Yer bakımından yetki: hangi şehrin dairesi
Alman idaresinde "hangi daire" sorusunun ilk cevabı neredeyse her zaman adrestir.
Kural
Yetkili daire, kişinin kayıtlı ikametinin bulunduğu yerdeki dairedir. Taşınan kişinin dosyası yeni yerdeki daireye geçer.
DikkatTürkiye’ye dönen kişide sorun
Almanya’daki adres kaydı kapatıldığında, "adrese göre yetkili daire" kuralı karşılıksız kalır. Bu durumda yetkinin nerede olduğu işin türüne göre değişir: bazı işlerde son kayıtlı adresin dairesi, bazılarında merkezî bir birim, bazılarında Almanya dışındaki temsilcilik devreye girer.
Bu yüzden Türkiye’ye dönmeden önce açık dosyaların hangi daireye bağlı olduğu not edilmelidir. Sonradan aramak çok daha zordur.
Çıkış kaydı ve kanıt
Çıkışın belgelenmesi, "hâlâ Almanya’da" sayılmayı önler. Çıkış teyit kâğıdı
Yetkisiz daireye başvurulursa
Yazı kural olarak yetkili daireye iletilir ve bu iletim süreyi korur; ancak iletim zaman alır ve her zaman yapılmaz. Doğru daireye baştan yazmak en sağlıklısıdır.
Kuralın istisnaları
Adres kuralı her işte geçerli değildir. Taşınmazla ilgili işlemlerde taşınmazın bulunduğu yer, işletmeyle ilgili işlemlerde işletmenin bulunduğu yer, meslek denkliğinde çoğu zaman işin yapılacağı ya da başvurulan yerin bulunduğu eyalet belirleyicidir. Miras işlerinde ölenin son yerleşim yeri, aile işlerinde çocuğun yaşadığı yer esas alınır. Vergi tarafında ikamet ve işletme için ayrı daireler yetkili olabilir ve iki dosya birden açılır. Bazı alanlarda ise yetki tek bir merkezî birimde toplanmıştır ve adres hiç rol oynamaz; yurt dışında yaşayanlar için kurulan birimler bunun en yaygın örneğidir.
Dönüşten önce yapılacak liste
Türkiye’ye dönmeden önce şu liste çıkarılır: açık dosyaların numaraları ve hangi dairede olduğu, her dosyanın son yazısının tarihi, emeklilik sigorta numarası ve sigorta dökümünün güncel kopyası, vergi numarası ve son vergi kararı, sağlık kasası üyelik bilgisi, varsa devam eden itiraz ve dava numaraları. Ardından her kuruma yeni Türkiye adresi yazılı bildirilir ve teyit istenir; adres bildirilmeden yapılan tebligat geçerli sayılabilir ve süreler haberdar olunmadan işler. Çıkış kaydı yapılır ve belgesi saklanır. Bu liste, yıllar sonra açılacak bir emeklilik ya da sağlık dosyasında en değerli belge hâline gelir.