Türkiye’ye dönünce ağır engelli hakları ne olur

Kart elinizde kalıyor — haklar kalmıyor.

Sıfat koşula bağlı

Kanun, ağır engelli sayılmayı üç seçenekten birine bağlar: ikametgâh, olağan oturma yeri, ya da Almanya’daki bir işyerinde istihdam — hepsi hukuka uygun biçimde bu kanunun geçerlilik alanında olmak kaydıyla.

DikkatGeçiş süresi bu hâle tanınmamış

Kanun, derecenin eşiğin altına inmesi hâline üç aylık bir geçiş tanır. Ama ikamet koşulunun düşmesine böyle bir geçiş tanınmamıştır: koşul düştüğü anda özel kurallar uygulanmaz.

Önemliİki şey birbirinden ayrı

Derecenin tespiti bir idari işlemdir ve ortadan kalkmaz; ortadan kalkan, o tespite bağlanan özel hakların uygulanmasıdır.

Eşitlenenin ek izni zaten yok

Daha düşük derecede eşitlenme yolu vardır ama kanun ek izni bu kişiler için açıkça hariç tutar. Ayrıca eşitlenme kararını veren kurum, dereceyi tespit eden makamdan farklıdır ve ayrı başvuru gerekir. Kartın Türkiye’deki durumu

Hangi haklar düşer

Ek izin (yılda beş gün), fesih koruması (entegrasyon dairesi onayı), erken emeklilik yaşı için statü, işverenin istihdam yükümlülüğü ve denkleştirme ödemesi, vergi indirimi (Behinderten-Pauschbetrag, yalnız Alman vergi yükümlülüğünde), ücretsiz toplu taşıma ve refakatçi hakkı, araç vergisi indirimi, engelli park kartı; hepsi Almanya’daki ikamet ya da istihdam koşuluna bağlıdır ve Türkiye’ye taşınmayla uygulanmaz. Aylık hakları ise farklıdır: ağır engelli yaşlılık aylığı, statü aylık başlangıcında tanınmışsa Türkiye’de de ödenir, çünkü aylık emeklilik kanununa tabidir ve statü, başlangıçta aranır. Yani kesin dönüşten önce aylığa geçmek, statüyü kalıcı bir avantaja çevirir.

Dönüşten önce yapılacaklar

Derece kararı ve kartın kopyası saklanır; karar, Türkiye’de Türk engelli raporu başvurusunda kanıt olarak sunulabilir ve yeminli çevirisi yaptırılır. Kart, iade edilmez; ama süresi dolunca Türkiye’den yenilenmez, çünkü yenileme ikamet ister. Almanya’ya sonradan dönüşte statü yeniden canlanır ve karar geçerliyse yeni kart istenir; derecenin yeniden incelenmesi, kararın süresine bağlıdır. Ağır engelli yaşlılık aylığı planlanıyorsa, aylık başvurusu Almanya’dayken ve statü kararı geçerliyken yapılır; aylık bağlandıktan sonra taşınmak aylığı etkilemez. Türkiye’de yaşayan kişi, Alman derece kararını Türk vergi indirimi için kullanamaz; Türk indirimi Türk sağlık kurulu raporuna bağlıdır ve rapor, Alman kararından bağımsız olarak hastanede alınır.