§ 305 BGB: genel işlem koşulları
Önceden hazırlanmış koşullar özel denetime tabidir. Sözleşmeye dâhil olma koşulu vardır.
Küçük puntolu ekin sözleşmeye girmesi bile koşullu.
Ne der
Önceden hazırlanmış ve çok sayıda sözleşme için kullanılan koşulları tanımlar; bunların sözleşmeye dâhil olması için karşı tarafın bilgilendirilmiş olması gerekir.
ÖnemliSonucu
Gösterilmemiş ya da şaşırtıcı bir madde sözleşmeye girmemiş sayılabilir.
Dikkatİçerik denetimi ayrıdır
Belirsizlik
Sözleşmeye dâhil olma koşulları
Koşulların sözleşmenin parçası olması için kullanan tarafın sözleşme kurulurken açıkça bunlara atıf yapması, karşı tarafın metni makul biçimde öğrenme imkânına sahip olması ve karşı tarafın bunları kabul etmesi gerekir. Açık atıf mümkün değilse görünür bir duyuru yeterli sayılabilir. Ayrıca iki tamamlayıcı kural vardır: bireysel olarak müzakere edilmiş bir anlaşma, genel koşullara her zaman üstün gelir; sözleşmenin gidişatına göre beklenmeyecek kadar sıra dışı bir madde ise hiç dâhil olmamış sayılır. Belirsiz ifadeler, kullanan tarafın aleyhine yorumlanır ve bu kural tüketici sözleşmelerinde sık uygulanır.
Türk hukukundaki düzenleme
Türk Borçlar Kanunu genel işlem koşullarını ayrı bir bölümde düzenler ve benzer bir yapı kurar: karşı tarafa bilgi verilmemiş ya da içeriğini öğrenme imkânı sağlanmamış koşullar yazılmamış sayılır, sözleşmenin niteliğine yabancı koşullar da aynı sonuca bağlanır ve belirsizlik kullanan aleyhine yorumlanır. İki sistemin ortak noktası, denetimin yalnız tüketici sözleşmeleriyle sınırlı olmamasıdır. Çeviride “Allgemeine Geschäftsbedingungen” ibaresi korunur ve Türkçe karşılığı parantezde verilir; sözleşme eki olarak gelen metinlerin başlıkları ve madde numaraları aynen aktarılır, çünkü uyuşmazlıkta tartışma tek bir madde numarası üzerinden yürür.