Hükümsüzlük ve iptal edilebilirlik
Kavramlar
Biri baştan geçersizdir, diğeri iptal edilene kadar geçerlidir. Fark süre doğurur.
Biri hiç doğmadı, diğeri doğdu ama bozulabilir.
Fark
| Hükümsüz | İptal edilebilir | |
|---|---|---|
| Durum | Baştan geçersiz | Geçerli, iptale kadar |
| Yapılacak | İleri sürmek yeter | Süresinde iptal |
DikkatBeklemek
"Nasılsa geçersiz" diye beklemek, iptal süresini kaçırtır. İrade sakatlığı
ÖnemliBiçim eksikliği
Sözleşmelerde
Kanuna ya da ahlaka aykırı sözleşme, biçim şartına uyulmamış taşınmaz satışı, ehliyetsiz kişinin işlemi hükümsüzdür; kimse ona dayanamaz ve bunu her zaman ileri sürebilirsiniz. Hata, aldatma ya da tehditle yapılan beyan ise geçerlidir; ancak iptal beyanıyla ortadan kalkar ve iptal için süre vardır: hata hâlinde derhâl, aldatma ve tehditte bir yıl. İptal beyanı karşı tarafa yazılı ve kanıtlı yolla gönderilir; sessizlik, beyanı geçerli bırakır.
İdarî işlemlerde
İdarî işlemin yoklukla malul olması (Nichtigkeit) çok ağır ve açık hatalara bağlıdır: yetkili olmayan makamın işlemi, imkânsız bir şeyi emreden işlem, ahlaka aykırı işlem. Bunun dışındaki hatalı işlemler geçerlidir ve ancak itiraz ya da davayla kaldırılır; süre kaçırılırsa hatalı işlem de kesinleşir. Bu yüzden “bu karar açıkça yanlış” düşüncesiyle beklemek en pahalı hatadır; yanlış karar da süresinde itiraz ister. Yokluk tespiti makamdan ya da mahkemeden her zaman istenebilir.