alman sistemiyle örtüşür (mesafeli sözleşmeler yönetmeliği, on dört gün, bilgilendirme eksikse bir yıl uzama) ve Türk okuyucu için tanıdıktır. Çeviride “Widerruf” için “cayma”, “Widerrufsbelehrung” için “cayma bilgilendirmesi”, “Widerrufsfrist” için “cayma süresi”, “Rücktritt” için “sözleşmeden dönme”, “Rückabwicklung” için “karşılıklı iade” kullanılır.