Zwischenzeugnis ile Endzeugnis

İş belgesi yalnız ayrılırken verilmez. Çalışırken de istenebilir ve iki belgenin dili farklıdır.

Zwischenzeugnis — ara belge

İş ilişkisi sürerken verilir. Haklı sebeple istenebilir: amir değişikliği, görev değişikliği, şirket devri ya da kişinin iş araması. Metin şimdiki zaman kipindedir.

Endzeugnis — bitiş belgesi

İş ilişkisi sona ererken verilir. Geçmiş zaman kipindedir ve sona erme biçimini, teşekkür ve iyi dilek cümlelerini içerir.

Çeviride kip korunur

Ara belgeyi geçmiş zamana çevirmek, kişinin işten ayrılmış gibi görünmesine yol açar. Kip, belgenin türünü ele veren en güçlü işarettir ve değiştirilmez.

Tutarlılık beklenir

Ara belgede verilen derecenin, bitiş belgesinde belirgin biçimde düşmesi olağan sayılmaz. İki belge de elinizdeyse ikisini birlikte saklayın.

Belge verilmezse ne yapılır

Nihai belge, iş ilişkisinin sona ermesiyle muaccel olur ve işçi talep etmelidir; işveren vermezse önce yazılı ve süre vererek istenir, sonra iş mahkemesinde dava açılır (dava, belgenin verilmesine ya da düzeltilmesine yönelir ve sözleşmedeki hak düşürücü süreye tabidir). Mahkeme, belgenin içeriğini kural olarak kendisi yazmaz; işvereni belge vermeye ya da belirli cümleleri düzeltmeye mahkûm eder ve yerine getirilmezse zorlama parası uygulanır. İşveren iflas etmişse iflas idaresi belgeyi düzenler; işletme kapanmışsa eski amirin imzası ya da muhasebe kayıtları kullanılır. Ara belge, iş sürerken ve haklı sebeple istenir; işveren ara belge vermişse nihai belgede belirgin biçimde düşük değerlendirme yapamaz, çünkü ara belge bağlayıcı etki doğurur ve düşüş için somut sebep göstermek zorundadır.

Türkiye’ye dönmeden önce alınacaklar

Türkiye’ye kesin dönüş planlayan çalışan, ayrılmadan önce şu belgeleri toplar: nihai iş belgesi (nitelikli biçimde), çalışma saati dökümü ve fazla mesai bakiyesi, son bordrolar ve yıllık ücret vergisi belgesi, sigorta bildirimleri, izin bakiyesi yazısı, işveren emekliliği varsa beklenti belgesi ve iş sözleşmesinin kopyası. Bunlar sonradan Türkiye’den istenirse işveren cevap vermeyebilir ve dava, mesafe nedeniyle zorlaşır. Ara belge, uzun bir Türkiye izninden ya da amir değişikliğinden önce istenir ve elde tutulur. Türk iş hukukunda çalışma belgesi istenince verilir (İş Kanunu md. 28) ve değerlendirme içermez; Alman belgesinin değerlendirme bölümü Türkiye’de referans olarak kullanılır. Çeviride “Zwischenzeugnis” için “ara iş belgesi”, “Endzeugnis” için “nihai iş belgesi”, “Zeugnisberichtigung” için “belge düzeltme”, “Bindungswirkung” için “bağlayıcı etki” kullanılır ve zaman kipi korunur.