İki taraflı ile çok taraflı anlaşma
İki taraflı anlaşma yalnız iki devlet arasında işler. Çok taraflı metinde taraf listesi kontrol edilir.
Anlaşmanın türü, kapsamını belirliyor.
Fark
| İki taraflı | Çok taraflı | |
|---|---|---|
| Taraf | İki devlet | Çok sayıda devlet |
| Kontrol | Yürürlük tarihi | Taraf listesi |
ÖnemliTürkiye-Almanya örnekleri
Çok taraflı örnekler
Apostil sözleşmesi · Çok dilli belgeler
Doğrulama
Yürürlük ve uygulama
İki taraflı bir anlaşmada tek bir yürürlük tarihi vardır ve iki devlet arasında aynı anda işlemeye başlar. Çok taraflı bir metinde ise her devlet için ayrı bir yürürlük tarihi bulunur: bir devlet sonradan katıldığında, metin onun için o tarihten itibaren geçerli olur. Ayrıca bazı sözleşmelerde katılan devletin diğer taraflarca kabul edilmesi gerekir ve bu kabul de ayrı tarihler doğurur. Bu yüzden çok taraflı bir metne dayanırken iki devlet arasındaki ilişkinin ne zaman kurulduğu ayrıca kontrol edilir; taraf listesindeki iki tarih karşılaştırılır.
İç hukukla ilişkisi
Usulüne uygun yürürlüğe girmiş bir anlaşma, iç hukukun parçası hâline gelir ve çatışma hâlinde özel düzenleme olarak öncelik taşıyabilir. Almanya’da uluslararası anlaşmalar bir onay kanunuyla iç hukuka aktarılır ve resmî gazetenin ilgili bölümünde yayımlanır; Türkiye’de de benzer bir onay süreci işler ve anayasa, usulüne uygun yürürlüğe konmuş anlaşmaların kanun hükmünde olduğunu söyler. Bu yüzden bir kararın dayanak satırında hem anlaşma hem iç hukuk hükmü birlikte görülebilir; ikisi de okunur ve hangisinin hangi soruyu çözdüğü ayrılır.