Bürgeramt / Einwohnermeldeamt

Almanya’ya yeni gelen kişinin en sık takıldığı kâğıt. Kira sözleşmesi elinde olduğu hâlde adres kaydını yaptıramaz, çünkü istenen belge bu değildir.

Neden ayrı bir belge

Kira sözleşmesi iki taraf arasındaki bir anlaşmadır; kişinin o konuta fiilen taşındığını göstermez. Konut sağlayan teyidi ise ev sahibinin makama yönelik beyanıdır: “bu kişi şu tarihte bu konuta taşındı.”

Üzerinde bulunması gerekenler

• Konut sağlayanın adı ve adresi.
• Konutun tam adresi.
• Taşınma tarihi.
• Taşınan kişilerin adları.
• Konut sağlayanın imzası.

Kim verir

Ev sahibi ya da konutu fiilen sağlayan kişi. Alt kiracılıkta ana kiracı verir. Kendi evinde oturan kişi bu teyidi kendisi için düzenler.

Türkiye tarafında ne işe yarar

Tek başına bir ikamet kanıtı sayılmaz; Türk makamı ikamet için adres kayıt belgesini ister. Bu teyit, adres kaydının dayanağı olarak dosyada bulunur ve taşınma tarihi tartışmalıysa değer kazanır. Genişletilmiş adres kayıt belgesi.

Türkçe kaynaklarda neredeyse hiç anlatılmayan bir belge. Alman vatandaşlığından kendi isteğiyle çıkan kişiye verilir.

Ne zaman gerekir

Başka bir devletin vatandaşlığına geçmek isteyen ve o devletin hukuku çifte vatandaşlığa izin vermediği hâllerde. Belge, çıkışın gerçekleştiğini gösterir.

ÖnemliTeslim anı belirleyicidir

Çıkış, belgenin düzenlendiği anda değil kişiye teslim edildiği anda hüküm doğurur. Bu ince ayrım, iki vatandaşlık arasında boşluk kalmaması için önemlidir; belge teslim alınmadan önce yeni vatandaşlığın kazanılmış olması beklenir.

2024 reformundan sonra ne değişti

27 Haziran 2024’te yürürlüğe giren düzenleme, Almanya tarafında çok vatandaşlığı genel olarak mümkün kıldı. Bunun sonucu şudur: Alman vatandaşlığını korumak isteyen kişilerin büyük kısmı için çıkış artık gerekmiyor. Belge yürürlüktedir, ama ihtiyaç duyan kişi sayısı azalmıştır.

Bu alan hareketli. 2026’da hızlandırılmış vatandaşlık yolunun kaldırılması gibi değişiklikler oldu ve tartışma sürüyor. Karar vermeden önce güncel durum yetkili makamdan teyit edilmelidir.

Türkiye tarafında

Türk vatandaşlığına geçiş dosyasında bu belge, Alman vatandaşlığının sona erdiğini gösteren kanıttır. Kâğıt apostil ve yeminli tercüme ile sunulur. Tersi yön: koruma izni.

Alman vatandaşlığının hangi gün kazanıldığını gösteren belge. Türkiye’deki nüfus, miras ve askerlik işlemlerinde bu tarih doğrudan sonuç doğurur.

Belgede ne yazar

• Kişinin adı, doğum yeri ve tarihi.
• Vatandaşlığın kazanıldığı tarih — belgenin düzenlendiği tarihle aynı olmak zorunda değildir.
• Belgeyi veren makam ve mühür.
• Varsa birlikte vatandaşlığa alınan çocuklar.

ÖnemliNeden tarih bu kadar önemli

Türk vatandaşlığının durumu, Alman vatandaşlığının kazanıldığı tarihteki hukuki duruma göre değerlendirilir. Belge, o tarihi ispat eden tek kâğıttır ve kaybedilirse yerine geçecek bir şey yoktur; yeniden nüshası ilgili makamdan istenir.

Türkiye’de nereye verilir

Türk nüfus kayıtlarına işlenmesi için nüfus müdürlüğüne ya da Almanya’daki Türk temsilciliğine sunulur. Bu sunum yapılmazsa Türk kaydı güncellenmez ve iki kayıt yıllarca birbirinden farklı kalır.

Çeviri ve apostil

Türkiye’de kullanılacaksa kâğıt apostil gerekir; Almanya elektronik apostil kabul edilen bir biçimde çalışmaz, bu yüzden apostilin kâğıt olması beklenir. Çeviri Türkiye’de yaptırılabilir. Tasdik ve apostil bölümü.

Almanya’da kilise üyeliği bir vergi yükümlülüğü doğurur (Kirchensteuer) ve bu vergi maaş bordrosunda kesilir. Üyelikten çıkış resmî bir işlemdir ve belgesi vardır.

Neden Türk vatandaşlarını ilgilendiriyor

Kayıt sırasında din hanesine yanlış bir giriş yapılmışsa ya da kişi daha önce bir kiliseye üye olmuşsa, bordrodan kilise vergisi kesilir. Kesintiyi durdurmanın yolu çıkış işlemi ve bu belgedir.

Nerede yapılır

Eyalete göre değişir: kimi yerde Bürgeramt, kimi yerde Amtsgericht. İşlem ücretlidir ve kişinin bizzat gitmesi istenir.

Belgeyi saklayın

Vergi dairesi geçmişe dönük düzeltme yaparken bu belgenin tarihini esas alır. Belgeyi kaybetmek, kesintinin ne zaman durması gerektiğini ispat edememek demektir.

Türkiye’de

Nadiren istenir; genellikle vergi iadesi ve bordro uyuşmazlıklarında delil olarak kullanılır.

Kilise vergisi sistemi ve çıkış usulü

Kilise vergisi (Kirchensteuer, anayasa md. 140 ile Weimar anayasası md. 137 uyarınca kamu tüzel kişisi dini cemaatlerin hakkı) gelir vergisinin yüzde sekizi (Bavyera ve Baden-Württemberg) ya da dokuzudur ve vergi dairesince kesilip cemaate aktarılır; bordroda “KiSt” satırında görünür ve sermaye gelirinde bankaca kesilir. Yükümlülük, cemaat üyeliğine (vaftiz, katılma) ve Almanya’da ikamete bağlıdır; Türkiye’de vaftiz olmuş Hristiyan Türk vatandaşları (Süryani, Ermeni, Rum cemaatleri) kayıt sırasında din alanına “evangelisch” ya da “römisch-katholisch” yazılmışsa vergiye tabi olur, Türkiye’deki kendi kiliseleri Alman sisteminde vergi almaz ama Alman Katolik Kilisesi, Katolik vaftizi Almanya üyeliği sayabilir. Çıkış, eyalete göre sulh mahkemesinde (NRW, Hessen, Bavyera dışında çoğu) ya da belediyede (Bavyera, Bremen) şahsen, kimlikle, harçla (eyalete göre) yapılır; beyan, cemaate bildirilir ve vergi dairesi bir sonraki aydan kesintiyi durdurur. Belge (Bescheinigung über den Kirchenaustritt), çıkış tarihini, cemaat adını ve makamı yazar; işverene vergi özellikleri (ELStAM) üzerinden otomatik yansır, ama gecikirse belge bordro düzeltmesi için sunulur. Çıkış, kilise nikâhı ve dini defin gibi cemaat hizmetlerini de sonlandırır.

Müslüman çalışanlarda yanlış kesinti

Türk kökenli Müslüman çalışanın bordrosundan kilise vergisi kesilmesi, kayıt sırasında din alanının yanlış doldurulmasından (görevlinin “Religion” sorusuna verilen “Islam” cevabını kodlaması, İslam cemaatleri kamu tüzel kişisi değildir ve vergi almaz; hata çoğu zaman “ev” ya da “rk” kodunun yanlış girilmesidir) ya da eşin cemaat üyeliğinde ortak vergilendirmede uygulanan “özel kilise vergisi”nden (besonderes Kirchgeld, cemaat üyesi olmayan yüksek gelirli eş için eşin cemaati adına alınır, Müslüman eş için de işler ve içtihatla geçerli sayılmıştır) kaynaklanır. Yanlış kayıtta çıkış işlemi gerekmez: kayıt dairesinde din alanının düzeltilmesi (“ohne Angabe” ya da “islamisch”) ve vergi dairesine düzeltme talebi ile geçmiş kesintiler (dört yıla kadar, AO § 169) iade edilir; belge yerine kayıt dairesinin düzeltme teyidi sunulur. Türk makamları kilise çıkış belgesini hiçbir işlemde istemez; Türk nüfus kaydındaki din hanesi (2006’dan beri isteğe bağlı) Alman kaydıyla bağlantısızdır. Çeviride “Kirchenaustritt” için “kilise üyeliğinden çıkış”, “Kirchensteuer” için “kilise vergisi”, “besonderes Kirchgeld” için “özel kilise vergisi (eş için)”, “Religionsgemeinschaft” için “dini cemaat”, “Körperschaft des öffentlichen Rechts” için “kamu tüzel kişisi” kullanılır; çıkış tarihi ve cemaat adı aynen aktarılır.

Bir adreste kimlerin birlikte yaşadığını gösteren belge. Aile ödenekleri, vergi sınıfı ve bakmakla yükümlülük tartışmalarında istenir.

Üzerinde ne yazar

• Adres ve hane reisi olarak kayıtlı kişi.
• Aynı adreste kayıtlı kişilerin adı, doğum tarihi ve yakınlık ilişkisi.
• Kayıt tarihleri.

Hangi dosyalarda

Çocuk parası ve ebeveyn ödeneği başvuruları, vergi sınıfı değişikliği, konut yardımı ve bazı oturum işlemleri. Türkiye tarafında ise aile birliğinin ispatı gereken dosyalarda.

Sınırı

Belge yalnız kayıt durumunu gösterir; fiilen birlikte yaşandığını kanıtlamaz. Makam şüphelenirse ek belge (kira sözleşmesi, fatura) isteyebilir.

Belgenin alınması ve sınırları

Belge, nüfus dairesinden (BMG § 18 kapsamında genişletilmiş kayıt belgesi biçiminde ya da aile kasasının kendi formu “Haushaltsbescheinigung” üzerine nüfus dairesinin onayıyla) alınır; aile kasası formu, çocuk parası başvurusunda çocuğun başvuranın hanesinde yaşadığını kanıtlar ve iki bölümdür: başvuran doldurur, nüfus dairesi kaydı teyit eder ve mühürler. Belge harca tabidir; çocuk parası için düzenlenen sürüm bazı belediyelerde ücretsizdir. Hane, kayıt hukukunda aynı konutta kayıtlı kişilerdir; ortak yaşam (Bedarfsgemeinschaft, SGB II) ve ortak hane (Haushaltsgemeinschaft) ayrı sosyal hukuk kavramlarıdır ve belge onları kanıtlamaz, yalnız kayıt durumunu gösterir. Jobcenter, ortak yaşamı kira sözleşmesi, hesap ve ev ziyaretiyle ayrıca değerlendirir. Ayrı yaşayan eşin kaydı belgede görünmez; boşanma yılında vergi sınıfı için ayrılık tarihi başka belgeyle kanıtlanır.

Türk işlemlerinde ve Türk karşılığı

Türk konsolosluğu, dövizle askerlik ve pasaport işlemlerinde hane belgesini istemez; ama Türk mahkemesi (velayet, nafaka, tanıma davası) ve Türk SGK (yurt dışı borçlanmasında aile durumu, ölüm aylığında hak sahipliği) Alman kayıt belgesini apostilli ve yeminli çevirili ister. Türk karşılığı, e-Devlet’ten alınan “yerleşim yeri ve diğer adres belgesi” ile nüfus kayıt örneğidir ve nüfus kayıt örneği aile bağını gösterirken hane belgesi yalnız aynı adresi gösterir; Alman makamı, Türkiye’de yaşayan çocuk için Türk nüfus kayıt örneğini ve ikametgâh belgesini birlikte ister. Çeviride “Haushaltsbescheinigung” için “hane belgesi” ya da “hane halkı belgesi”, “Haushaltsvorstand” için “hane reisi”, “gemeldet” için “kayıtlı”, “Bedarfsgemeinschaft” için “ihtiyaç birliği (ortak yaşam)”, “Familienkasse” için “aile kasası” kullanılır; kişi listesi, doğum tarihleri ve kayıt tarihleri tablo hâlinde aynen aktarılır.

En sık istenen ve en sık yanlış alınan belge. Sade biçim ucuz ve hızlı alınır ama çoğu resmî işlem için yetersizdir.

Ne yazar, ne yazmaz

Yazar: ad, doğum tarihi, güncel adres, kayıt tarihi.
Yazmaz: medeni durum, vatandaşlık, önceki adresler, hane bilgisi.

Yeterli olduğu yerler

Okul kaydı, spor kulübü, bazı banka işlemleri, kütüphane — yani yalnız “burada oturuyor” bilgisinin yettiği yerler.

Yetmediği yerler

Nüfus dairesi işlemleri, evlilik dosyası, vatandaşlık başvurusu ve Türkiye’deki mahkeme dosyaları. Bunlarda genişletilmiş biçim istenir.

Belgeyi almadan önce hangi biçimin istendiğini sorun. İki belge de aynı isimle anılabiliyor ve yanlış olanı almak bir posta turu kaybettiriyor.

İkamet belgesi ile oturum belgesi karışıklığı

“Aufenthaltsbescheinigung” Almanya’da iki farklı belge için kullanılır: nüfus dairesinin verdiği kayıt belgesi (BMG § 18, ikamet süresi ve adres; bazı belediyeler bu adı kullanır) ve yabancılar dairesinin verdiği oturum durumu belgesi (oturum izninin türü ve süresi, kimlik kartı üretimi beklenirken ya da geçici belge olarak); iki belge farklı makamdan gelir ve farklı şeyi kanıtlar. Makam “Aufenthaltsbescheinigung” istediğinde hangisini kastettiği sorulur: emeklilik sigortası ve Türk konsolosluğu kayıt belgesini, işveren ve üniversite oturum belgesini ister. Kayıt belgesi, kayıt tarihinden itibaren kesintisiz ikameti gösterir ve vatandaşlık (beş yıl), yerleşme izni (beş yıl ya da Mavi Kart’ta yirmi bir ay), dövizle askerlik (üç yıl yurt dışı) ve emeklilik (Almanya’da ikamet süreleri) hesaplarında kullanılır; kayıt silinip yeniden yapılmışsa boşluk görünür ve boşluk için başka kanıt (kira sözleşmesi, bordro) gerekir. Belge, kimlik kartıyla birlikte geçerlidir ve tek başına kimlik yerine geçmez. Çevrimiçi başvuru, kimlik kartının çevrimiçi işleviyle çoğu belediyede mümkündür ve belge posta ile ya da PDF (elektronik mühürlü) gelir.

Dövizle askerlik ve Türk işlemlerinde

Dövizle askerlik başvurusunda Türk konsolosluğu, yurt dışında en az üç yıl (bin doksan beş gün) fiilen bulunmayı ve yabancı ülkede çalışma ya da oturum iznini arar; Alman kayıt belgesi (adres geçmişiyle genişletilmiş biçim) ikamet süresini, oturum izni ve bordro ise çalışmayı kanıtlar ve konsolosluk belgeyi Almanca kabul eder. Türk SGK yurt dışı borçlanmasında (3201 sayılı kanun) yurt dışında geçen sürelerin ikamet kanıtı olarak kayıt belgesi ve Alman sigorta dökümü kullanılır; ev kadını borçlanması için yalnız ikamet süresi yeter ve kayıt belgesi belirleyicidir, apostilli ve yeminli çevirili sunulur. Türk mahkemesinde (boşanma, nafaka, velayet) tarafın Almanya’da ikamet ettiğinin kanıtı olarak kayıt belgesi istenir. Türkiye’deki karşılığı, e-Devlet yerleşim yeri belgesi ve adres geçmişi (“tarihçeli yerleşim yeri belgesi”) olup Alman makamı Türkiye’deki ikamet süresini (örneğin vatandaşlıkta yurt dışında kalış sürelerinin kesintisi için) bu belgeyle çevirili kabul eder. Çeviride “Aufenthaltsbescheinigung” için bağlama göre “ikamet (kayıt) belgesi” ya da “oturum durumu belgesi”, “Meldezeitraum” için “kayıt dönemi”, “ununterbrochen gemeldet” için “kesintisiz kayıtlı”, “Wohnanschrift” için “ikamet adresi” kullanılır; tarihler ve adresler aynen aktarılır ve çevirmen notu belgenin hangi makamdan olduğunu belirtir.

Adres kayıt belgesinin iki biçimi var ve dosyanız hangisini istiyorsa onu almalısınız. Sade biçim yalnız “bu kişi şu adreste kayıtlı” der; genişletilmiş biçim çok daha fazlasını.

Genişletilmiş biçimde fazladan ne var

• Medeni durum — nüfus daireleri ve evlilik dosyaları bunu arar.
• Vatandaşlık (çifte vatandaşlık dâhil).
• Önceki adresler ve kayıt tarihleri.
• Hane halkı bilgileri ve varsa yasal temsilci.
• Din kaydı (vergi bakımından anlamlıdır).

Nereden alınır

Oturduğunuz yerdeki Bürgeramt / Einwohnermeldeamt. Çoğu belediyede çevrimiçi başvuru da var; belge posta ile gelir.

Türkiye’de ne işe yarar

İkametin ispatı gereken işlemler: konsolosluk başvuruları, mahkeme tebligat adresi, vergi mükellefiyeti tartışmaları ve emeklilik dosyaları.

Çeviri

Türkiye’de kullanılacaksa Türkçe yeminli çeviri gerekir. Apostil ihtiyacı işlemi yapan makama göre değişir; mahkemeye sunulacaksa çoğu zaman istenir.

Kayıt kanununda iki belge

Federal kayıt kanunu (BMG § 18) basit kayıt belgesini (Abs. 1: soyadı, önceki adlar, adlar, doktor unvanı, doğum tarihi ve yeri, güncel adres, tek konut ya da ana konut bilgisi) ve genişletilmiş kayıt belgesini (Abs. 2: talep üzerine, kayıt sicilinde tutulan diğer veriler: cinsiyet, yasal temsilci, vatandaşlıklar, din, önceki adresler ve kayıt tarihleri, çıkış tarihi, medeni durum, eşin adı ve adresi, küçük çocukların adları ve adresleri, kimlik ve pasaport bilgileri, ölüm tarihi) tanımlar; kişi, hangi verilerin yazılacağını seçebilir ve makama yalnız gerekli olanı verir. Belge, kayıt dairesinden şahsen (kimlikle), yazılı ya da çevrimiçi (kimlik kartının çevrimiçi işleviyle, BundID) alınır; harç eyalete göre, bazı amaçlar (sosyal hukuk, emeklilik) için ücretsiz. Din alanı yalnız kamu tüzel kişisi cemaatleri gösterir; İslam için çoğu eyalette “ohne Angabe” yazar. Medeni durum alanı, nüfus dairesi bildirimine ya da kişinin beyanına dayanır ve yurt dışı olaylar (Türkiye’de evlilik, boşanma) bildirilmemişse yanlış görünür; düzeltme, belgeyle (Formül B, boşanma kararı ve tanıma) yapılır. Belge, elektronik mühürlü PDF olarak da geçerlidir (2022’den beri bazı eyaletlerde).

Türk konsolosluğu ve Türkiye’deki makamlarda

Türk konsolosluğu, pasaport (ikamet kanıtı), nüfus (adres beyanı), askerlik (dövizle askerlik için üç yıllık ikamet ve çalışma; erteleme için oturum kanıtı), vatandaşlık (çıkma izninde adres) ve evlenme işlemlerinde (medeni durum ve adres) genişletilmiş belgeyi Almanca kabul eder ve çeviri istemez; adres geçmişi sütunu, dövizle askerlik ve mavi kart işlemlerinde ikamet sürelerini kanıtlar. Türkiye’deki mahkeme (boşanma, velayet, nafaka, tanıma) tebligat adresi ve tarafın Almanya’da ikameti için, Türk vergi dairesi mukimlik tartışmasında (çifte vergilendirme anlaşması md. 4, hangi ülkede mukim), Türk SGK yurt dışı borçlanmasında (ev kadını borçlanması yalnız ikamet süresiyle) belgeyi apostilli (kayıt dairesi belgesi için belediye idaresi ya da bölge hükümeti) ve yeminli çevirili ister. Türk karşılığı, e-Devlet tarihçeli yerleşim yeri belgesi ve nüfus kayıt örneğidir; Alman makamı Türkiye’deki ikamet ve medeni durum için bunları çevirili ister ve Türk belgesindeki “medeni hâl” satırı Alman “Familienstand” alanıyla eşleşir. Çeviride “erweiterte Meldebescheinigung” için “genişletilmiş kayıt belgesi”, “einfache Meldebescheinigung” için “basit kayıt belgesi”, “Melderegister” için “kayıt sicili”, “frühere Anschriften” için “önceki adresler”, “Einzugsdatum” için “giriş (kayıt) tarihi”, “Auszugsdatum” için “çıkış tarihi” kullanılır; alanlar tablo hâlinde, adresler ve tarihler aynen aktarılır.