Evlilik yaşı yasağının geçiş hükmü çoğu kuşağı kapsamıyor

Yasak maddesini okuyup duran herkes yanlış sonuca varıyor.

DikkatDüzeltme başka maddede

Yabancı hukuka göre erken yaşta kurulmuş evlilikleri geçersiz sayan hüküm, kanunun geçiş hükümleri bölümünde ayrıca sınırlanmıştır. Yasak maddesinin metni değişmemiştir; onu tek başına okuyan kişi evliliğinin geçersiz olduğunu sanır.

İki hâlde uygulanmıyor

Küçük eş belirli bir tarihten önce doğmuşsa — ya da evlilik erginliğe kadar sürdürülmüş ve o süre boyunca hiçbir eşin mutat meskeni Almanya’da olmamışsa.

ÖnemliKimi ilgilendiriyor

Türkiye’de erken yaşta evlenip erginliği doldurmuş ve sonradan Almanya’ya gelmiş kuşağın büyük bölümünü.

Neden kimse bilmiyor

Hüküm yasak maddesinin yanında değil, kanunun geçiş hükümleri bölümündedir; metin içinde ayrıca dipnotla işaretlenmiştir.

Bu sayfa ne demiyor

Somut bir evliliğin geçerli olup olmadığını söylemez; hangi maddenin okunması gerektiğini söyler. Evlenme ehliyeti

Yasağın kendisi

2017 tarihli kanun, yabancı hukuka göre kurulmuş evliliklerde eşlerden biri evlenme anında on altı yaşını doldurmamışsa evliliği Alman hukuku bakımından baştan geçersiz sayar; on altı ile on sekiz arasında ise Alman mahkemesi evliliği iptal eder, sertlik hâlleri hariç. Anayasa Mahkemesi 2023’te on altı yaş altı kuralını, geçersiz evliliğin sonuçlarını (nafaka, ergin olunca geçerli hâle getirme) düzenlemediği için anayasaya aykırı buldu ve yasama organı 2024’te düzenleme yaptı; bugünkü metin, ergin olunca evliliğin sürdürülebileceğini ve nafaka hakkını içerir. Geçiş hükmü, 1999’dan önce doğan küçük eşi ve yurt dışında ergin olana kadar sürdürülmüş evlilikleri kapsam dışında bırakır.

Türkiye’de kurulmuş evlilik için sonuç

Türk hukukunda evlenme yaşı on yedidir (olağanüstü hâlde mahkeme kararıyla on altı); daha küçük yaşta kurulmuş evlilikler Türkiye’de de geçersizdir, ama geçmişte dini nikâhla başlayıp sonradan tescil edilen evlilikler Türk kaydında geçerli görünür. Alman nüfus dairesi ya da yabancılar dairesi, Türk evlilik belgesindeki tarihler ile doğum tarihlerini karşılaştırır ve küçük eşi görürse geçiş hükmünü kontrol eder: küçük eş 1999’dan önce doğmuşsa ya da evlilik Türkiye’de ergin olunana kadar sürmüşse evlilik tanınır. Aile birleşimi başvurusunda bu kontrol konsolosluk tarafından yapılır ve dosyaya evlilik kaydı örneği ile ergin olma sonrası birlikte yaşamın belgesi (ortak adres kaydı, çocuklar) konur. Çeviride “Kinderehe” için “çocuk evliliği” kullanılır ve Türk hukukundaki “erken yaşta evlilik” terimiyle karıştırılmaz.