§ 133 ve § 157 BGB: beyanın nasıl yorumlanacağı

"Sözleşmede öyle yazmıyor" savunmasının karşısındaki iki madde.

Atıflar ne der

• § 133 — beyanın gerçek iradesi araştırılır; lafza bağlı kalınmaz.
• § 157 — sözleşmeler dürüstlük kuralına ve teamüle göre yorumlanır.

ÖnemliÇeviride etkisi

Yorum, metnin tamamına bakar. Bu yüzden çeviride düşürülen bir yan cümle, yorumu değiştirebilir. Çeviri hatası

Nerede karşınıza çıkar

İş sözleşmesi, kira sözleşmesi ve ticari sözleşme uyuşmazlıklarında. İş sözleşmesi · Kira sözleşmesi

DikkatSözlü anlaşmalar

Yorum, kanıtlanabilen iradeye bakar; kanıtlanamayan sözlü anlaşma çoğu zaman sonuç doğurmaz. Kanıt yükü

Bu sayfa ne yapmaz

Yalnız atfı açar; somut yorum hukukî değerlendirme gerektirir.

Yorumun sırası

Uygulamada yorum belirli bir sırayla yürür: önce ifadenin sözlük anlamına bakılır, sonra metnin bütünü ve sistematiği değerlendirilir, ardından tarafların güttüğü amaç ve sözleşmenin kuruluş süreci dikkate alınır, son olarak ilgili alandaki teamül ve dürüstlük kuralı devreye girer. Tarafların ortak gerçek iradesi, kullandıkları yanlış kelimeye üstün gelir: her ikisi de aynı şeyi kastetmişse ifadedeki hata sonucu değiştirmez. Standart sözleşme koşullarında ise ek bir kural işler ve belirsizlik, koşulu kullanan tarafın aleyhine yorumlanır. Bu sıra, kararların gerekçelerinde çoğu zaman aynı düzende görünür.

Türk hukukundaki karşılığı

Türk Borçlar Kanunu, sözleşmelerin yorumunda tarafların gerçek ve ortak iradesinin aranacağını, yanlışlıkla ya da gerçek iradeyi gizlemek için kullanılan sözcüklere bakılmayacağını söyler. Yani iki hukuk aynı ilkeye dayanır ve Alman kararındaki yorum gerekçesi Türk okuyucu için tanıdıktır. Bunun çeviriye doğrudan bir sonucu vardır: yorum metnin tamamına baktığı için çeviride düşürülen bir yan cümle ya da sadeleştirilen bir kayıt, sözleşmenin anlamını değiştirebilir. Bu yüzden sözleşme çevirilerinde cümle yapısı korunur, madde numaraları ve başlıklar aynen aktarılır ve hiçbir hüküm özetlenmez.