Şekil noksanı ifayla yalnızca üç hâlde giderilir
Kavramlar
Kanuni şekle aykırılık kural olarak butlandır; ifayla düzelme yalnızca kanunun saydığı üç durumda mümkündür.
“Nasıl olsa sonradan düzelir” genel bir kural değil.
Kural butlandır
Kanuni şekle aykırı bir hukukî işlem batıldır. Sözleşmeyle kararlaştırılmış şekle aykırılık ise şüphe hâlinde butlan doğurur.
ÖnemliÜç istisna
- Taşınmaz satışı — şekilsiz sözleşme, mülkiyetin devri ve tapuya tescil gerçekleşirse bütün içeriğiyle geçerli olur.
- Bağış vaadi — vaat edilen edimin ifasıyla düzelir.
- Kefalet — kefil asıl borcu ifa ettiği ölçüde düzelir.
DikkatAynı maddenin diğer fıkralarında düzelme yok
Taşınmaz maddesinin başka fıkralarında hiçbir düzelme imkânı yoktur; sonuç doğrudan butlandır. Yani istisna fıkra fıkra okunmalıdır.
Kefalette ek tuzak
Elektronik biçim yasağı · İkame zinciri
Üç hâl örneklerle
Taşınmaz: noter olmadan yapılan satış sözleşmesi geçersizdir; ama taraflar buna rağmen noterde devri (Auflassung) yapıp tapuya tescil ettirirse sözleşme bütünüyle geçerli hâle gelir; uygulamada noter, devri sözleşme olmadan yapmaz. Bağış vaadi: noter olmadan “sana evi bağışlayacağım” beyanı geçersizdir; bağış fiilen yapılırsa (para verilir, ev devredilir) geçersizlik ortadan kalkar. Kefalet: yazılı olmayan kefalet geçersizdir; kefil borcu öderse ödediği kısım için geçersizlik giderilir ve iade istenemez.
Türk hukukuyla karşılaştırma
Türk hukukunda şekle aykırılık da kural olarak geçersizlik doğurur; ancak Yargıtay içtihadı, şekle aykırılığı dürüstlük kuralıyla sınırlar ve fiilen ifa edilmiş bazı sözleşmelerde geçersizliği ileri sürmeyi hakkın kötüye kullanılması sayabilir. Alman hukukunda bu yol daha dardır ve kanunun saydığı üç hâl dışında ifayla düzelme yoktur. Türk-Alman bir işlemde hangi hukukun uygulanacağı belirleyicidir: Almanya’daki taşınmaz için her zaman Alman hukuku; Türkiye’deki taşınmaz için Türk hukuku ve Türk tapu usulü.