Vergi mahremiyeti mutlak değil: kanun caiz hâlleri sayar

“Vergi dairesi kimseye bir şey söyleyemez” doğru değil.

Kural

Görevliler vergi mahremiyetini korumak zorundadır. İhlal, usullerde öğrenilen kişisel verileri ya da yabancı işletme ve ticari sırrı yetkisiz açıklamak veya değerlendirmektir.

ÖnemliAma sayılı hâllerde açıklama caiz

• Bir federal kanunun açıkça izin vermesi.
• Birlik hukukunun emretmesi ya da izin vermesi.
• İlgilinin rızası.
• Vergi suçu olmayan bir suçun kovuşturulması — sayılı sınırlarla.
• Zorlayıcı kamu yararı — kamu güvenliği, ağır suçlar, ekonomik düzeni sarsacak suçlar.

DikkatKasıtlı yanlış beyan

Kanun ayrıca söyler: ilgilinin kasıtlı yanlış beyanları savcılığa açıklanabilir. Mahremiyet, yanlış beyanı korumaz.

ÖnemliBir hâlde mükellef önce dinlenir

Kamuoyunda yayılmış gerçek dışı bilgilerin düzeltilmesi gerekçesiyle açıklama yapılacaksa, kanun düzeltmeden önce mükellefin dinlenmesini şart koşar.

Kimler kapsamda

Memurlarla eşit tutulanlar arasında resmen çağrılan bilirkişiler ve kamu tüzel kişisi statüsündeki din topluluklarının görevlileri de vardır. Veri hakları

Yabancılar dairesine bilgi

Vergi dairesi, yabancılar dairesine kendiliğinden bilgi vermez; ama oturum kanunu, kamu makamlarına yabancılar dairesine belirli olguları (vergi borcu, kayıt dışı çalışma) bildirme yükümlülüğü koyar ve bu, vergi mahremiyetinin “federal kanun izin veriyorsa” istisnasına girer. Ayrıca yabancılar dairesi, oturum ya da vatandaşlık başvurusunda vergi dairesinden “borcu yoktur” yazısını başvuranın kendisinden ister; bu, rızaya dayanan açıklamadır. Serbest çalışan yabancının oturum uzatmasında yabancılar dairesi, vergi tarhiyatını ve gelir belgesini yine başvurandan ister. Vergi kaçakçılığı soruşturması, vergi suçu olduğu için mahremiyet kapsamında yürür; ama kayıt dışı çalışma ve prim kaçakçılığı suçu için gümrüğe bildirim caizdir.

Türk makamlarına bilgi

Alman vergi dairesi, Türk vergi idaresine çifte vergilendirme anlaşmasının bilgi değişimi maddesi uyarınca bilgi verir; bu, mahremiyetin “uluslararası anlaşma” istisnasıdır ve mükellefe bildirilmez. Otomatik bilgi değişimi (banka hesapları, CRS) da bu yolla işler. Türk makamı, Alman vergi dairesinden doğrudan bilgi alamaz; talep, Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden ve anlaşma çerçevesinde yapılır. Türk konsolosluğu ya da Türk mahkemesi (nafaka, miras davası) için Alman vergi bilgisi, mükellefin kendisinin sunduğu tarhiyat ve belgelerle verilir; vergi dairesi, mahkemeye Türk mahkemesi için bilgi vermez. Çeviride “Steuergeheimnis” için “vergi mahremiyeti” kullanılır; Türk vergi usul kanunundaki “vergi mahremiyeti” (VUK md. 5) aynı kurumdur ve istisnaları benzer biçimde sayılıdır.