Aile

Almanya’da kilise üyeliği bir vergi yükümlülüğü doğurur (Kirchensteuer) ve bu vergi maaş bordrosunda kesilir. Üyelikten çıkış resmî bir işlemdir ve belgesi vardır.

Neden Türk vatandaşlarını ilgilendiriyor

Kayıt sırasında din hanesine yanlış bir giriş yapılmışsa ya da kişi daha önce bir kiliseye üye olmuşsa, bordrodan kilise vergisi kesilir. Kesintiyi durdurmanın yolu çıkış işlemi ve bu belgedir.

Nerede yapılır

Eyalete göre değişir: kimi yerde Bürgeramt, kimi yerde Amtsgericht. İşlem ücretlidir ve kişinin bizzat gitmesi istenir.

Belgeyi saklayın

Vergi dairesi geçmişe dönük düzeltme yaparken bu belgenin tarihini esas alır. Belgeyi kaybetmek, kesintinin ne zaman durması gerektiğini ispat edememek demektir.

Türkiye’de

Nadiren istenir; genellikle vergi iadesi ve bordro uyuşmazlıklarında delil olarak kullanılır.

Kilise vergisi sistemi ve çıkış usulü

Kilise vergisi (Kirchensteuer, anayasa md. 140 ile Weimar anayasası md. 137 uyarınca kamu tüzel kişisi dini cemaatlerin hakkı) gelir vergisinin yüzde sekizi (Bavyera ve Baden-Württemberg) ya da dokuzudur ve vergi dairesince kesilip cemaate aktarılır; bordroda “KiSt” satırında görünür ve sermaye gelirinde bankaca kesilir. Yükümlülük, cemaat üyeliğine (vaftiz, katılma) ve Almanya’da ikamete bağlıdır; Türkiye’de vaftiz olmuş Hristiyan Türk vatandaşları (Süryani, Ermeni, Rum cemaatleri) kayıt sırasında din alanına “evangelisch” ya da “römisch-katholisch” yazılmışsa vergiye tabi olur, Türkiye’deki kendi kiliseleri Alman sisteminde vergi almaz ama Alman Katolik Kilisesi, Katolik vaftizi Almanya üyeliği sayabilir. Çıkış, eyalete göre sulh mahkemesinde (NRW, Hessen, Bavyera dışında çoğu) ya da belediyede (Bavyera, Bremen) şahsen, kimlikle, harçla (eyalete göre) yapılır; beyan, cemaate bildirilir ve vergi dairesi bir sonraki aydan kesintiyi durdurur. Belge (Bescheinigung über den Kirchenaustritt), çıkış tarihini, cemaat adını ve makamı yazar; işverene vergi özellikleri (ELStAM) üzerinden otomatik yansır, ama gecikirse belge bordro düzeltmesi için sunulur. Çıkış, kilise nikâhı ve dini defin gibi cemaat hizmetlerini de sonlandırır.

Müslüman çalışanlarda yanlış kesinti

Türk kökenli Müslüman çalışanın bordrosundan kilise vergisi kesilmesi, kayıt sırasında din alanının yanlış doldurulmasından (görevlinin “Religion” sorusuna verilen “Islam” cevabını kodlaması, İslam cemaatleri kamu tüzel kişisi değildir ve vergi almaz; hata çoğu zaman “ev” ya da “rk” kodunun yanlış girilmesidir) ya da eşin cemaat üyeliğinde ortak vergilendirmede uygulanan “özel kilise vergisi”nden (besonderes Kirchgeld, cemaat üyesi olmayan yüksek gelirli eş için eşin cemaati adına alınır, Müslüman eş için de işler ve içtihatla geçerli sayılmıştır) kaynaklanır. Yanlış kayıtta çıkış işlemi gerekmez: kayıt dairesinde din alanının düzeltilmesi (“ohne Angabe” ya da “islamisch”) ve vergi dairesine düzeltme talebi ile geçmiş kesintiler (dört yıla kadar, AO § 169) iade edilir; belge yerine kayıt dairesinin düzeltme teyidi sunulur. Türk makamları kilise çıkış belgesini hiçbir işlemde istemez; Türk nüfus kaydındaki din hanesi (2006’dan beri isteğe bağlı) Alman kaydıyla bağlantısızdır. Çeviride “Kirchenaustritt” için “kilise üyeliğinden çıkış”, “Kirchensteuer” için “kilise vergisi”, “besonderes Kirchgeld” için “özel kilise vergisi (eş için)”, “Religionsgemeinschaft” için “dini cemaat”, “Körperschaft des öffentlichen Rechts” için “kamu tüzel kişisi” kullanılır; çıkış tarihi ve cemaat adı aynen aktarılır.

Almanya’da 2001–2017 arasında kurulabilen kayıtlı hayat ortaklığı kurumunun belgesi. 1 Ekim 2017’den sonra yeni ortaklık kurulmuyor; o tarihten önce kurulanlar ise geçerliliğini sürdürüyor ya da evliliğe dönüştürülebiliyor.

Belgede ne yazar

Tarafların adları, ortaklığın kurulduğu tarih ve yer, seçilen ortak ad, sicil numarası ve daire mührü. Sonradan sona erme ya da evliliğe dönüştürme varsa şerh olarak görünür.

Türkiye tarafında

Türk hukukunda bu kuruma karşılık gelen bir statü yoktur. Belge Türkiye’de medeni durum değişikliği doğurmaz; bir yabancı hukuk ilişkisinin varlığını gösterir. Miras ve sosyal güvenlik dosyalarında delil olarak sunulabilir ama tanınması ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir.

Çeviri

Terim çevirisinde dikkat: “evlilik” denmez. Doğru karşılık kayıtlı hayat ortaklığı biçimindedir; farkı silen bir çeviri belgeyi yanlış anlatır.

Hayat ortaklığının hukuki çerçevesi

Kayıtlı hayat ortaklığı (LPartG, 1 Ağustos 2001) aynı cinsiyetten iki kişi için evliliğe büyük ölçüde denk haklar (nafaka, miras, dul aylığı, ortak soyadı, üvey evlat edinme 2005’ten, vergi eşitliği 2013’ten) tanıdı; 1 Ekim 2017’de herkes için evlilik (Eheöffnungsgesetz) yürürlüğe girince yeni ortaklık kurulamaz oldu ve mevcut ortaklık, nüfus dairesinde iki tarafın ortak beyanıyla evliliğe dönüştürülebilir (LPartG § 20a; dönüşüm evliliğin başlangıcını ortaklığın kurulduğu tarihe götürür, emeklilik ve vergi bakımından önemli), dönüştürülmezse ortaklık aynen sürer. Belge (PStG § 58), ortaklığın kurulduğu nüfus dairesinin hayat ortaklığı kütüğünden çıkarılır: tarafların adları, doğum tarihleri ve yerleri, kurulma tarihi ve yeri, seçilen ortaklık adı, varsa dönüşüm ya da sona erme (mahkeme kararıyla, Aufhebung, boşanmaya paralel) şerhi. Eyaletlerde 2001 ile 2009 arasında noter ya da belediyede kurulan ortaklıklar kütüğe sonradan işlendi ve eski belgeler (noter senedi, eyalet formu) hâlâ dolaşımdadır; çeviride bunlar tanınmalıdır. Türk vatandaşı Almanya’da hayat ortaklığı kurmuş olabilir; Türk konsolosluğu bunu nüfus kaydına işlemez.

Türk makamlarında ve mirasta

Türk hukuku aynı cinsiyetten kişilerin evliliğini ve kayıtlı ortaklığını tanımaz; Alman ortaklık belgesi Türk nüfus kaydında hiçbir değişiklik doğurmaz ve Türk mahkemesi, Alman ortaklığına dayanan miras, nafaka ve dul aylığı taleplerini kamu düzeni (MÖHUK md. 5) gerekçesiyle reddedebilir, ama uygulama birlikli değildir: Türk SGK, Alman kurumunun sözleşme uyarınca ödediği dul aylığını (Alman kurumu Alman hukukuna göre öder ve Türkiye’ye gönderir) kendi işlemi olmadığı için sorgulamaz. Almanya’daki Türk vatandaşının Türkiye’deki taşınmaz mirasında Alman ortak, Türk mahkemesince mirasçı sayılmaz (Türk hukuku uygulanır); vasiyetnameyle saklı pay dışında bırakılan kısım ortak lehine düzenlenebilir. 2017 sonrası evliliğe dönüştürülmüş ortaklık, Türk makamlarında “evlilik” olarak da tanınmaz (aynı cinsiyet). Çeviride “Lebenspartnerschaft” için “kayıtlı hayat ortaklığı”, “Lebenspartnerschaftsurkunde” için “kayıtlı hayat ortaklığı belgesi”, “Umwandlung in eine Ehe” için “evliliğe dönüştürme”, “Aufhebung” için “sona erdirme (mahkeme kararıyla)”, “Lebenspartnerschaftsname” için “ortaklık adı (ortak soyadı)” kullanılır; “evlilik” ve “eş” kelimeleri kullanılmaz, “ortak” ve “ortaklık” denir, tarihler ve şerhler aynen aktarılır ve çevirmen notu Türk hukukunda karşılık bulunmadığını belirtir.

Pasaport vatandaşlığı kanıtlamaz, karine oluşturur. Vatandaşlığın kendisinin ispatı gerektiğinde istenen belge budur.

Ne zaman istenir

• Çocuğun Alman vatandaşlığının tescilinde.
• Miras ve nüfus işlemlerinde vatandaşlığın belirleyici olduğu durumlarda.
• Kamu görevine başvuruda.
• Vatandaşlığın kesintisiz sürdüğünün ispatı gerektiğinde.

Türk vatandaşlığıyla ilişkisi

Çifte vatandaşlarda belge, Alman vatandaşlığının ne zaman ve nasıl kazanıldığını gösterir. Bu tarih, Türk vatandaşlığının durumunu değerlendirmede önemli olabilir; 2024 reformu öncesi ve sonrası dosyalarda sonuç farklı olabilir.

Başvuru

Yerleşim yerindeki vatandaşlık makamına; yurt dışında yaşayanlar Bundesverwaltungsamt’a başvurur. İnceleme uzun sürebilir, çünkü makam soy zincirini geriye doğru inceler.

Çeviri

Türkiye’de kullanılacaksa kâğıt apostil + Türkçe yeminli çeviri + noter onayı.

Başvuru usulü ve tespit

Belge, vatandaşlık makamınca (eyalet kanununa göre belediye, ilçe ya da bölge hükümeti; yurt dışında federal idare dairesi BVA) vatandaşlığın tespiti (StAG § 30) üzerine düzenlenir: makam, kişinin Alman vatandaşlığını hangi yolla (doğumla, vatandaşlığa alınmayla, evlat edinmeyle, beyanla) kazandığını ve kaybetmediğini (StAG § 17 ve devamı: yabancı vatandaşlığa geçme, 2000 öncesi kurallar, askerlik, evlat edinme) belgelerle inceler ve soy zincirini gerektiği kadar geriye (ebeveyn, büyükanne ve büyükbaba) izler; başvuru formu (BVA formu ya da eyalet formu), doğum ve evlilik belgeleri, ebeveynlerin belgeleri, vatandaşlığa alınma belgesi, kayıt geçmişi ve pasaportlar sunulur. İşlem, aylar hatta yıllar sürer ve harca tabidir. Olumsuz tespit (Negativattest: “ist nicht deutscher Staatsangehöriger”) de mümkündür. Belge, kimlik belgesi değildir ve fotoğraf taşımaz; süresizdir ama sonradan kaybedilen vatandaşlığı göstermez, bu yüzden makamlar taze belge ister. Vatandaşlığa alınma belgesi (Einbürgerungsurkunde) vatandaşlığı kanıtlar ama tespit belgesinin yerine geçmez; kamu görevine girişte (Beamter) ve bazı miras işlemlerinde tespit belgesi zorunludur.

Türk kökenli için tespit ve Türk vatandaşlığı

2000 ile 2024 arasında Alman vatandaşlığına alınıp Türk vatandaşlığını geri kazanan kişiler (StAG § 25 eski hükmü: izin almadan yabancı vatandaşlık kazanma Alman vatandaşlığını kaybettirirdi) tespit incelemesinde Alman vatandaşlığını kaybetmiş çıkabilir; 27 Haziran 2024 reformu kaybı ileriye dönük kaldırdı ama geçmiş kayıpları geri getirmedi, bu kişiler yeniden vatandaşlığa alınma yoluna gider. Tespit dosyasında Türk nüfus kayıt örneği (vatandaşlık durumu ve kazanma tarihiyle, “vatandaşlık olay tarihi”) belirleyicidir ve apostilli, yeminli çevirili sunulur; Türk vatandaşlığından çıkma belgesi (Türk İçişleri Bakanlığı, çıkma izni ve çıkma belgesi) ve mavi kart varsa eklenir. Belge, Türkiye’de Alman vatandaşı olarak taşınmaz alımında, Türk vatandaşlığına yeniden alınma başvurusunda (5901 sayılı kanun md. 13) ve Türk mahkemesinde uygulanacak hukukun tespitinde kullanılır; apostil ve yeminli çeviri gerekir. Çeviride “Staatsangehörigkeitsausweis” için “vatandaşlık belgesi (tespit belgesi)”, “Feststellung der Staatsangehörigkeit” için “vatandaşlığın tespiti”, “Einbürgerungsurkunde” için “vatandaşlığa alınma belgesi”, “Negativattest” için “olumsuz tespit belgesi”, “Verlust der Staatsangehörigkeit” için “vatandaşlığın kaybı” kullanılır; kazanma yolu, tarih ve dayanak madde aynen aktarılır.

Bir kısır döngüyü çözen belge. Türk makamı vatandaşlıktan çıkış için “önce diğer vatandaşlığı alın” der; Alman makamı ise “önce Türk vatandaşlığından çıkın” derdi. Teminat bu düğümü açar.

Ne işe yarar

Alman makamı, diğer şartların sağlandığını ve yalnız eski vatandaşlıktan çıkış kaldığını yazılı olarak bildirir. Bu belgeyle Türk makamına çıkış izni başvurusu yapılır.

Süreli bir belgedir

Teminatın üzerinde bir geçerlilik süresi yazar (genellikle iki yıl). Süre içinde çıkış işlemi tamamlanmazsa teminat düşer ve yeniden başvurulur. Türk tarafındaki işlem aylar sürebildiği için süreyi baştan hesaplayın.

2024 reformundan sonra hâlâ gerekli mi

27 Haziran 2024’te yürürlüğe giren reform, Almanya’da çok vatandaşlığı genel olarak mümkün kıldı. Bu, pek çok başvuruda çıkış şartını ve dolayısıyla teminat ihtiyacını ortadan kaldırdı. Ancak uygulamanın kapsamı başvurunun türüne göre değişebiliyor; kendi dosyanız için yetkili makama sorun.

Çeviri

Türk makamına sunulacağı için Türkçe yeminli çeviri ve kâğıt apostil gerekir.

Türk ve Alman ad hukuku aynı değil. Çifte vatandaş bir kişinin adı iki ülkede farklı yazılabiliyor ve bu, belgeler arasında uyuşmazlık doğuruyor. Beyan bu düğümü çözer.

Ne zaman gerekir

• Çocuğun soyadının hangi hukuka göre belirleneceğinin seçilmesi.
• Evlilikte ortak soyadı seçimi ve doğum soyadının (Geburtsname) korunması.
• Almanya’da düzenlenen belgelerde adın yazımının Türk belgeleriyle uyumlu hâle getirilmesi.
• Vatandaşlık kazanımından sonra ad biçiminin uyarlanması.

Neden bu kadar sık sorun çıkar

Alman kayıt sistemleri Türkçe harfleri (ç, ğ, ı, ö, ş, ü) her zaman taşıyamaz ve kendi çevriyazım kurallarını uygular. Pasaportta “Şükrü” yazan kişi Alman belgesinde “Sükrü” ya da “Schuekrue” olarak görünebilir; iki belge aynı kişiye ait sayılmaz. Ad ve yazım bölümü.

Beyan bağlayıcıdır

Verilen beyan kural olarak geri alınamaz. Aile içinde tutarlı bir yazım kararlaştırıp bir kez beyan etmek, sonradan her belgeyi tek tek düzelttirmekten çok daha kolaydır.

Beyanın dayandığı hukuk

Beyanın hangi hukuka göre verileceği ayrı bir sorudur. Adda hangi ülkenin hukuku

Çocuğunuz Türkiye’de doğdu ve Alman vatandaşlığı da var. Alman sicilinde kaydı kendiliğinden oluşmaz; istemeniz gerekir.

Zorunlu değil

Kayıt yaptırmasanız da çocuğun vatandaşlığı ve hakları değişmez. Ama Alman doğum belgesi almak istiyorsanız — ve okul, sağlık sigortası, pasaport işlemlerinde çoğu zaman istenir — tescil gerekir.

Dosyada istenenler

• Türk doğum kayıt örneği — çok dilli Formül A tercih edilir.
• Ana-babanın evlenme belgesi ya da babalık tanıma belgesi.
• Ana-babanın vatandaşlık belgeleri.
• Ad seçimine ilişkin beyan gerekiyorsa Namenserklärung.

Nereye başvurulur

Almanya’da oturuyorsanız kendi nüfus dairenize; Türkiye’de oturuyorsanız Alman temsilciliği aracılığıyla yetkili nüfus dairesine.

UyarıÇeviri kuralı

Nüfus dairesi işlemi olduğu için çevirinin Almanya’da yetkilendirilmiş tercümandan gelmesi istenir. ⚠ Bu istek kanundan değil uygulamadan gelir: nüfus kanunu ve yönetmeliği çevirmenin taşıması gereken sıfatı hiç yazmaz. Yani daireye göre değişebilir ve önceden sorulmalıdır. Kanun ne diyor. Çok dilli Formül belgeleri kullanılırsa çeviri ihtiyacı büyük ölçüde ortadan kalkar. Kural.

Alman hukukunda evli olmayan çiftlerde velayet kendiliğinden anneye aittir. Babanın da velayet sahibi olması için iki tarafın da beyan vermesi gerekir.

Babalık tanımayla karıştırılıyor

İkisi ayrı işlemdir ve çoğu zaman aynı gün yapılır ama biri diğerini doğurmaz:

• Vaterschaftsanerkennung — soybağını kurar (kim baba).
• Sorgeerklärung — velayeti paylaştırır (kim karar verir).

Yalnız tanıma yapılmışsa baba, çocuğun pasaportu, okulu ya da tedavisi hakkında karar veremez.

Nerede verilir

Gençlik dairesinde (Jugendamt) ücretsiz, noterde ücretli. Her iki beyanın da resmî olarak belgelenmesi gerekir.

Türkiye’de kullanımı

Türk hukukunda velayet düzeni farklıdır; Alman beyanı Türkiye’de doğrudan hüküm doğurmaz ama mahkemeye delil olarak sunulur. Kâğıt apostil ve Türkçe yeminli çeviri gerekir.

Beyanın koşulları ve etkileri

Ortak velayet beyanı (BGB § 1626a Abs. 1 Nr. 1, § 1626b ve devamı) evli olmayan ebeveynlerin her ikisince şahsen, kamusal belgeyle (gençlik dairesi, noter, yurt dışında Alman konsolosluğu) ve şartsız verilir; doğumdan önce de verilebilir ve babalık tanıması geçerli olunca hüküm doğurur. Beyan, geri alınamaz; velayet yalnız aile mahkemesi kararıyla değişir (§ 1671, ayrılıkta bir ebeveynin tek velayet başvurusu). Anne beyan vermezse baba, aile mahkemesinden ortak velayet isteyebilir (§ 1626a Abs. 2, 2013 reformu: çocuğun esenliğine aykırı değilse verilir, anne sessiz kalırsa yazılı usulle). Gençlik dairesi, beyanları merkezi velayet siciline (Sorgeregister, çocuğun doğum yeri gençlik dairesinde) kaydeder ve anne, tek velayetli olduğuna dair olumsuz belgeyi (Negativbescheinigung, § 58a SGB VIII) buradan alır; pasaport, okul kaydı, tıbbi rıza ve seyahat için bu belge ya da beyan belgesi gerekir. Ortak velayet, ikametin belirlenmesi (Aufenthaltsbestimmungsrecht) dâhil bütün önemli kararları (okul seçimi, ameliyat, din, yurt dışına taşınma) iki ebeveynin ortak kararına bağlar; günlük işler çocuğun yanında yaşayan ebeveynindir (§ 1687).

Türkiye’ye taşınma ve Türk hukuku

Ortak velayette annenin çocukla Türkiye’ye kesin taşınması babanın rızasını ya da aile mahkemesinin iznini gerektirir; izinsiz taşınma uluslararası çocuk kaçırma sayılır (Lahey 1980 Sözleşmesi, Türkiye 2000’den beri taraf) ve Türk mahkemesi, çocuğun Almanya’ya iadesine karar verebilir; Türk konsolosluğu çocuğun pasaportu için de iki ebeveynin rızasını arar. Türk hukukunda evlilik dışı çocuğun velayeti anneye aittir (TMK md. 337) ve ortak velayet beyanı kurumu yoktur; ancak Yargıtay 2017’den beri (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 7 numaralı protokol uyarınca) ortak velayeti tanır ve Alman beyanı, Türk aile mahkemesinde tanıma davasıyla (MÖHUK md. 50 ve devamı, apostilli ve yeminli çevirili) ya da yeni velayet davasında delil olarak sonuç doğurur. Türk nüfus kaydında velayet alanı yoktur; beyan nüfusa işlenmez. Çeviride “Sorgeerklärung” için “ortak velayet beyanı”, “gemeinsame elterliche Sorge” için “ortak velayet”, “Aufenthaltsbestimmungsrecht” için “ikameti belirleme hakkı”, “Sorgeregister” için “velayet sicili”, “Negativbescheinigung” için “tek velayet belgesi (olumsuz belge)” kullanılır; beyan metni, çocuğun bilgileri ve belge tarihi aynen aktarılır.

Almanya’da evlilik dışı doğan çocuğun babasıyla hukuki bağı kendiliğinden kurulmaz. Tanıma beyanı olmadan baba, belgede yer almaz.

Nasıl yapılır

Beyan nüfus dairesinde, gençlik dairesinde (Jugendamt), noterde ya da mahkemede verilebilir; ücretsiz olduğu için çoğu kişi gençlik dairesini tercih eder. Annenin onayı (Zustimmung) şarttır ve ayrı bir belgeyle verilir.

Doğumdan önce de yapılabilir

Tanıma, çocuk doğmadan önce de verilebilir. Bu, doğum kaydına babanın ilk anda yazılmasını sağlar ve sonradan şerh ekleme adımını ortadan kaldırır.

Velayet ayrı bir şeydir

Babalık tanıma velayet vermez. Evli olmayan anne-babada velayet kendiliğinden annededir; ortak velayet için ayrı bir beyan gerekir — Sorgeerklärung.

Türkiye’de kullanımı

Çocuğun Türkiye nüfusuna baba hanesine tescilinde kullanılır. Kâğıt apostil + Türkçe yeminli çeviri + noter onayı gerekir. Doğum kaydındaki şerh de birlikte istenir.

Belgenin biçimi ve kayıt

Tanıma belgesi (Urkunde über die Anerkennung der Vaterschaft, BeurkG ve PStG § 44), beyanı alan makamın (nüfus dairesi memuru, gençlik dairesinin belge düzenleme yetkilisi, noter) düzenlediği resmî belgedir: babanın kimliği, çocuğun kimliği (doğmuşsa) ya da annenin kimliği ve tahmini doğum tarihi (doğum öncesi), tanıma beyanı (“Ich erkenne die Vaterschaft … an”), babanın hukuki sonuçlar hakkında bilgilendirildiği kaydı (nafaka, miras, soyadı), okunup onaylandığı cümlesi, imzalar ve mühür; annenin onay belgesi aynı biçimde ayrı düzenlenir ve iki belge birlikte doğum kaydını tutan nüfus dairesine gönderilir, daire çocuğun doğum kaydına babayı şerhle işler ve yeni doğum kaydı çıktısı babayı gösterir. Tanıma, çocuğun soyadını değiştirmez; ebeveynler ortak velayet beyanıyla ya da anne tek velayetle ad beyanı (BGB § 1617a) verirse çocuk babanın soyadını alabilir. Baba yabancıysa kimliği pasaportla tespit edilir ve Almanca bilmiyorsa tercüman (yeminli olması zorunlu değil, ama noter ve daire çoğu zaman ister) belgeye kaydedilir. Tanıma, çocuğun doğumundan önce yapılmışsa doğumla hüküm doğurur.

Çocuğun vatandaşlığı ve Türk kaydı

Alman vatandaşı babanın tanıdığı çocuk doğumla Alman vatandaşlığını kazanır (StAG § 4 Abs. 1: yirmi üç yaşından önce tanıma); Türk vatandaşı babanın tanıdığı çocuk Türk vatandaşlığını kazanır (5901 sayılı kanun md. 7 Abs. 1 b: babadan soybağı, tanıma ile) ve konsolosluk, tanıma belgesi, anne onayı ve Alman doğum kaydı çıktısıyla çocuğu Türk nüfus kaydına baba hanesine işler; belgeler apostilli ve yeminli çevirili ya da konsoloslukça doğrudan kabul edilir (uygulama konsolosluğa göre değişir, önceden sorulur). Türk hukukunda tanıma (TMK md. 295) annenin onayını aramaz ve Türk konsolosluğunda Türk usulüne göre tanıma da yapılabilir; ama Alman makamı, Türk konsolosluğunda yapılan tanımayı Alman doğum kaydına ancak anne onayı varsa işler, çevirmen notu iki usulü belirtir. 2017 sonrası oturum amaçlı tanıma şüphesinde (BGB § 1597a) nüfus dairesi işlemi durdurur ve yabancılar dairesi inceler; Türk vatandaşı baba için bu inceleme, oturum izni yoksa gündeme gelir. Çeviride “Vaterschaftsanerkennung” için “babalık tanıması”, “Urkunde über die Anerkennung der Vaterschaft” için “babalık tanıma belgesi”, “Zustimmungserklärung der Mutter” için “annenin onay beyanı”, “Beurkundung” için “resmî belge düzenleme”, “Randvermerk” için “kenar şerhi” kullanılır; beyan metni ve onay şerhi eksiksiz aktarılır.

“Bu kişi şu an evli mi?” sorusunun resmî yanıtı. Türkiye’deki bekârlık belgesinin Alman karşılığı gibi görünür ama içeriği aynı değildir.

Türk bekârlık belgesinden farkı

Türk belgesi genellikle “evlenmesine engel yoktur” biçiminde bir ehliyet beyanı taşır. Alman belgesi ise yalnız mevcut medeni durumu bildirir; evlenme ehliyeti hakkında hüküm kurmaz. Bu yüzden Türk makamı Alman belgesini bazen yetersiz bulur ve ek belge ister.

Nereden alınır

Nüfus dairesinden. Kişi Almanya’da hiç evlenmemişse dairenin kaydı olmayabilir; bu durumda genişletilmiş adres belgesindeki medeni durum bilgisi kullanılır.

Geçerlilik süresi

Belgenin üzerinde süre yazmaz ama makamlar çoğunlukla son altı ay içinde alınmış olmasını ister. Erken alınan belge başvuru gününde eskimiş sayılabilir.

Alman sisteminde medeni durum kaydı

Almanya’da merkezi bir medeni durum sicili yoktur; evlilik, evliliğin yapıldığı nüfus dairesinin evlenme kütüğünde, ölüm ve boşanma ise o kütüğe düşülen şerhlerle izlenir ve kayıt sisteminde (Melderegister) medeni durum alanı kişinin beyanına ve nüfus dairesi bildirimlerine göre tutulur. Bu yüzden “medeni durum belgesi” iki kaynaktan gelir: nüfus dairesinin evlenme kütüğüne dayanan kayıt çıktısı (evli ya da boşanmış olduğunu gösterir) ve kayıt dairesinin genişletilmiş kayıt belgesi (medeni durum alanı: ledig, verheiratet, geschieden, verwitwet, Lebenspartnerschaft). Yurt dışında evlilik için Alman nüfus dairesi evlenme ehliyeti belgesi (Ehefähigkeitszeugnis, PStG § 39) düzenler ve o belge, kaydı ve beyanı birlikte inceleyerek evlenme engeli bulunmadığını tespit eder; medeni durum belgesi bu tespiti yapmaz. Kayıt sistemindeki medeni durum yanlışsa (Türkiye’deki evlilik ya da boşanma bildirilmemişse) belge yanlış çıkar ve önce Türk belgesiyle düzeltme yapılır.

Türk makamlarında hangi belge yeter

Türk nüfus müdürlüğü ve konsolosluk, Alman vatandaşının Türkiye’de evlenmesi için Alman evlenme ehliyeti belgesini ister (Evlendirme Yönetmeliği md. 20, yabancı için “evlenme ehliyet belgesi”), medeni durum belgesini değil; Alman nüfus dairesi bu belgeyi Türk eşin belgeleriyle birlikte düzenler ve apostilli, yeminli çevirili sunulur, altı ay geçerlidir. Türk mahkemesi (boşanma, miras) ve SGK (dul aylığında yeniden evlenmediğinin kanıtı) Alman medeni durum belgesini genişletilmiş kayıt belgesi biçiminde kabul eder ve apostil ile çeviri ister. Almanya’da yaşayan Türk vatandaşı için Türk nüfus kayıt örneği (e-Devlet, medeni hâl satırıyla) Alman makamlarında medeni durum kanıtıdır ve Alman nüfus dairesi, Türk vatandaşının Almanya’da evlenmesinde bunu ve Türk konsolosluğunun evlenme ehliyet belgesini ister. Çeviride “Familienstand” için “medeni durum”, “ledig” için “bekâr”, “verheiratet” için “evli”, “geschieden” için “boşanmış”, “verwitwet” için “dul”, “Ehefähigkeitszeugnis” için “evlenme ehliyeti belgesi” kullanılır; belgenin hangi kaynaktan (nüfus dairesi ya da kayıt dairesi) olduğu çevirmen notunda belirtilir ve tarih korunur.

Bir adreste kimlerin birlikte yaşadığını gösteren belge. Aile ödenekleri, vergi sınıfı ve bakmakla yükümlülük tartışmalarında istenir.

Üzerinde ne yazar

• Adres ve hane reisi olarak kayıtlı kişi.
• Aynı adreste kayıtlı kişilerin adı, doğum tarihi ve yakınlık ilişkisi.
• Kayıt tarihleri.

Hangi dosyalarda

Çocuk parası ve ebeveyn ödeneği başvuruları, vergi sınıfı değişikliği, konut yardımı ve bazı oturum işlemleri. Türkiye tarafında ise aile birliğinin ispatı gereken dosyalarda.

Sınırı

Belge yalnız kayıt durumunu gösterir; fiilen birlikte yaşandığını kanıtlamaz. Makam şüphelenirse ek belge (kira sözleşmesi, fatura) isteyebilir.

Belgenin alınması ve sınırları

Belge, nüfus dairesinden (BMG § 18 kapsamında genişletilmiş kayıt belgesi biçiminde ya da aile kasasının kendi formu “Haushaltsbescheinigung” üzerine nüfus dairesinin onayıyla) alınır; aile kasası formu, çocuk parası başvurusunda çocuğun başvuranın hanesinde yaşadığını kanıtlar ve iki bölümdür: başvuran doldurur, nüfus dairesi kaydı teyit eder ve mühürler. Belge harca tabidir; çocuk parası için düzenlenen sürüm bazı belediyelerde ücretsizdir. Hane, kayıt hukukunda aynı konutta kayıtlı kişilerdir; ortak yaşam (Bedarfsgemeinschaft, SGB II) ve ortak hane (Haushaltsgemeinschaft) ayrı sosyal hukuk kavramlarıdır ve belge onları kanıtlamaz, yalnız kayıt durumunu gösterir. Jobcenter, ortak yaşamı kira sözleşmesi, hesap ve ev ziyaretiyle ayrıca değerlendirir. Ayrı yaşayan eşin kaydı belgede görünmez; boşanma yılında vergi sınıfı için ayrılık tarihi başka belgeyle kanıtlanır.

Türk işlemlerinde ve Türk karşılığı

Türk konsolosluğu, dövizle askerlik ve pasaport işlemlerinde hane belgesini istemez; ama Türk mahkemesi (velayet, nafaka, tanıma davası) ve Türk SGK (yurt dışı borçlanmasında aile durumu, ölüm aylığında hak sahipliği) Alman kayıt belgesini apostilli ve yeminli çevirili ister. Türk karşılığı, e-Devlet’ten alınan “yerleşim yeri ve diğer adres belgesi” ile nüfus kayıt örneğidir ve nüfus kayıt örneği aile bağını gösterirken hane belgesi yalnız aynı adresi gösterir; Alman makamı, Türkiye’de yaşayan çocuk için Türk nüfus kayıt örneğini ve ikametgâh belgesini birlikte ister. Çeviride “Haushaltsbescheinigung” için “hane belgesi” ya da “hane halkı belgesi”, “Haushaltsvorstand” için “hane reisi”, “gemeldet” için “kayıtlı”, “Bedarfsgemeinschaft” için “ihtiyaç birliği (ortak yaşam)”, “Familienkasse” için “aile kasası” kullanılır; kişi listesi, doğum tarihleri ve kayıt tarihleri tablo hâlinde aynen aktarılır.