İsteğe bağlı sigorta: özel sigorta değil

Türk okuyucu bunu “özel sigorta” sanıyor — değil.

Neresi isteğe bağlı

Sigortalılığın doğuş biçimi. Zorunlu sigortalılıkta kanun kişiyi kendiliğinden kapsar; burada kişi beyanla girer. Ama girilen yer yine yasal kasadır.

ÖnemliÜç ay kuralı

Giriş, kasaya üç ay içinde bildirilmelidir. Süre kaçırılırsa kapı kapanabilir.

Türk okuyucuyu doğrudan ilgilendiren iki bent

Kanun, yurt içinde ilk kez bir işe başlayanlar ile araştırma amaçlı oturum izni sahiplerini ayrıca sayar.

DikkatÖzel sigorta ayrı bir dünya

Özel sağlık sigortasına geçiş, isteğe bağlı sigortayla aynı şey değildir ve koşulları başkadır. İki kavram Türkçede sık sık karıştırılır ve yanlış başvuru yapılır.

Zorunlu sigortalılık

Kanun zorunlu sigortalıları gruplar hâlinde sayar; son grup başka güvencesi olmayanları kapsayan tutucu bir hükümdür.

Prim nasıl hesaplanır

İsteğe bağlı sigortalıda prim, yalnız ücret üzerinden değil bütün gelir üzerinden (kira, faiz, serbest kazanç, yurt dışı gelir, eşin geliri belirli koşullarda) hesaplanır ve asgari bir matrah uygulanır; gelir belgelenmezse kasa azami matrahı esas alır. Zorunlu sigortalıda ise yalnız ücret prime tabidir. Bu fark, Türkiye’de kira geliri olan isteğe bağlı sigortalıyı doğrudan etkiler: Türk kira geliri kasaya bildirilir ve prime girer; bildirilmezse sonradan geriye dönük prim ve ceza doğar. Prim, aylık olarak doğrudan kasaya ödenir; işveren katkısı yalnız ücretli çalışanlarda vardır ve isteğe bağlı sigortalıya işveren, zorunlu sigortalıdaki payına eşit katkıyı öder.

Türkiye’den gelenler için

Türkiye’den Almanya’ya çalışmak için gelen kişi, ilk işe başlamasıyla zorunlu sigortalı olur ve bu bende gerek kalmaz; bent, gelir sınırı üstünde ya da serbest çalışan olarak gelenler için önemlidir ve üç aylık bildirim süresi ilk işe başlama tarihinden işler. Araştırmacı oturumuyla gelenler için de aynı üç ay geçerlidir. Türk SGK sigortalılığı, Alman ön sigorta süresine sözleşme uyarınca sayılabilir ve bu, katılma şartlarında yardımcı olur. Türkiye’de Alman yasal kasasına isteğe bağlı sigortalı kalmak, Almanya ikameti bittiği için mümkün değildir; Türkiye’ye dönen kişi Türk sigortasına girer. Çeviride “freiwillig versichert” için “isteğe bağlı sigortalı (yasal kasada)” kullanılır ve “özel sigortalı” denmez.