§ 611a BGB: iş sözleşmesi
İş sözleşmesini tanımlar ve bağımlı çalışmanın ölçütlerini verir. Görünüşte bağımsızlık tartışmasının dayanağıdır.
Sözleşmenin adı değil, işleyişi belirleyici.
Ne der
İş sözleşmesini, talimata bağlı ve başkasının belirlediği düzende yapılan çalışma olarak tanımlar.
ÖnemliÖlçütler sayılır
Talimata bağlılık ve işletme düzenine dâhil olma belirleyici ölçütlerdir. Görünüşte bağımsızlık
DikkatSözleşme başlığı yetmez
"Serbest çalışma sözleşmesi" başlığı, fiilî durum farklıysa koruma sağlamaz. Arbeitgeber ile Auftraggeber
Belgede
Bütünsel değerlendirme cümlesi
Maddenin en çok atıf yapılan cümlesi sonda yer alır: çalışanın iş sözleşmesiyle bağlı olup olmadığı, bütün koşulların bir arada değerlendirilmesiyle belirlenir ve sözleşmenin adı sonucu değiştirmez. Belirleyici görülen unsurlar şunlardır: işin içeriği, yapılışı, zamanı ve yeri konusunda talimat alınması, çalışma süresinin başkası tarafından belirlenmesi, işletmenin düzenine dâhil olma, kendi işletme aracının bulunmaması, kendi adına müşteri edinememe, girişimci riskinin bulunmaması. Kararlarda bu unsurlar tek tek sayılır ve her biri için somut olguya atıf yapılır; hesap tablosu değil, olgu listesi okunur.
Türk hukukundaki bağımlılık ölçütü
Türk İş Kanunu da iş sözleşmesini bağımlılık unsuru üzerinden tanımlar ve mahkemeler talimat alma, işyerine dâhil olma ve ekonomik bağımlılığı birlikte değerlendirir; sözleşmenin adının belirleyici olmadığı ilkesi burada da geçerlidir. Bu yüzden iki hukukun sonucu çoğu dosyada aynı yönde çıkar. Çeviride kavramlar karıştırılmaz: “Arbeitnehmer” ile “Auftragnehmer”, “Arbeitgeber” ile “Auftraggeber” birbirinin yerine kullanılamaz ve Türkçede ikisine birden “işveren” denmesi belgeyi bozar. Sözleşme başlığı, sigorta bildirimleri ve fatura düzeni de bu değerlendirmede birlikte okunduğu için belge paketinin tamamı çevrilir.