Aile hukuku

Kararda "nafaka" tek bir rakam değil; birkaç ayrı kalem olabilir.

Üç kalem

• Çocuk nafakası — çocuğun hakkıdır, ebeveynin değil.
• Ayrılık dönemi nafakası — boşanma kesinleşene kadar.
• Boşanma sonrası nafaka — koşulları daha dardır ve süreli olabilir.

ÖnemliÇocuk nafakası ayrı bir mantıkla işler

Çocuk nafakası, ebeveynler arasındaki anlaşmalardan bağımsızdır; çocuğun hakkıdır ve ebeveynler ondan feragat edemez.

Kararda nasıl görünür

Her kalem ayrı satırda, tutarı ve süresiyle yazılır. Çeviride kalemler ayrı ayrı aktarılır; tek "nafaka" kalemine indirilmez.

Türkiye’de uygulanması

Boşanmanın tanınması, nafaka hükmünün de doğrudan uygulanacağı anlamına gelmez; ayrı değerlendirme gerekir. Boşanma kararı

Emeklilik denkleştirmesi ayrı

Nafaka ile emeklilik haklarının bölüşülmesi farklı kurumlardır. Versorgungsausgleich

Çocuk nafakasında tablo

Çocuk nafakası, Düsseldorf tablosuna (Düsseldorfer Tabelle) göre belirlenir: yükümlünün net gelir dilimi ve çocuğun yaş grubu tabloda kesişir ve tutar oradan okunur; çocuk parası (Kindergeld) yarı yarıya mahsup edilir. Tablo her yıl güncellenir ve mahkemeler ona bağlı olmasa da uygular. Kararda çoğu zaman rakam değil “asgari nafakanın yüzde …’si” biçiminde dinamik bir unvan yazılır; böylece tablo değiştikçe nafaka kendiliğinden güncellenir. Çeviride bu yüzde ifadesi ve “Mindestunterhalt” terimi korunur; rakama çevrilmez.

Türkiye’de tenfiz

Türkiye, 2007 tarihli Lahey Çocuk Nafakası Sözleşmesi ve 1973 tarihli Lahey Nafaka Sözleşmesi tarafıdır; Alman nafaka kararı bu sözleşmeler uyarınca Türkiye’de tanınıp tenfiz edilebilir ve merkezî makamlar (Almanya’da federal adalet dairesi, Türkiye’de Adalet Bakanlığı) aracılık eder. Dinamik nafaka kararı, Türk mahkemesince belirli bir tutara çevrilerek tenfiz edilir; bunun için Alman kararının tenfiz tarihindeki tabloya göre hesaplanmış tutar belgelenir. Ayrılık dönemi nafakası Türk hukukunda “tedbir nafakası”na, boşanma sonrası nafaka “yoksulluk nafakası”na benzer, ama birebir değildir ve çeviride Almanca terim korunur.

Ad değişikliği Türk-Alman dosyalarında kimlik uyuşmazlığının en sık kaynağı.

İki yol

• Beyan — evlenme, boşanma, soybağı gibi bir olaya bağlı olarak nüfus dairesinde yapılır.
• İdari karar — haklı sebeple; ayrı bir başvuru ve karar gerektirir.

ÖnemliHer ikisi de sicile şerh düşer

Eski ad ile yeni ad arasındaki bağ kenar şerhinde görünür; kısa belgede görünmeyebilir. Kenar şerhi · Hangi belge

DikkatTürk kaydı ayrı

Alman kaydındaki ad değişikliği Türk nüfusuna kendiliğinden geçmez. İki kayıt farklı kaldığında belgeler birbirini tutmaz ve dosya kimlik uyuşmazlığı gerekçesiyle döner.

Sigorta numarası değişmez

Numara doğum soyadına bağlıdır; soyadı değişse de numara aynı kalır. Sigorta numarası

Çeviride

Her iki ad da, şerh tarihiyle birlikte aktarılır.

Bağlama kuralı 2025’te değişti

Değişikliğin hangi hukuka göre yapılacağı yeniden düzenlendi. Adda hangi ülkenin hukuku

İdari ad değişikliği nasıl yapılır

Haklı sebeple ad değişikliği (NamÄndG), ikamet edilen ilçenin nüfus ya da düzen dairesine yazılı başvuruyla yapılır; sebep olarak adın alay konusu olması, yazımın sürekli soruna yol açması, çok uzun ad, Türkçe karakter sorunu (ş, ğ, ı) ve entegrasyon gerekçesi kabul görür, ama daire her sebebi tartar ve salt tercih yetmez. Alman vatandaşları ve vatansızlar başvurabilir; Türk vatandaşı, Almanya’da idari ad değişikliği yapamaz ve adını Türk mahkemesinde değiştirir, Alman kaydı bunu Türk kararının tanınmasıyla izler. Değişiklik kararı, nüfus dairesine bildirilir ve kayıtlara şerh düşülür; pasaport, kimlik, sigorta ve banka kayıtları kişi tarafından güncellenir.

Türk kaydıyla eşleme

Alman beyanıyla değişen ad (evlilik adı, ortak soyadı, çocuğun soyadı seçimi) Türk nüfus kaydına, beyan belgesinin apostilli ve çevirili örneğiyle konsolosluk ya da nüfus müdürlüğü aracılığıyla işlenir; Türk hukuku, evlilik adı seçimini Türk kanununa göre değerlendirir ve bazı Alman seçimlerini (kadının yalnız eski soyadını taşıması Türk hukukunda da mümkündür, erkeğin kadının soyadını alması ise mümkün değildir) tescil etmez. Bu yüzden iki kayıt farklı kalabilir ve belgelerde iki ad yan yana taşınır; çevirmen notu, adın hangi kayda göre yazıldığını belirtir. 2025 reformu, Alman ad hukukunu Türk vatandaşları için de Alman ikametine bağladı; bu, Almanya’da yaşayan Türk çiftlerin Alman ad hukukunu seçebilmesi ve çift soyadı imkânı demektir, ama Türk kaydı yine kendi kuralıyla işler.

Babalık kurulduktan sonra değiştirilmesi mümkün ama süreye bağlı.

Kim dava açabilir

Kural olarak babalığı kurulan kişi, anne ve çocuk; belirli hâllerde başka ilgililer de.

DikkatSüre öğrenmeyle başlar

Dava süresi, babalığa karşı şüphe doğuran durumun öğrenildiği andan işler. "Nasılsa her zaman açabilirim" varsayımı yanlıştır.

Sonuçları geriye etkili

İptal edilirse soybağı baştan itibaren kurulmamış sayılır; nafaka, miras ve vatandaşlık sonuçları etkilenir. § 1592 BGB

Türk kaydına yansıması

Alman kaydındaki değişiklik Türk nüfusuna kendiliğinden işlenmez; ayrı bildirim gerekir. Doğum kaydının işlenmesi

Süre ve usul

İptal davası, babalığa karşı konuşan olguların öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde aile mahkemesinde açılır; çocuk için süre reşit olmasından sonra yeniden işleyebilir. Mahkeme, soybağı incelemesi (DNA) yaptırır ve masraf davayı kaybedene yüklenir. Dava sonucunda babalık geriye etkili olarak ortadan kalkar; ödenmiş nafaka biyolojik babadan istenebilir. Biyolojik baba da belirli koşullarla (çocukla sosyal-ailesel ilişki yoksa) iptal davası açabilir. Gençlik dairesi bu davada taraf değildir ama görüş bildirebilir.

Türkiye tarafı

Alman iptal kararı Türkiye’de tanınmadan Türk nüfus kaydındaki babalık değişmez; tanıma için kesinleşme şerhli karar, apostil ve yeminli çeviri ile aile mahkemesinde dava açılır, çünkü soybağı kararları nüfus müdürlüğünce doğrudan işlenmez. Türk hukukunda soybağının reddi davası kendi süre ve koşullarına tabidir ve Türk mahkemesi Alman DNA raporunu delil olarak değerlendirebilir. Çocuğun Türk vatandaşlığı babadan geçmişse iptal, vatandaşlık sorununu da açar; bu, ayrıca ve avukatla değerlendirilir.

UyarıSınır

Bu sayfa kavramı tanıtır; dava avukat işidir ve gecikmeden danışılmalıdır.

Almanya’da evlenecek Türk vatandaşının en sık takıldığı nokta: nüfus dairesi Türk hukukuna göre bir teyit istiyor.

Kural

Evlenme ehliyeti kural olarak kişinin uyruğunun hukukuna göre belirlenir. Yani Türk vatandaşı için Türk hukuku esas alınır ve bunun belgelenmesi istenir.

ÖnemliBelge alınamıyorsa

Bazı hâllerde bu teyit alınamaz. O zaman muafiyet yolu açılır ve kararı bölge yüksek mahkemesi başkanı verir. Bu, ayrı ve süren bir işlemdir. Muafiyet kararı

Engel sayılan tipik durumlar

• Önceki evliliğin sona ermemiş olması — Türkiye’de tanınmamış bir Alman boşanması bu sonucu doğurabilir. Boşanmanın tanınması
• Yakın hısımlık.
• Yaş koşulunun sağlanmaması.

DikkatEn sık yaşanan zincir

Almanya’da boşanan kişi Türk kaydında evli görünmeye devam eder; yeniden evlenmek istediğinde engelle karşılaşır. Çözüm evlenme aşamasında değil, boşanmanın tanınması aşamasındadır.

Belgeler

İstenen belgeler nüfus dairesine göre değişir ve çeviri koşulu burada sıkıdır: bu işlemlerde Almanya’da yetkilendirilmiş çevirmen istenebiliyor. Çevirmen yetkili değil

Adı "ortaklık" ama mallar aslında ayrıdır. En sık yanlış anlaşılan Alman aile hukuku kavramı bu.

Nasıl işler

Evlilik boyunca her eşin malvarlığı kendisine aittir. Boşanmada ise her eşin evlilik boyunca elde ettiği artış hesaplanır ve aradaki fark denkleştirilir.

Üç rejim

• Zugewinngemeinschaft — yasal rejim; sözleşme yoksa bu uygulanır.
• Gütertrennung — tam ayrılık; denkleştirme yok.
• Gütergemeinschaft — ortaklık; nadirdir.

Son ikisi ancak noter sözleşmesiyle seçilir.

ÖnemliMirasla iç içe geçer

Alman sisteminde mal rejiminden doğan denkleştirme, miras payına eklenerek çözülebilir. Türk sisteminde mal rejiminin tasfiyesi kural olarak ayrı bir dava konusudur. Bu yüzden aynı aile için iki ülkede farklı paylar hesaplanabilir ve ikisi de kendi hukukuna göre doğrudur. § 1931 BGB

Emeklilik hakları ayrı

Evlilik boyunca kazanılan emeklilik hakları mal rejiminden ayrı bir kurumla bölüşülür. Versorgungsausgleich

Çeviride

Rejim adı aynen aktarılır; Türk mal rejimi adlarıyla değiştirilmez, çünkü kapsamları örtüşmez.

Boşanma kararında iki ayrı başlık vardır ve Türkçe çevirilerde sık sık tek kavrama indirgenir.

İkisi ayrı

Velayeti olmayan ebeveynin kural olarak görüşme hakkı vardır; velayet kaybı görüşme hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

ÖnemliOrtak velayet asıldır

Alman hukukunda boşanma, velayeti kendiliğinden tek ebeveyne vermez; ortak velayet kural olarak devam eder. Tek başına velayet ayrıca talep edilir ve karara bağlanır.

Evlilik dışı doğumda

Babalığı tanımak velayet vermez; ortak velayet için ayrı bir beyan gerekir. İkisi farklı belgelerdir. § 1592 BGB · Velayet beyanı

Türkiye’de tanınma

Boşanmanın Türkiye’de tanınması, karardaki velayet ve görüşme hükümlerinin de doğrudan uygulanacağı anlamına gelmez; bunlar için ayrı değerlendirme gerekir. Boşanma kararı

Çeviride

İki başlık ayrı ayrı karşılanır; "velayet" tek kelimesi ikisini birden anlatmaz.

Alman boşanma kararını Türkiye’de kullanacak kişilerin en sık atladığı bölüm. Türk hukukunda doğrudan bir karşılığı olmadığı için çeviride de sıkça geçiştiriliyor.

Ne yapar

Evlilik süresince her iki eşin kazandığı emeklilik hakları hesaplanır ve aralarında bölüşülür. Daha çok hak biriktiren eş, farkın bir kısmını diğerine devreder. Bu, nafakadan tamamen ayrı bir kurumdur.

ÖnemliNeden Türkiye’de önemli

Paylaşım emeklilik kurumu nezdinde gerçekleşir; yani kişinin sigorta kaydı değişir. Türkiye’ye dönen kişi yıllar sonra aylık hesabında beklediğinden farklı bir rakam görebilir ve sebebini bilmeyebilir. Boşanma kararının bu bölümü, o farkın açıklamasıdır.

Kararda nasıl görünür

Hüküm bölümünde ayrı bir başlık altında, hangi haktan ne kadarının kime aktarıldığı kurum kurum yazılır. Rakamlar puan cinsindendir. Ücret puanları

UyarıÇeviride atlanmaz

Bu bölüm teknik göründüğü için “gerekmez” denip çıkarılıyor. Oysa Türkiye’de açılacak bir tenfiz dosyasında kararın tamamı istenir; eksik çeviri dosyayı geri döndürür. Ayrıca kişi, ileride Alman kurumuyla yazışırken bu bölüme dayanacaktır.

Türk hukukundaki durum

Türk hukukunda mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir davadır ve emeklilik hakları aynı biçimde bölüşülmez. Bu yüzden karşılık verilirken “emeklilik haklarının denkleştirilmesi” gibi tanımlayıcı bir ifade kullanılır, Türk kurumlarının adı kullanılmaz.