Resen araştırma ve beyan yükü

Makam araştırıyor — ama sizin de anlatmanız gerekiyor.

İki yükümlülük

• Makam olguları resen araştırır. Araştırma ilkesi
• İlgili, bildiği olguları bildirir ve belgeler. İşbirliği yükümlülüğü

DikkatSessiz kalmak

Anlatılmayan bir olgu, makam tarafından bilinmiyor sayılır.

ÖnemliYazılı anlatım

Beyan yazılı ve tarihli yapılır. Olay sıralaması

İspat

İspat yükü

İki ilke birlikte nasıl işler

Makam, kararı için gerekli olguları kendisi araştırmakla yükümlüdür ve tarafların sunduğuyla sınırlı değildir; ama araştırma, ilgilinin bildirdiği olgulardan ve verdiği belgelerden başlar. İlgili, yalnız kendisinin bildiği olguları (aile durumu, gelir, sağlık) bildirmezse makam onları bilemez ve araştırma yükümlülüğü ihlal edilmiş sayılmaz. Bu yüzden dosyada “makam sormadı” savunması zayıftır; “ben bildirdim, makam araştırmadı” savunması ise güçlüdür ve yazılı bildirim gerektirir.

Mahkemede fark

İdare ve sosyal mahkemelerinde resen araştırma ilkesi geçerlidir; mahkeme delilleri kendisi toplayabilir. Hukuk mahkemelerinde ise taraflarca hazırlama ilkesi geçerlidir: mahkeme yalnız tarafların sunduğu olgu ve delilleri değerlendirir, kendiliğinden araştırmaz. Türkiye’den bakıldığında bu ayrım önemlidir: bir sosyal güvenlik davasında mahkemeden belge istemesini beklemek makul, bir alacak davasında beklemek hatalıdır. Hangi mahkemede olunduğu, itiraz açıklamasından ya da davetiyeden anlaşılır.