İki kesin hüküm: biri süreyi, diğeri kapsamı anlatır
Kavramlar
Biri kanun yolu süresinin geçtiğini, diğeri kararın neyi bağladığını anlatır.
Türkçede ikisi de “kesin hüküm” — ve şerh yalnız birini belgeliyor.
Biçimsel kesinlik
Kanun yolu süresinin geçmiş olması. Kesinleşme şerhi tam olarak bunu gösterir.
Maddi kesinlik
Kararın neyi bağladığı: hangi talep, hangi taraflar arasında ve ne ölçüde bir daha tartışılamaz.
ÖnemliNeden ayrı
Bir karar biçimsel olarak kesinleşmiş olabilir ama kapsamı dar olabilir. Türkiye’de tanıma istenirken sorulan soru çoğu zaman ikincisidir; şerh ise yalnız birincisini gösterir. Kesinleşme şerhi
DikkatŞerh tek başına yetmeyebilir
Kararın kapsamını görmek için gerekçe gerekir — ve resmî nüsha kural olarak gerekçe içermez. Gerekçe sorunu
İdari kararda karşılığı
Maddi kesinliğin sınırları
Maddi kesinlik yalnız hüküm fıkrasındaki karara ilişkindir; gerekçedeki tespitler kesinleşmez. Yalnız aynı taraflar arasında ve aynı talep için geçerlidir; üçüncü kişileri bağlamaz, farklı bir talebi engellemez. Kısmî karar yalnız karara bağlanan kısım için kesinleşir. Gıyabi ve kabul kararları da maddi kesinlik taşır. Durum sonradan değişirse (örneğin nafaka kararında gelir değişikliği) kesinlik yeni bir davaya engel değildir; değişiklik davası açılır. Bu sınırlar, “karar kesinleşti, her şey bitti” cümlesinin neden çoğu zaman yanlış olduğunu açıklar.
Türk tanıma usulünde
Türk mahkemesi, yabancı kararın kesinleşmiş olmasını arar; bu, biçimsel kesinliktir ve şerhle kanıtlanır. Ardından kararın Türk kamu düzenine aykırı olmadığını ve savunma hakkının kullanılabildiğini inceler; bunun için gerekçe ve tebligat belgeleri gerekebilir. Tanınan karar Türkiye’de de maddi kesinlik kazanır: aynı konuda Türk mahkemesinde yeni dava açılamaz. Bu yüzden Alman kararının kapsamı (hangi talepler karara bağlandı) tanımadan önce anlaşılmalıdır; kapsam dışı kalan talepler Türkiye’de ayrıca dava edilebilir ve bu, gerekçeden okunur.