Verhältnismäßigkeit: orantılılık

Bir tedbirin "hukuka uygun" olması yetmiyor; ölçülü de olması gerekiyor.

Üç basamak

1. Elverişlilik — tedbir amaca hizmet ediyor mu.
2. Gereklilik — daha hafif bir yolla aynı sonuca ulaşılabilir miydi.
3. Ölçülülük — tedbirin ağırlığı ile amaç arasında denge var mı.

Önemliİtirazda nasıl kullanılır

"Karar yanlış" demek yerine daha hafif bir yolun mümkün olduğunu göstermek, orantılılık ölçütünün en güçlü kullanımıdır. Takdir yetkisi

Kişisel durum

Ailedeki bağlar, Almanya'da geçirilen süre ve sağlık durumu gibi kişisel olgular tartılan unsurlar arasındadır — ama ileri sürülmeleri gerekir; makam bilmediğini tartamaz.

Dinlenme aşaması

Bu olguların sunulacağı en erken yer karar öncesi görüş aşamasıdır. Dinlenme hakkı

Yabancılar hukukunda uygulanışı

Sınır dışı etme, oturum izninin uzatılmaması ve giriş yasağının süresi kararlarında makam, kamu yararı ile kişinin Almanya’daki bağlarını (kalış süresi, aile, iş, dil, çocukların okulu) ve Türkiye’deki bağlarını (dil bilgisi, akraba, iş imkânı) tartmak zorundadır; bu tartı kararda yazılı olmalıdır ve eksikse karar mahkemede kaldırılır. Türk vatandaşları için ortaklık hukuku (1/80 sayılı Karar) ek bir sınır koyar: sınır dışı etme yalnız ciddi ve güncel tehlikede mümkündür. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin aile hayatı hükmü de aynı tartıda kullanılır ve kararda anılması istenir.

Dilekçede nasıl yazılır

İtiraz ya da dava dilekçesinde üç basamak ayrı başlıklarla işlenir: tedbirin amaca hizmet etmediği (elverişsizlik), daha hafif tedbirin bulunduğu (gereklilik; örneğin sınır dışı yerine uyarı, süresiz yasak yerine kısa süre) ve tedbirin ağırlığının amaçla dengesiz olduğu (dar anlamda orantı). Her basamak için somut olgu ve belge sunulur: iş sözleşmesi, çocukların okul belgesi, hekim raporu, Almanya’daki toplam süreyi gösteren oturum geçmişi. Türkiye’ye dönüşün somut güçlükleri (dil, sağlık, aile yokluğu) belgelenir; genel ifade yetmez. Çeviride “Verhältnismäßigkeit” için “orantılılık” kullanılır; Türk idare hukukundaki aynı ilkeyle örtüşür.

UyarıSınır

Bu sayfa ölçütü tanıtır; somut dosyada uygulanması hukukî değerlendirme gerektirir.