Üç kanun, üç ayrı kelime çifti: çeviride hepsi aynı olamaz
Kavramlar
Üç ayrı kanun, değerlendirmeyi üç farklı kelime çiftiyle tarif eder.
Türkçeye hepsi “performans ve davranış” diye çevrilirse belgenin hangi kanuna dayandığı kaybolur.
Üç çift
| Kanun | Kullandığı çift |
|---|---|
| Esnaf düzeni (işçi) | Leistung und Verhalten |
| Medenî kanun (hizmet) | Leistungen und Führung |
| Meslek eğitimi kanunu (çırak) | Verhalten und Leistung |
ÖnemliNeden aynı değil
Führung “hâl ve gidiş” anlamına yakındır ve Verhalten’le aynı sözcük değildir. Üstelik çırak belgesinde sıra terstir — davranış önce gelir.
DikkatÇeviride ne yapılır
Belgede hangi çift yazıyorsa o aktarılır; üçü tek bir Türkçe kalıba indirilmez. Kalıbın kendisi, belgenin hangi rejime ait olduğunu gösteren bir işarettir.
Çırak belgesinde fazlası var
Zorunlu içerik daha geniştir: eğitimin türü, süresi ve amacı, ayrıca kazanılan beceri, bilgi ve yetenekler. İki belge
Belgede nasıl görünür
Nitelikli iş belgesinde (qualifiziertes Zeugnis) değerlendirme bölümü, çoğu zaman “Leistung” altında çalışma biçimi, bilgi, başarı ve özet not (“stets zu unserer vollsten Zufriedenheit”), “Verhalten” altında üstlere, meslektaşlara ve müşterilere karşı tutum başlıklarıyla düzenlenir; sıralama, esnaf düzeninin kelime sırasını izler. Çırak belgesinde “Verhalten” önce gelir ve eğitim programının bölümleri (Ausbildungsabschnitte) sayılır. Basit belge (einfaches Zeugnis) yalnız iş türü ve süreyi içerir ve değerlendirme bölümü yoktur; hangi belgenin verildiği başlıkta değil, içerikte anlaşılır. “Führung” kelimesi bugünkü iş belgelerinde nadirdir; eski (1970’ler) belgelerde ve memur belgelerinde görülür.
Türkçe karşılıklar
“Leistung” için “iş başarısı” ya da “çalışma performansı”, “Verhalten” için “davranış” ya da “tutum”, “Führung” için “hâl ve gidiş” kullanılır; üç kanunun sırası çeviride korunur ve çevirmen notunda hangi kanunun kalıbı olduğu belirtilir. Türk iş hukukunda “bonservis” ve “çalışma belgesi” değerlendirme içermez; bu yüzden Türk okuyucu değerlendirme bölümünün ağırlığını bilmez ve gizli kodları (“bemühte sich”, “im Großen und Ganzen”) olumlu sanır. Çevirmen, kodlu ifadeyi olduğu gibi çevirir ve notta Alman uygulamasındaki not karşılığını yazar; bu not, belgenin Türk işverene sunulmasında yararlı, Alman makamına sunulmasında gereksizdir. Belgenin çevirisi, Türk işveren için tam, denklik makamı için yalnız görev tanımı bakımından önemlidir.