Sosyal güvenlik

Aynı dönemi ilgilendiren iki ayrı işlem var ve karıştırılıyor.

İki ayrı şey

• Elternzeit — izin. İş hukukundan doğar, işverene bildirilir. Ücretsizdir.
• Ebeveyn ödeneği — para. Ayrı bir makama başvurulur ve karar bir Bescheid'dir.

ÖnemliSüreler farklı

İzin bildirimi için işverene karşı bir süre, ödenek başvurusu için ayrı bir süre işler. Ödenek geriye dönük sınırlı süreyle ödenir; geç başvuru kayıp demektir. Geç başvuru gerekçesi

Emeklilik kaydına etkisi

Çocuk bakımıyla geçen dönem emeklilik kaydına sayılabilir ama bu da ayrı bir başvurudur. Çocuk yetiştirme süresi

Oturum tarafı

Ödenek alınması, bazı izinlerde geçim güvencesi değerlendirmesini etkileyebilir. Geçim güvencesi gerekçesi

Ödeneğin biçimleri

Temel ödenek (Basiselterngeld) çocuğun on dördüncü ayına kadar, ebeveynler arasında paylaşılarak; ödenek artı (ElterngeldPlus) yarım tutarla iki katı süre; ortaklık bonusu (Partnerschaftsbonus) iki ebeveyn aynı anda kısmi zamanlı çalışırsa ek aylar. Tutar, doğumdan önceki net gelire oranla hesaplanır; alt ve üst sınır vardır ve yüksek gelirde hak düşer. Başvuru, eyaletin ödenek dairesine (Elterngeldstelle) yapılır; çocuğun doğum belgesi, gelir belgeleri, sağlık kasasının analık parası kararı ve işverenin izin teyidi eklenir. Ödenek en çok üç ay geriye ödenir.

Türkiye bağlantısı

Ödenek, Almanya’da ikamet ve çocukla aynı hanede yaşama şartına bağlıdır; çocuk doğumdan sonra uzun süre Türkiye’de kalırsa ödenek durur. Türkiye’de doğan çocuk için başvuru, Almanya’ya dönüşte yapılır ve Türk doğum belgesi apostilli ve çevirili sunulur; çok dilli belge yeterlidir. Çocuk yetiştirme süresi emeklilik kaydına yalnız Almanya’da geçen süre için sayılır. Türk sosyal güvenliğinde karşılık, analık izni ve doğum yardımıdır; Alman ödeneği Türkiye’de vergilendirilmez ama Türk sigortasında dönem olarak sayılmaz. İzin süresi bitince işe dönüş hakkı korunur.

İşten ayrılırken imzalanan bir kâğıt, aylar sonra ödeneğin kesilmesine yol açabiliyor.

Ne zaman uygulanır

• Kendi feshiyle ayrılma.
• Karşılıklı sona erdirme sözleşmesi imzalama.
• Davranışa dayalı fesihte kusur.
• Teklif edilen işi kabul etmeme.

Karşılıklı sona erdirme görünüşte en "yumuşak" yoldur ama sonucu ağır olabilir. İmzalamadan önce iş ajansına danışılmalıdır. Fesih türleri

Karar bir Bescheid'dir

Sonunda itiraz açıklaması bulunur ve süre işler; haklı sebep gösterilebiliyorsa itiraz yolu açıktır. İtiraz açıklaması

Belgede aranacak

İş ajansına giden işveren belgesindeki sona erme sebebi belirleyicidir. Arbeitsbescheinigung

Ödenek süresi de kısalabilir

Bekleme süresi yalnız ödemeyi geciktirmez; toplam hak süresini de etkileyebilir.

Süreler

Kendi feshi ya da işin bitmesine katkı: on iki hafta; iş ilişkisi zaten altı ay içinde bitecek idiyse üç hafta, on iki hafta içinde bitecek idiyse altı hafta. İş teklifini reddetme: ilk seferde üç, ikincide altı, sonra on iki hafta. Tedbire katılmama: aynı kademe. Geç iş arayan kaydı: bir hafta. Bekleme süresi, işsizliğin başlangıcından işler ve ödenek hakkının toplam süresini de kısaltır (on iki haftalık süre, hak süresinin dörtte birini düşürür). Süreler toplanır ve yirmi bir haftaya ulaşınca hak söner.

Önemli neden

Kendi feshinde bekleme süresi uygulanmaz, eğer önemli bir neden varsa: ücretin uzun süre ödenmemesi, iş yerinde taciz, sağlık nedeni (hekim raporuyla), eşin başka şehirde işe başlaması nedeniyle taşınma, çocuğun bakımı, işverenin zaten geçerli bir fesih yapacak olması. Neden, kuruma yazılı ve belgeli sunulur; kurum, bekleme süresi kararında nedeni tartışmak zorundadır. İkale sözleşmesinde de aynı nedenler ileri sürülebilir. Türkiye’ye kesin dönüş için ayrılma, önemli neden sayılmaz; ama kesin dönüşte Alman ödeneği zaten alınmadığı için sorun çoğu zaman doğmaz.

Almanya’da çocuk büyüten kadınların emeklilik dosyasında en sık eksik kalan dönem bu.

Ne sağlar

Çocuğun bakımıyla geçen belirli bir dönem, emeklilik kaydına sayılabilir ve hak kazanmada dikkate alınır.

DikkatKendiliğinden işlenmez

Bu dönemin kayda geçmesi için başvuru gerekir. Çocuğun doğum belgesi ve bakımın kim tarafından üstlenildiğine ilişkin bilgi istenir. Başvurulmadığı için kaydında bu dönem hiç görünmeyen çok sayıda kişi var.

Kime sayılır

Bakımı fiilen üstlenen ebeveyne. Ebeveynler arasında paylaşım mümkündür ama bunun da bildirilmesi gerekir.

Türkiye’ye dönenler için

Almanya’da doğan çocuğun belgesi Türk nüfusuna işlenmiş olsa bile, emeklilik kaydına ayrıca başvurulur. İki işlem birbirini tetiklemez. Doğum kaydının işlenmesi

Belgeler

Doğum sicilinden onaylı çıktı istenebilir; kısa belge her zaman yeterli olmaz. Hangi belge

Süre ne kadar

1992 ve sonrası doğan çocuklar için otuz altı ay, öncekiler için otuz ay (kademeli artırılmış hâliyle) çocuk yetiştirme süresi sayılır ve bu aylar, ortalama kazançla prim ödenmiş gibi değerlendirilir; yani her çocuk, aylığa belirli bir puan ekler. Süre, doğumu izleyen aydan başlar ve çocuk bakılırken çalışılsa da sayılır; çalışma primi ile yetiştirme puanı üst sınıra kadar toplanır. Ayrıca on yaşına kadar “çocuk dikkate alma süresi” (Berücksichtigungszeit) işler; bu süre puan vermez ama bekleme sürelerine ve bazı değerlendirmelere sayılır. Yetiştirme süresi, kırk beş yıllık bekleme süresine de sayılır.

Türkiye’de doğan ve büyüyen çocuk

Süre, çocuğun Almanya’da yetiştirilmiş olmasını arar; Türkiye’de geçirilen aylar kural olarak sayılmaz. İstisna, Alman sigortalısı ebeveynin geçici olarak yurt dışında bulunması ve Alman sigortasına tabi kalmasıdır (gönderilmiş işçi gibi); Türk-Alman sözleşmesi bu konuda ek hüküm içermez. Almanya’da doğup Türkiye’ye götürülen çocukta Almanya’da geçen aylar sayılır, Türkiye’deki aylar sayılmaz; bu yüzden başvuruda çocuğun hangi tarihe kadar Almanya’da yaşadığı sorulur ve kayıt belgesi (Meldebescheinigung) ya da okul belgesiyle gösterilir. Başvuru formu (V0800) Türkiye’den de gönderilebilir; doğum belgesinin çok dilli örneği yeterlidir. Türk SGK, doğum borçlanmasıyla benzer bir imkân tanır; ikisi ayrı ayrı istenir ve birbirini engellemez.

Sigorta dökümüne bakan kişi yalnız tarihlere bakıyor. Oysa her dönemin yanında bir tür yazılı ve asıl bilgi orada.

Üç tür

ÖnemliNeden fark eder

Hepsi hak kazanmada aynı ağırlıkta sayılmaz ve tutara etkileri farklıdır. "Kayıtta görünüyor" demek "aylığa aynı katkıyı yapıyor" demek değildir. Ücret puanları · Bekleme süresi

Boş görünen dönemler

Dökümde boşluk varsa, o dönem hiç olmamış olabileceği gibi bildirilmemiş de olabilir. Eski belgeler düzeltme talebinin dayanağıdır. Eski sigorta kartları

Türkiye’de geçen süreler

Bu dökümde görünmez; birleştirme ayrı bir başvuruyla işler. İrtibat formları

Sayılan süre örnekleri

Anrechnungszeit olarak sigorta seyrine giren dönemler: on yedi yaşından sonraki okul ve üniversite eğitimi (en çok sekiz yıl, ama aylık hesabında sınırlı sayılır), hastalık parası dönemleri, işsizlik ödeneği ve iş kurumuna kayıtlı işsizlik (ödeneksiz de), hamilelik ve doğum koruması, Reha, işsizlik yardımı dönemleri (belirli tarihlere kadar). Bu dönemler, bekleme sürelerine (bazılarına) ve aylığın hesabında “toplam süre değerlendirmesi” üzerinden dolaylı katkı yapar; prim süreleri gibi puan vermez. Berücksichtigungszeit ise on yaşına kadar çocuk bakımı ve bakım hizmeti dönemleridir; puan vermez, ama bekleme süresine ve bazı hesaplara sayılır. Dönemin türü, seyirde her satırın yanında kısaltmayla yazar.

Türkiye’de karşılığı ve birleştirme

Türk SGK sisteminde karşılık, prim ödeme gün sayısı ile borçlanılabilir süreler (askerlik, doğum, yurt dışı süreleri) ayrımıdır; Alman Anrechnungszeit’ın Türk karşılığı yoktur, çünkü Türk sistemi prim ödenmeyen süreyi sigorta süresi saymaz. Hizmet birleştirmesinde Türk SGK, Alman sigorta seyrindeki prim sürelerini (Beitragszeiten) sayar; sayılan süreler (Anrechnungszeiten) Türk aylığı için sayılmaz ve bu, Türk hizmet dökümünde Alman döneminin seyirden kısa görünmesinin sebebidir. Tersine, Alman kurumu Türk prim günlerini Alman prim süresi gibi bekleme sürelerine sayar. Çeviride üç terim ayrı karşılanır: “prim süresi”, “sayılan süre”, “dikkate alınan süre”; “sigortalı süre” tek karşılık olarak yetersizdir.

Alman emeklilik kararını okuyan herkesin takıldığı yer: sayfalarca rakam var ama hiçbiri aylığın kendisi değil. Çünkü sistem parayla değil puanla çalışıyor.

Mantığı

Her yıl, kişinin o yılki kazancı o yılın ortalama kazancına bölünür. Sonuç o yılın puanıdır. Tam ortalama kadar kazanan kişi bir puan alır; yarısı kadar kazanan yarım puan.

Neden böyle

Çünkü para yıllar içinde değer değiştirir. Puan, 1975’teki bir maaşla 2020’deki bir maaşı karşılaştırılabilir kılar. Bu yüzden 1970’lerde Almanya’da çalışmış bir kişinin kaydı bugün de anlamlıdır.

ÖnemliKararı okurken

Hesap ekinde her yıl için ayrı satır vardır: o yılın kazancı, o yılın ortalaması ve elde edilen puan. Boş görünen yıllar en çok dikkat edilmesi gereken satırlardır — o dönemde çalışılmışsa kayıt eksik demektir ve düzeltme talep edilebilir.

UyarıTutarlar bu sayfada yazılmaz

Puanın parasal karşılığı her yıl değişir ve eyalet ayrımı geçmişte de rol oynamıştır. Bu yüzden burada güncel bir rakam verilmiyor; güncel değer yetkili kurumdan teyit edilmelidir. Gövdeye gömülen bir rakam, bir sonraki güncellemede bütün sayfayı yanlışa düşürür.

Çeviride

Karşılık “ücret puanı”dır. Tablo başlıkları ve yıl satırları eksiksiz aktarılır; hesap eki “teknik ek” denip atlanmaz — kararın anlamı oradadır. Bekleme süresi

Almanya’da çalışmış ama yeterli süreyi tamamlayamamış kişilerin en çok sorduğu konu. Cevabı çoğu zaman umduklarından iyi.

Ne demek

Bir aylık türüne hak kazanmak için gereken asgari sigortalılık süresi. Farklı aylık türleri için farklı süreler aranır; süre ay olarak hesaplanır.

Önemli⭐ Türkiye’de geçen süreler sayılabilir

Türkiye ile Almanya arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesi 1965’ten beri yürürlüktedir. Sözleşme uyarınca, iki ülkede geçen sigortalılık süreleri bu asgari sürenin dolup dolmadığının tespitinde birleştirilebilir. Yani Almanya’daki süre tek başına yetmese de, Türkiye’deki sürelerle birlikte eşik aşılabilir.

UyarıBirleştirme aylığın TUTARINI artırmaz

Süreler yalnızca hak kazanma bakımından birleştirilir. Alman aylığının tutarı yine yalnız Almanya’da ödenen primlere göre hesaplanır. Bu ayrım çok sayıda kişide yanlış beklenti yaratıyor: “sürelerim birleşti” demek “aylığım arttı” demek değildir.

Süreler otomatik aktarılmaz

Türkiye’deki hizmetler Alman kurumuna kendiliğinden bildirilmez; başvuruyla ve belgeyle işletilir. Dökümde boş görünen dönemler, o dönemin hiç olmadığı anlamına gelmez.

Uyarı

Bu sayfa kavramı tanıtır; somut hesap için yetkili kuruma başvurulmalıdır. Aylığın tutarı nasıl hesaplanır