Emekli

Kredi kartı boyutundaki karta geçilmeden önce oturum izni doğrudan pasaporta işleniyordu.

Neden hâlâ önemli

Kesintisiz ikamet süresi sorulan işlemlerde — vatandaşlık, sürekli oturum, sosyal haklar — geçmiş dönemler kanıtlanmalıdır. Eski pasaport bu kanıtı taşır.

Eski pasaportlar atılmaz. İptal edilmiş olsalar bile içlerindeki damgalar geçmişin kaydıdır ve yerine geçecek başka belge her zaman bulunmaz.

Damgada ne aranır

• İznin türü ve dayanağı.
• Başlangıç ve bitiş tarihleri.
• Çalışma şerhi — varsa tek satır hâlinde. § 4a AufenthG
• Veren makamın mührü.

Bugünkü karşılığı

Bugün izin ayrı bir kartta taşınır ve yan koşullar ek yaprakta yazılır. eAT kartı · Ek yaprak

Çeviride

Damgalar tek tek, tarihleriyle aktarılır; okunamayanlar işaretlenir. Sayfa numaraları belirtilir ki hangi damganın nerede olduğu izlenebilsin.

Çıkış kaydı

Ülkeden ayrılış tarihini gösteren kâğıt varsa birlikte saklanmalıdır. Çıkış teyit kâğıdı

Damga türleri

Eski pasaportlarda birkaç tür damga bulunur ve her biri farklı bir bilgi taşır. Giriş ve çıkış damgaları sınır kapısını ve tarihi gösterir; bunlar ikamet zincirinde boşlukları doldurur. Oturum izni damgaları iznin türünü ve süresini, uzatma kaşeleri ise sürenin nasıl uzatıldığını gösterir. Çalışma şerhleri çoğu zaman tek satırdır ve kısaltmalarla yazılmıştır. Vize etiketleri ayrı bir gruptur ve giriş amacını gösterir. Bazı sayfalarda makamların düştüğü el yazısı notlar bulunur. Hepsi tarihleriyle birlikte okunur ve çeviride sayfa numarasıyla anılır.

Pasaport kaybolduysa

Eski pasaport elde yoksa ikamet geçmişi başka izlerle kurulur: belediyeden geçmişe dönük genişletilmiş kayıt belgesi, yabancılar dairesindeki dosyanın incelenmesi, sigorta ve vergi kayıtları, okul ve sağlık kayıtları. Yabancılar dairesinin dosyası bu noktada en zengin kaynaktır ve dosya inceleme talebiyle görülebilir; ancak saklama süresi dolmuşsa dosya ayıklanmış olabilir. Türk tarafında ise pasaport kayıtları emniyet müdürlüğünde tutulur ve eski pasaportların verilme tarihleri ile seyahat kayıtları istenebilir. Bu yüzden süresi dolmuş pasaportlar atılmaz; kaybolduğunda yerine konması aylar sürer ve her zaman mümkün olmaz.

Emeklilik dosyasında tarih kanıtı, denklik dosyasında ise meslek kanıtı olarak iki kez işe yarıyorlar.

İki ayrı kullanım

• Emeklilikte — çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihini gösterir; kayıt boşluğunda dayanak olur.
• Denklikte — hangi meslekte, hangi görevlerle çalışıldığını gösterir; meslek deneyimi esaslı farkın değerlendirilmesinde dikkate alınabilir. Esaslı fark

İki dilli olabilir

İşçi alım dönemi sözleşmelerinin çoğu iki dilliydi. Türkçe sütun her zaman Almancanın birebir karşılığı değildir; çeviri Almanca sütundan yapılır ve Türkçe sütunun varlığı not edilir. İşçi alım sözleşmesi

Daktilo ve el yazısı

Eski belgelerde daktilo metni soluk, el yazısı kısımlar okunması zor olabilir. Okunamayan yer tahmin edilmez. Eski el yazısı

Firma bugün yoksa

Firma kapanmış olsa bile sigorta kaydı kurumda durur; ticaret sicilinden de geçmişi izlenebilir. Ticaret sicili

İki dilli sözleşmelerin yapısı

İşçi alım döneminde kullanılan sözleşmeler çoğu zaman iki sütunlu basılırdı: bir sütunda Almanca metin, diğerinde Türkçe karşılığı. İki sütun her zaman birebir örtüşmez; Türkçe sütun kısaltılmış ya da o dönemin diliyle serbest aktarılmış olabilir. Hukuki sonuç doğuran metin Almanca sütundur ve çeviri ondan yapılır; Türkçe sütunun bulunduğu ve içeriğinin farklılaştığı çevirmen notunda belirtilir. Sözleşmelerde işin türü, süresi, ücret, konaklama ve yol düzenlemesi ile deneme süresi yer alır; bu kalemler bugün denklik ve emeklilik dosyalarında okunur.

Referans yazılarının değeri

İşverenlerin verdiği referans ve teşekkür yazıları resmî bir belge değildir ama iki bakımdan değerlidir: çalışılan dönemi ve yapılan işi gösterir, ayrıca işletmenin o tarihte faal olduğunu belgeler. Denklik dosyasında iş belgesinin yerini tutmaz, destekleyici olur. Emeklilik dosyasında ise sigorta kaydı eksik görünen bir dönem için diğer izlerle birlikte sunulur. Yazıdaki antet, adres ve kaşe, işletmenin izini sürmek için kullanılabilecek bilgileri taşır. Bu yüzden içerik zayıf görünse de atılmaz; tarih ve işveren adı taşıyan her kâğıt bir kayıttır.

"Bu kâğıtları atalım mı?" sorusunun cevabı: hayır.

Neden saklanmalı

Sigorta dökümünde boş görünen bir dönem, o dönemin hiç olmadığı anlamına gelmez; bildirilmemiş ya da aktarımda düşmüş olabilir. Eski bordro, düzeltme talebinin dayanağıdır. Prim süresi ile sayılan süre

Üzerinde ne aranır

• İşveren adı — firma bugün var olmasa bile kayıtta görünür.
• Dönem — ay ve yıl.
• Sigorta kesintileri — prim ödendiğini gösterir.
• Varsa sigorta numarası. Sigorta numarası

UyarıSoluk baskı

Eski bordroların çoğu ısıl kâğıda basılmıştır ve zamanla solar. Okunabilir durumdayken taranmalı ve saklanmalıdır; solduktan sonra geri getirilemez.

Çeviride

Tablo hâlindedir; sütun başlıkları ve rakamlar eksiksiz aktarılır. Kısaltmalar korunur ve açıklanır.

Bugünkü karşılığı

Yıllık vergi kesinti belgesi bugünkü karşılığıdır ama eski dönemler için bordro daha ayrıntılıdır. Vergi kesinti belgesi

Isıl kâğıt ve solma

Seksenli yıllardan itibaren yaygınlaşan ısıl kâğıt baskılar zamanla solar ve ısı ile ışığa maruz kaldıklarında birkaç yılda okunamaz hâle gelebilir. Bu belgeler için tek çözüm, okunabilir durumdayken taranmasıdır; sonradan geri getirilemez. Tarama yüksek çözünürlükte ve gri tonlamada yapılır, kontrast zorlanmaz. Asıllar ayrı ayrı ve düz biçimde, karanlık bir yerde saklanır; poşet içinde uzun süre bekletilmeleri yapışmaya yol açabilir. Aynı risk eski faks çıktıları ve bazı makbuzlar için de geçerlidir; bunlar da öncelikli olarak taranır.

Bordrodan numaraları okumak

Eski bir bordroda iki numara aranır ve ikisi de yıllar sonra işe yarar. Birincisi sigortalının sigorta numarasıdır; bu numara, kaydın hangi dosyada olduğunu gösterir ve iki farklı numaraya dağılmış kayıtların birleştirilmesinde kullanılır. İkincisi işletme numarasıdır; işletme kapanmış olsa bile kurum kayıtlarında bu numarayla arama yapılabilir ve hangi işverenin bildirim yaptığı bulunabilir. Bunların yanında vergi numarası ve vergi sınıfı da görünür. Bordro taranırken bu alanların okunur olmasına özellikle dikkat edilir; kenarları kesilmiş bir tarama çoğu zaman tam bu bilgileri kaybettirir.

Eski belgelerde matbu kısım azdır; asıl bilgi el yazısındadır. Ve o el yazısı bugünkü Almanca yazımdan farklı olabilir.

İki ayrı zorluk

1. Yazının kendisi. Eski Alman el yazısı biçimleri bugünkü latin el yazısından belirgin biçimde farklıdır; bazı harfler tanınmaz görünür. Eski el yazısı bölümü
2. Yazım kuralları. Yer ve kişi adlarının yazımı dönem içinde değişti; aynı ad iki belgede farklı yazılmış olabilir.

DikkatTahmin yasağı

Okunamayan bir kelime tahmin edilmez. Çeviride [okunamadı] diye işaretlenir. Bir tercümanın "muhtemelen şudur" diye yazdığı bir ad, sonraki bütün belgelere yanlış olarak taşınır ve kimlik uyuşmazlığı gerekçesiyle ret üretir.

Düzeltmeler ve üstü çizili kısımlar

Eski kayıtlarda düzeltme, üstü çizili satır ve sonradan eklenmiş not sıktır. Bunlar ayrıca belirtilir; miras ve nüfus dosyalarında tartışmanın kendisi çoğu zaman oradadır. Kenar şerhi

Fotoğraf ve tarama

Soluk el yazısı taramada kaybolur. Belge mümkünse yüksek çözünürlükte ve gerekirse eğik ışıkta çekilmelidir; kabartma mühürler de ancak böyle görünür. Resmî mühür

Eski bir belgedeki kurumu bugün aradığınızda bulamıyorsanız, kurum kapanmış olmayabilir — adı değişmiş olabilir.

Üç tipik durum

• Ad değişikliği. Kurum aynı, adı yenilenmiş.
• Birleşme. Birden çok kurum tek çatı altında toplanmış; eski adlar artık kullanılmıyor.
• Yetki devri. Kurum duruyor ama o işi artık başka bir daire yapıyor.

Emeklilik ve sosyal sigorta alanında bu değişiklikler özellikle sık yaşandı; 1960’ların bir belgesindeki kurum adı bugünkü yazışmada karşılık bulmayabilir.

DikkatÇeviri kuralı

Kurum adı belgede yazdığı gibi aktarılır. "Bugünkü karşılığı şudur" diye çevirmek iki hatayı birden yapar: belgeye olmayan bir bilgi ekler ve o bilgi yanlışsa dosyayı yanlış makama yönlendirir. Gerekiyorsa bugünkü muhatap ayrı bir notta belirtilir ve "teyit edilmelidir" kaydı düşülür.

Bugünkü muhatap nasıl bulunur

En güvenilir yol belgedeki şehir ve daire türünden gitmektir; kurum adı değişse de o yerdeki ilgili daire işi devralmış olur. Belgedeki dosya numarası da eski kayda ulaşmayı kolaylaştırır. Dosya numarası

Uyarı

Bu sayfa bilinçli olarak kurum adı listesi vermiyor: değişiklikler süreklidir ve yayımlanmış bir liste kısa sürede eskir. Doğru muhatap her dosyada ayrıca teyit edilmelidir.

Eski bir belgedeki adresi bugünkü haritada aradığınızda tutmuyorsa sebebi çoğu zaman budur.

Ne değişti

Birleşmeden sonra iki ayrı posta kodu sistemi tek sistemde birleştirildi ve 1993’te beş haneli kodlara geçildi. Eski dört haneli kodlar geçersizdir ve bugünkü kodlarla birebir örtüşmez.

ÖnemliNeden sorun çıkarır

• Eski belgedeki adres bugünkü kayıtlarla eşleşmez; makam "adres tutmuyor" diyebilir.
• Aynı dört haneli kod, iki Almanya’da farklı yerleri gösterebiliyordu; önekler (D- / DDR-) bu ayrımı yapardı.
• Şehir adları da değişmiş olabilir.

DikkatÇeviride kod GÜNCELLENMEZ

Belgedeki adres olduğu gibi aktarılır. Tercümanın kodu bugünkü karşılığıyla değiştirmesi, belgeye olmayan bir bilgi eklemektir ve belge ile kaydı birbirinden kopartır. Gerekiyorsa ayrı bir açıklama notu düşülür.

İlgili

Alman adres biçimi · DDR belgeleri

Sistemin değişimi

Birleşmeden önce iki Almanya’da ayrı posta kodu sistemleri vardı ve her ikisi de dört haneliydi; aynı sayı iki farklı yerde kullanılabildiği için adreslerde ülkeyi gösteren önekler yazılırdı. Birleşmeden sonra iki sistem bir süre yan yana işletildi ve ardından beş haneli tek sistem yürürlüğe girdi. Yeni sistem yalnız hane sayısını değiştirmedi; bölgelerin sınırlarını da yeniden çizdi, bu yüzden eski ve yeni kodlar arasında birebir bir karşılık kurulamaz. Bu, eski belgelerdeki adreslerin bugünkü kayıtlarla eşleşmemesinin temel sebebidir.

Eski kodla arama yapmak

Eski bir koddan bugünkü yeri bulmak için önek ve şehir adı birlikte kullanılır; şehir adı biliniyorsa kod yalnız bölgeyi daraltmaya yarar. Şehir adı da değişmişse belediye birleşmeleri araştırılır ve bugünkü idari birim bulunur. Posta kurumunun ve şehir arşivlerinin eski kod listeleri bu eşlemede kullanılabilir. Belgede yalnız kod ve sokak adı varsa, dönemin adres rehberleri işe yarar. Çeviride kod ve adres olduğu gibi aktarılır; güncelleme yapılmaz, çünkü belgeye olmayan bir bilgi eklenmiş olur ve kayıt bağı kopar.

Doğu Almanya’da çalışmış kişilerin dosyasında en çok aranan belge bir kart değil, küçük bir defter.

Sosyal sigorta kimlik defteri

Dönemde her çalışanın bir sigorta kimlik defteri vardı. İşe giriş ve çıkışlar işveren tarafından deftere yazılır ve kaşelenirdi. Defter, çalışma geçmişinin tutulduğu esas kayıttı.

ÖnemliBugünkü değeri

Birleşme sonrasında bu süreler emeklilik hesabına dâhil edildi. Ancak bireysel kayıtların aktarımında boşluklar oluşabildi; defter, boş görünen bir dönemin kanıtıdır.

Defteri saklayın. Kaybolduğunda yerine geçecek ikinci bir kayıt her zaman bulunmaz.

Defterde ne aranır

• Her sayfadaki işveren kaşesi ve okunabilen firma adı.
• Giriş ve çıkış tarihleri — sayfa sayfa, boşluk bırakmadan.
• Meslek adı — denklik dosyalarında ayrıca değer taşır.

Çeviride

Defterin her sayfası çevrilir; "aynı bilgiler tekrar ediyor" denip atlanmaz. Tarih dizisindeki bir boşluk, dosyanın konusu olabilir. Okunamayan kaşeler işaretlenir.

Uyarı

Sürelerin nasıl değerlendirileceği bugünkü mevzuata ve dosyaya bağlıdır; yetkili kuruma sorulmalıdır. Bu sayfa belgeyi okumayı anlatır. Ücret puanları

Elinizdeki belgenin başlığında Doğu Almanya’nın adı geçiyorsa, belge geçersiz değildir — ama kaydının bugün nerede olduğu ayrı bir sorudur.

Geçerlilik

Birleşme öncesinde usulüne uygun düzenlenmiş belgeler kural olarak geçerliliğini korur. Doğum, evlenme ve ölüm kayıtları ortadan kalkmadı; devredildi.

UyarıKaydın bugün nerede olduğu değişkendir

Devir kuralları belge türüne göre farklı işledi ve bazı kayıtlar birden çok kez el değiştirdi. Bu yüzden bu sayfa "şu belge şu kurumdadır" demiyor. Doğru muhatap, belgenin düzenlendiği yerdeki bugünkü ilgili daireden teyit edilmelidir.

Belge üzerinde ne aranır

• Düzenleyen dairenin adı ve bulunduğu şehir — bugünkü muhatabı bulmanın anahtarı budur.
• Sicil numarası ve yılı.
• Arma. ⚠ Çeviride arma tarif edilir, çizilmez ve taklit edilmez.

Terim farkları

Doğu Almanya’da bazı kurum ve belge adları Batı’dakinden farklıydı. Çeviride ad aynen korunur ve bugünkü karşılığı varsayılmaz; "bugünkü karşılığı" yazmak, belgeye olmayan bir bilgi eklemektir.

Türkiye tarafında

Türk makamı belgeyi düzenlendiği dönemin hukukuna göre değerlendirir. Devlet adının artık var olmaması belgeyi geçersiz kılmaz; çeviride bu husus not edilebilir.

Bugünkü elektronik sigorta dökümünden önce sistem kâğıt üzerinde işliyordu. O kartlardan biri elinizdeyse, sandığınızdan değerli olabilir.

Nasıl çalışırdı

Ödenen primler karta pul olarak yapıştırılır, işveren kendi kaşesini basardı. Kart dolduğunda kuruma verilir, yenisi açılırdı. Yani kart, bir dönemin prim geçmişinin fiziksel kaydıydı.

ÖnemliBugün neden önemli

Elektronik kayda geçiş sırasında bazı dönemler eksik aktarılmış olabilir. Sigorta dökümünde boş görünen bir dönem için elinizdeki kart, düzeltme talebinin dayanağıdır. Kart atılırsa o kanıt bir daha üretilemez.

Üzerinde ne aranır

• Dönem tarihleri — kartın kapsadığı aralık.
• İşveren kaşeleri — hangi firmada çalışıldığı.
• Pul sayısı ve sınıfı — ödenen primin yoğunluğunu gösterir.
• Sigorta numarası — kartı kişiye bağlayan bilgi.

Çeviride

Kart metni kısadır ama kaşeler ve tarihler eksiksiz aktarılır. Okunamayan kaşe "okunamadı" diye işaretlenir; tahmin edilmez. Pulların üzerindeki rakamlar da yazılır.

Uyarı

Kartın bugün hangi kurumda karşılığı bulunduğu ve nasıl değerlendirileceği dosyaya göre değişir; yetkili kuruma sorulmalıdır. Bekleme süresi

Dosyalarda sık çıkan ama bugün yanlış anlaşılan bir belge. Sağlık bilgisi için değil, tarih için işe yarıyor.

Ne olduğu

Alım sürecinde adayların Alman irtibat bürosunda muayeneden geçirildiğini gösteren belge. Muayene, işe uygunluk değerlendirmesiydi.

ÖnemliBugünkü tek değeri: tarih

Belge, kişinin o tarihte alım sürecinde bulunduğunu gösterir. İş sözleşmesi kaybolmuşsa, süreç zincirinin başlangıcını gösteren ikinci kanıt olabilir.

DikkatSağlık verisi içerir

Bu belge özel nitelikli kişisel veri taşır. Çevirisi istenirken yalnız gerekli bölümün çevrilmesi konuşulabilir; belgenin tamamının üçüncü kişilerle paylaşılması gerekmez. Bizim uygulamamızda müşteri belgesi hiçbir ücretsiz makine çeviri ya da yapay zekâ servisine yüklenmez.

Üzerinde ne aranır

• Muayene tarihi.
• İrtibat bürosunun kaşesi.
• Aday numarası — varsa, zincirin diğer belgeleriyle eşleşir.

Uyarı

Belgenin bugün hangi kurumda kaydının bulunduğu ve yeniden nüshasının alınıp alınamayacağı yetkili kurumdan teyit edilmelidir; dönem kayıtlarının devri belge türüne göre değişti.