Lebenspartnerschaftsurkunde

Almanya’da 2001–2017 arasında kurulabilen kayıtlı hayat ortaklığı kurumunun belgesi. 1 Ekim 2017’den sonra yeni ortaklık kurulmuyor; o tarihten önce kurulanlar ise geçerliliğini sürdürüyor ya da evliliğe dönüştürülebiliyor.

Belgede ne yazar

Tarafların adları, ortaklığın kurulduğu tarih ve yer, seçilen ortak ad, sicil numarası ve daire mührü. Sonradan sona erme ya da evliliğe dönüştürme varsa şerh olarak görünür.

Türkiye tarafında

Türk hukukunda bu kuruma karşılık gelen bir statü yoktur. Belge Türkiye’de medeni durum değişikliği doğurmaz; bir yabancı hukuk ilişkisinin varlığını gösterir. Miras ve sosyal güvenlik dosyalarında delil olarak sunulabilir ama tanınması ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir.

Çeviri

Terim çevirisinde dikkat: “evlilik” denmez. Doğru karşılık kayıtlı hayat ortaklığı biçimindedir; farkı silen bir çeviri belgeyi yanlış anlatır.

Hayat ortaklığının hukuki çerçevesi

Kayıtlı hayat ortaklığı (LPartG, 1 Ağustos 2001) aynı cinsiyetten iki kişi için evliliğe büyük ölçüde denk haklar (nafaka, miras, dul aylığı, ortak soyadı, üvey evlat edinme 2005’ten, vergi eşitliği 2013’ten) tanıdı; 1 Ekim 2017’de herkes için evlilik (Eheöffnungsgesetz) yürürlüğe girince yeni ortaklık kurulamaz oldu ve mevcut ortaklık, nüfus dairesinde iki tarafın ortak beyanıyla evliliğe dönüştürülebilir (LPartG § 20a; dönüşüm evliliğin başlangıcını ortaklığın kurulduğu tarihe götürür, emeklilik ve vergi bakımından önemli), dönüştürülmezse ortaklık aynen sürer. Belge (PStG § 58), ortaklığın kurulduğu nüfus dairesinin hayat ortaklığı kütüğünden çıkarılır: tarafların adları, doğum tarihleri ve yerleri, kurulma tarihi ve yeri, seçilen ortaklık adı, varsa dönüşüm ya da sona erme (mahkeme kararıyla, Aufhebung, boşanmaya paralel) şerhi. Eyaletlerde 2001 ile 2009 arasında noter ya da belediyede kurulan ortaklıklar kütüğe sonradan işlendi ve eski belgeler (noter senedi, eyalet formu) hâlâ dolaşımdadır; çeviride bunlar tanınmalıdır. Türk vatandaşı Almanya’da hayat ortaklığı kurmuş olabilir; Türk konsolosluğu bunu nüfus kaydına işlemez.

Türk makamlarında ve mirasta

Türk hukuku aynı cinsiyetten kişilerin evliliğini ve kayıtlı ortaklığını tanımaz; Alman ortaklık belgesi Türk nüfus kaydında hiçbir değişiklik doğurmaz ve Türk mahkemesi, Alman ortaklığına dayanan miras, nafaka ve dul aylığı taleplerini kamu düzeni (MÖHUK md. 5) gerekçesiyle reddedebilir, ama uygulama birlikli değildir: Türk SGK, Alman kurumunun sözleşme uyarınca ödediği dul aylığını (Alman kurumu Alman hukukuna göre öder ve Türkiye’ye gönderir) kendi işlemi olmadığı için sorgulamaz. Almanya’daki Türk vatandaşının Türkiye’deki taşınmaz mirasında Alman ortak, Türk mahkemesince mirasçı sayılmaz (Türk hukuku uygulanır); vasiyetnameyle saklı pay dışında bırakılan kısım ortak lehine düzenlenebilir. 2017 sonrası evliliğe dönüştürülmüş ortaklık, Türk makamlarında “evlilik” olarak da tanınmaz (aynı cinsiyet). Çeviride “Lebenspartnerschaft” için “kayıtlı hayat ortaklığı”, “Lebenspartnerschaftsurkunde” için “kayıtlı hayat ortaklığı belgesi”, “Umwandlung in eine Ehe” için “evliliğe dönüştürme”, “Aufhebung” için “sona erdirme (mahkeme kararıyla)”, “Lebenspartnerschaftsname” için “ortaklık adı (ortak soyadı)” kullanılır; “evlilik” ve “eş” kelimeleri kullanılmaz, “ortak” ve “ortaklık” denir, tarihler ve şerhler aynen aktarılır ve çevirmen notu Türk hukukunda karşılık bulunmadığını belirtir.