Standesamt

Formül A’nın evlilik karşılığı. Aynı 1976 sözleşmesine dayanır ve aynı avantajı sağlar: çeviri yok, apostil yok.

Nerede işe yarar

Almanya’da yapılmış bir evliliğin Türkiye’de ispatı gerektiğinde — nüfusa tescil başvurusunun ilk adımında, bankada, tapuda, sigortada. Türk memuru numaralı alanları formun kendisinden okur.

Sınırı

Form sabit alanlıdır ve soyadı beyanı ile boşanma şerhini taşımaz. Evliliğin bugünkü durumu sorgulanıyorsa sicilden onaylı çıktı gerekir.

Ters yön

Türkiye’de yapılmış evliliği Almanya’da ispat edecekseniz, e-Devlet’ten “Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B)” alabilirsiniz; Alman makamı çevirisiz kabul eder.

Formun alanları ve alınması

Formül B (1976 Viyana Sözleşmesi, CIEC 16), Alman nüfus dairesinden evlenme kaydı çıktısı olarak istenir ve on bir alanı vardır: düzenleyen devlet ve nüfus dairesi, kayıt çıktısı numarası, evlenme tarihi ve yeri, kocanın ve karının soyadı ile adları (doğumdaki soyadıyla), doğum tarihleri ve yerleri, evlilikten sonra kullanılan soyadı (bazı ülkelerde), ayrıca “diğer kayıtlar” alanı (boşanma ya da iptal şerhi için) ve düzenleme tarihi ile mühür; alan numaraları sözleşme dillerinde (Almanca, Fransızca, İngilizce ve arka sayfada Türkçe dâhil dokuz dil) açıklanmıştır. Alman nüfus dairesi formu harca tabi düzenler ve çevrimiçi de istenebilir; Türkiye’ye gönderilecekse apostil gerekmez (sözleşme md. 8) ve Türk nüfus müdürlüğü ile konsolosluk doğrudan kabul eder. Form, sonraki değişiklikleri (boşanma) ancak “diğer kayıtlar” alanına yazılmışsa gösterir; boşanmanın tescili için Alman boşanma kararı ayrıca gerekir.

Türk vatandaşının Almanya’daki evliliğinin Türk kaydına tescili

Almanya’da evlenen Türk vatandaşı, evliliği otuz gün içinde Türk konsolosluğuna bildirir (nüfus hizmetleri kanunu md. 27 ve yönetmelik) ve konsolosluk, Formül B ile Türk kaydına işler; konsolosluk, eşin yabancıysa pasaport kopyasını ve evlilikten sonraki soyadı beyanını ister ve Türk hukukunda kadının soyadı kuralı (TMK md. 187, kocasının soyadını alır, önüne kendi soyadını ekleyebilir) Alman beyanından farklı olabilir: Almanya’da eşler ayrı soyadı sürdürebilir ve Türk kaydı, Alman kaydındaki soyadı beyanını esas alarak 2016 sonrası uygulamayla (Anayasa Mahkemesi kararı ve nüfus genelgesi) kadının kendi soyadını tek başına kullanmasını da işleyebilir; uygulama konsolosluğa göre değişir ve önceden sorulur. Türkiye’de evlenen çift için e-Devlet’ten alınan Formül B, Alman nüfus dairesince ad beyanı ve çocuk kaydı işlemlerinde çevirisiz kabul edilir ama Alman dairesi bazen tam evlenme kaydı örneğini de ister. Çeviride Formül B çevrilmez; çevirmen yalnız istenirse alan açıklamalarını Türkçe olarak yan belgede verir ve “Ehename” için “evlilik soyadı”, “Geburtsname” için “doğumdaki soyadı” karşılığı kullanılır.

Evlilik kaydının tam hâli. Kısa evlenme belgesi yalnız “bu iki kişi şu tarihte evlendi” der; sicil çıktısı o evliliğe sonradan ne olduğunu da gösterir.

Sicil çıktısında fazladan ne var

• Soyadı beyanı (Namensführung). Eşlerin evlilikte hangi soyadını seçtiği, birleşik ad kullanılıp kullanılmadığı.
• Boşanma şerhi. Evlilik sona erdiyse, kararı veren mahkeme ve kesinleşme tarihi.
• Ölüm şerhi. Eşlerden biri öldüyse kayıt burada da görünür.
• Eşlerin evlenme anındaki vatandaşlığı — çifte vatandaşlık dosyalarında belirleyici olabilir.

Türkiye’de hangi işlemde

Almanya’da yapılan evliliğin Türkiye nüfusuna tescilinde, boşanma kararının tanınmasında ve miras işlemlerinde. Türk makamı soyadı beyanını görmek ister; kısa belge bunu taşımaz.

Çeviri ve apostil

Türkiye için kâğıt apostil + Türkiye’de yeminli tercüme + noter onayı. Şerhler ve mühür de çevrilir.

Yalnız evliliğin varlığını ispat etmeniz yetiyorsa çok dilli Formül B belgesi çevirisiz kabul edilir.

Evlenme kütüğünün yapısı

Evlenme kütüğü (PStG § 15) her evlilik için bir kayıt tutar: ana kayıt (eşlerin adları, doğum tarihleri ve yerleri, evlenme tarihi ve yeri, tanıklar 2009’dan beri yazılmaz, memurun adı), soyadı beyanı bölümü (Namensführung: evlilik soyadı, eklenen ad, beyan tarihi), sonradan düşülen şerhler (Folgebeurkundungen: boşanma ve kesinleşme tarihi ile mahkeme, iptal, evliliğin ölümle sona ermesi, sonradan verilen soyadı beyanları, cinsiyet ve ad değişiklikleri) ve atıf kayıtları (Hinweise: eşlerin doğum kayıtlarına, çocukların doğum kayıtlarına ve önceki evliliklerine atıf, vatandaşlık); onaylı çıktı bütün bunları, düzeltmeleri ve kayıt tarihlerini gösterir. Kısa belge (Eheurkunde, § 57) yalnız ana kaydı ve güncel soyadı bilgisini içerir. Çıktı, evliliğin yapıldığı nüfus dairesinden (2009 öncesi evlilikler için kütük elektroniğe aktarılmamışsa kâğıt kütükten onaylı kopya, beglaubigte Abschrift aus dem Familienbuch ya da Heiratsbuch) istenir; talep hakkı eşlere, üst ve alt soya ve hukuki menfaati kanıtlayana aittir. Yurt dışında yapılıp Almanya’da sonradan tescil edilmiş evlilik de aynı kütükte tutulur ve çıktı alınabilir. 1958 ile 2008 arası evlilikler için aile kütüğü (Familienbuch) vardı ve o kayıtlar bugün evlenme kütüğüne devredilmiştir.

Türk işlemlerinde okunması

Türk nüfus müdürlüğü, Almanya’da yapılan evliliğin tescilinde (konsolosluk yoluyla) soyadı beyanını ister ve Alman kaydındaki beyanı Türk soyadı kurallarına (TMK md. 187: kadın kocasının soyadını alır, önüne kendi soyadını ekleyebilir; 2016 sonrası uygulamada kendi soyadını tek başına kullanma, Anayasa Mahkemesi kararı) uyarlar: Alman kaydında eşler ayrı soyadı sürdürmüşse Türk kaydı, kadının Türk kuralına göre yazılmasını isteyebilir ve konsolosluk uygulaması değişir, önceden sorulur. Boşanmanın tanınmasında (idari yol ya da mahkeme) Türk makamı, boşanma şerhini içeren çıktıyı boşanma kararı ve kesinleşme şerhiyle birlikte ister; şerh, kararın kesinleştiğini ve Alman kaydına işlendiğini gösterir ve Türk tanıma işlemini hızlandırır. Miras işlemlerinde Türk mahkemesi, ölüm şerhli çıktıyla eşin mirasçılığını ve önceki evliliklerden çocukları görür. Çeviride “beglaubigter Ausdruck aus dem Eheregister” için “evlenme kütüğünden onaylı çıktı”, “Eheurkunde” için “evlenme belgesi (kısa)”, “Namensführung in der Ehe” için “evlilikte soyadı kullanımı”, “Ehename” için “evlilik soyadı”, “Begleitname” için “eklenen ad”, “Folgebeurkundung” için “sonradan düşülen şerh” kullanılır; şerhler tarih ve mahkeme adıyla, mühür ve kayıt numarası aynen aktarılır.

Alman nüfus kaydı donmuş bir fotoğraf değil, üzerine yazılan bir defter. Asıl kaydın altındaki bu satırlar çoğu zaman dosyanın kaderini belirler ve kısa belgelerde görünmezler.

İki tür ek kayıt

• Folgebeurkundung — asıl kaydın hukuki içeriğini değiştiren olay: babalık tanıma, evlat edinme, soyadı değişikliği, isim değiştirme kararı, boşanma.
• Hinweis — kaydı değiştirmeyen ama ilgili olan bilgi: ana-babanın evlenmesi, vatandaşlık değişikliği, ölüm.

Neden önemli

Türkiye’de bir tescil ya da miras işlemi yapıyorsanız, makam kişinin bugünkü hukuki durumunu görmek ister. Şerhleri göstermeyen bir belge, kişinin on yıl önceki durumunu anlatır. Bu, “belgeler tutmuyor” denilerek dosyanın geri dönmesinin sık görülen sebebidir.

Çeviride sık yapılan hata

Şerhler belgenin “ek kısmı” sanılıp çevrilmeden bırakılıyor. Oysa asıl bilgi çoğu zaman oradadır. Eksiksiz çeviri kuralı bu satırları da kapsar.

Şerhli tam kayıt için sicilden onaylı çıktı isteyin.

Şerh türlerinin kanuni listesi

Nüfus kanunu (PStG § 27 doğum kaydı, § 16 evlenme kaydı, § 32 ölüm kaydı) sonradan düşülecek şerhleri sayar: doğum kaydında babalık tespiti ya da tanıması ve iptali, evlat edinme ve kaldırılması, ad ve soyadı değişikliği (beyanla ya da kararla), cinsiyet kaydı değişikliği (2024 kendi beyanı kanunu SBGG ile), ebeveynlerin sonradan evlenmesi, vatandaşlık tespiti ve değişikliği, ölüm; evlenme kaydında boşanma, iptal, eşin ölümü, soyadı beyanı değişikliği, evliliğin sonradan tesciliyle ilgili düzeltmeler; ölüm kaydında ölüm zamanı düzeltmesi ve ölenin kimliğine ilişkin sonradan tespitler. Şerh, kaydı değiştiren olayın belgesine (mahkeme kararı ve kesinleşme şerhi, tanıma belgesi, ad beyanı, vatandaşlık belgesi) dayanır ve nüfus memuru tarih, dayanak ve olayla kaydeder; atıf kayıtları (Hinweise, § 27 Abs. 4) ise yalnız bağlantı bilgisi (diğer kayıtların yeri ve numarası, ebeveynlerin evlenme kaydı, çocukların doğum kayıtları) taşır ve hukuki değişiklik değildir. Düzeltme (Berichtigung, § 47, sonradan fark edilen hata) ayrı bir şerh türüdür ve önemli hatalarda mahkeme kararı gerektirir (§ 48). Kısa belgeler (Geburtsurkunde, Eheurkunde) güncel durumu ana kayda işlenmiş gibi gösterir ama olayı ve tarihini göstermez; kütük çıktısı hepsini gösterir.

Türk kaydıyla eşleştirme

Türk nüfus kayıt örneğinde karşılık, “düşünceler” hanesi ve “olay bilgileri” bölümüdür: evlenme, boşanma, tanıma, evlat edinme, ad değişikliği, vatandaşlık değişikliği tarih ve dayanakla (mahkeme, karar numarası) yazılır ve Alman şerhleriyle aynı işlevi görür; Alman kütük çıktısı ile Türk nüfus kayıt örneği yan yana konduğunda çevirmen notu, hangi Alman şerhinin Türk kaydında henüz işlenmemiş olduğunu (örneğin Alman babalık tanıması Türk kaydında yok, Alman boşanması Türk kaydında yok) tablo hâlinde gösterir; bu eşleştirme, Türk konsolosluğunda ve nüfus müdürlüğünde tescil işleminin dosyasıdır. Almanya’daki Türk vatandaşı, her Alman olayını (evlilik, boşanma, doğum, tanıma, ölüm) Türk konsolosluğuna bildirmekle yükümlüdür (nüfus hizmetleri kanunu, altmış gün içinde beyan) ve bildirilmemiş olaylar Türk kaydında görünmez, iki kayıt arasındaki fark ileride pasaport, miras ve evlilik işlemlerinde “belgeler tutmuyor” gerekçesiyle ret doğurur. Çeviride “Folgebeurkundung” için “sonradan düşülen şerh”, “Hinweis” için “atıf kaydı”, “Berichtigung” için “düzeltme”, “Randvermerk” için “kenar şerhi” (2009 öncesi kâğıt kütükte), “Beischreibung” için “ek kayıt” kullanılır; her şerh tarih, dayanak ve olayla eksiksiz aktarılır ve atlama yapılmaz.

Bu belge, Türkiye ile Almanya arasındaki işlerin en çok para ve zaman kazandıran belgesidir; çoğu kişi varlığından haberdar değil. Çok dilli düzenlendiği için çevrilmez ve apostil istemez.

Dayanağı

8 Eylül 1976 tarihli, nüfus sicillerinden çok dilli örnek verilmesine dair sözleşme. Türkiye ve Almanya taraf. Sözleşmeye taraf ülkeler bu belgeyi kendi dillerindeki belge gibi kabul eder.

Nasıl görünür

Standart bir form: alanlar numaralandırılmış ve arka yüzde birden çok dilde karşılıkları basılı. Bir Türk memuru “1” numaralı alanın doğum yeri olduğunu formun kendisinden okur; çeviriye gerek kalmaz.

• Sol üstte düzenleyen devlet ve nüfus dairesi.
• Numaralı alanlar: doğum yeri ve zamanı, çocuğun adı ve soyadı, ana-baba bilgileri.
• Formun kendisinde “Formule A” / “Auszug aus dem Geburtseintrag” ibaresi.

Ne zaman işe yaramaz

Form sabit alanlıdır; sonradan düşülen şerhleri göstermez. Babalık tanıma, evlat edinme ya da soyadı değişikliği gibi bir şerh dosyanız için önemliyse bu belge yetmez; sicilden onaylı çıktı gerekir.

Türkiye tarafından da alınabilir

Aynı sözleşme Türkiye için de geçerli: e-Devlet’ten “Çok Dilli Doğum Kayıt Örneği (Formül A)” alınabilir ve Almanya’da çevirisiz kabul edilir. Almanya’ya belge gönderiyorsanız önce bu seçeneğe bakın — çeviri ve apostil masrafından kurtulursunuz.

Nüfus dairesinden (Standesamt) iki farklı doğum belgesi alabilirsiniz ve aynı şey değildirler. Kısa olanı yalnız doğum olayını gösterir; sicilden alınan onaylı çıktı ise kaydın tamamını — ana-babayı ve sonradan düşülen bütün şerhleri.

Fark nerede

2009’dan beri Alman nüfus sicilleri elektronik tutuluyor. Sicilde bir kişinin doğum kaydı, sonradan eklenen değişikliklerle birlikte yaşıyor: soyadı değişikliği, babalık tanıma, evlat edinme, vatandaşlık değişikliği. Bunlar kayda Folgebeurkundung ya da kenar şerhi olarak işleniyor.

Kısa doğum belgesi bu şerhleri göstermez. Onaylı çıktı gösterir. Bu yüzden babalık, velayet, miras ve vatandaşlık dosyalarında makam çoğu zaman özellikle çıktıyı ister.

Üzerinde ne yazar

• Sicili tutan nüfus dairesi ve sicil numarası (örnek: Geburtenregister Nr. G 123/2015) — bu numara belgeyi yeniden istemenin en kısa yoludur.
• Çocuğun adı, doğum yeri ve zamanı (saat dâhil).
• Ana ve babanın adı, doğum tarihi ve o tarihteki vatandaşlığı.
• Varsa Folgebeurkundungen ve Hinweise (şerhler) bölümü.
• Dairenin mührü (Dienstsiegel), düzenleme tarihi ve görevlinin imzası.

Türkiye’de ne işe yarar

Almanya’da doğan bir çocuğun Türkiye nüfusuna tescilinde, babalık ilişkisinin ispatında ve miras işlemlerinde kullanılır. Türk makamı ana-baba bilgisini aradığı için kısa belge çoğu zaman yetmez.

Çeviri ve apostil

Türkiye’de kullanılacaksa: Almanya’da kâğıt apostil alınır, sonra Türkiye’de yeminli tercüman Türkçeye çevirir ve noter onaylar. Apostil belgenin verildiği eyaletteki yetkili makamdan alınır.

Çeviri eksiksiz olmalı: mühür, şerhler ve apostilin kendisi de çevrilir. Eksik çeviri, ret gerekçelerinin en sık görülenidir.

Yalnız doğum olayını ispat etmeniz yetiyorsa ve belge Almanya’da kalacaksa, çeviri gerektirmeyen çok dilli Formül A belgesine bakın.