Geri istemede üç ayrı süre birlikte işler
Kavramlar
Lehe kararın geri alınmasında iki yıl ve on yıl, alacağın zamanaşımında dört yıl olmak üzere ayrı süreler vardır.
Tek bir süre yok — üç ayrı sayaç var.
İki yıl: lehe kararın geri alınması
Sürekli etkili, lehe bir kararın hukuka aykırı olduğu için geri alınmasında kural süre iki yıldır.
DikkatOn yıl: güven korunmuyorsa
Kişinin güveni korunmuyorsa — örneğin karar yanlış beyana dayanıyorsa — süre on yıla çıkar.
ÖnemliBildirim ihmali ayrı bir kapı açar
Bildirim yükümlülüğünü kasten ya da ağır ihmalle yerine getirmemek, kararın değişiklik tarihinden itibaren geriye etkili kaldırılmasını mümkün kılar. Adres ya da gelir değişikliğini bildirmemek tam bu kapsamdadır.
Dört yıl: alacağın zamanaşımı
Geri isteme alacağı, kararın kesinleştiği takvim yılının sonundan itibaren dört yılda zamanaşımına uğrar.
İlgili
Takdir yok · Bildirim yükümlülüğü
Sürelerin başlangıcı
İki yıllık süre, kararın tebliğinden itibaren işler ve kurum, bu süre içinde hukuka aykırılığı fark edip geri almalıdır; on yıllık süre de tebliğden işler. Kurumun geri alma kararını verebilmesi için ayrıca bir yıllık “öğrenme süresi” vardır: kurum, geri almayı haklı kılan olguları öğrendikten sonra bir yıl içinde karar vermelidir, yoksa hak düşer. Bu bir yıl, dosya incelemesinde en sık gözden kaçan kontroldür; kurumun olguyu ne zaman öğrendiği (bildirim tarihi, veri eşleşmesi tarihi) belgelenirse geri isteme kararı sırf bu yüzden kaldırılabilir. Dört yıllık zamanaşımı, geri isteme kararı kesinleştikten sonra işler ve icra takibiyle kesilir.
Türkiye’ye dönenler için
Türkiye’ye taşınmayı bildirmeden edim almaya devam eden kişi, on yıllık süre ve geriye etkili kaldırma kapsamına girer; kurum, adres bildiriminden ya da nüfus kaydından öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde karar vermelidir. Geri isteme kararı Türkiye adresine tebliğ edilir ve itiraz süresi yurt dışı için üç aydır. Kurum, geri isteme alacağını Türkiye’ye ödenen aylıktan mahsup edebilir; mahsup, haczedilemez sınırla sınırlıdır ve geçim güçlüğü belgelenirse taksitlendirilir. Alman kurumu Türkiye’de icra yapamaz; ama Türk-Alman sosyal güvenlik sözleşmesi, kurumlar arası yardımı düzenler ve SGK aracılığıyla tahsilat istenebilir. Ödenmeyen alacak, Almanya’ya girişte sorun doğurmaz ama yeni edim başvurusunda mahsup edilir.