Görünüşte bağımsız çalışma
Kavramlar
Kâğıtta bağımsız, fiilen bağımlı çalışma. Tespit edilirse geriye dönük prim borcu doğar.
Sözleşmede ne yazdığı değil, nasıl çalışıldığı belirleyici.
Ölçütler
- Talimata bağlılık.
- İş yerinin düzenine dâhil olma.
- Tek bir müşteriye bağımlılık.
- Kendi çalışanının ve riskinin olmaması.
DikkatGeriye dönük sonuç
Tespit hâlinde sigorta primleri geçmişe dönük istenebilir; tutar yıllara yayıldığı için büyüktür. Gecikme zammı
ÖnemliÖnceden tespit istenebilir
Durumun belirsiz olduğu hâllerde, ilgili kurumdan önceden bir tespit istenebilir; bu, sonradan gelen sürprizi önler. Makamın taahhüdü
Belgeler
İlgili
Değerlendirme nasıl yapılır
Sözleşmenin adı değil, bütün olguların toplamı belirleyicidir: çalışma saatlerini kim belirliyor, iş nerede yapılıyor, araç gereç kimin, işi başkasına devretme hakkı var mı, fatura kesiliyor mu, başka müşteri var mı, kendi reklamı var mı. Tek müşteriye yüzde seksenin üstünde bağımlılık güçlü bir işarettir. Emeklilik sigortasının statü tespit usulü (Statusfeststellungsverfahren) bu değerlendirmeyi resmen yapar; başvuru işveren ya da çalışan tarafından, iş başlamadan ya da başladıktan bir ay içinde yapılırsa geriye dönük prim yükü hafifler.
Tespit hâlinde
İşveren sayılan taraf, geçmişe dönük dört yıla kadar (kasıtta otuz yıl) işveren ve çalışan payı primlerini birlikte öder; çalışandan yalnız sınırlı bir geriye dönük kesinti yapabilir. Çalışan için sonuç çoğu zaman olumludur: sigorta süreleri kazanılır, işçilik hakları (izin, hastalıkta ücret, fesih koruması) doğar. Türkiye’den Alman müşteriye çalışan serbest meslek sahibi için bu kurallar, Alman sosyal güvenlik hukukunun uygulanabilir olduğu ölçüde geçerlidir; çoğu durumda Türk hukuku uygulanır ve tespit usulü gündeme gelmez.