Yazılı çevirmen mahkeme tercümanı kanunu kapsamında değil

İki meslek, iki ayrı mevzuat — ve Türkçede ikisine de aynı ad veriliyor.

Federal kanun yalnız sözlü işi kapsıyor

Mahkeme tercümanı kanunu, kapsamını duruşmada dil aktarımı yapan kişiyle sınırlar. Metne bakıldığında: o kanunda “çeviri” kelimesi hiç geçmiyor; “çevirmen” yalnız bir belge adı olarak bir kez anılıyor.

ÖnemliYazılı çevirmeni tarif eden tek federal cümle

Medenî yargılama kanununun bir fıkrası, çevirinin “bir eyalette, eyalet hukuku uyarınca yetkilendirilmiş ya da resmen atanmış” bir çevirmence yapılmasını öngörür — yani eyalet hukukuna yollar.

DikkatSonuç

“Almanya’da yeminli çevirmen” tek bir federal statü değildir; on altı eyalet rejiminin ortak adıdır. Aynı kişi iki statüyü de taşıyabilir, ama bu iki ayrı başvuru demektir.

Eyalet mevzuatı bu kaynakta yok

Resmî federal mevzuat arşivi yalnız federal hukuku yayımlar; eyalet çevirmen düzenlemeleri orada bulunmaz ve ayrıca doğrulanmalıdır. Yetkilendirilmiş çevirmen

Eyaletlere göre yetkilendirme

Yazılı çevirmen, ikamet ettiği eyaletin bölge yüksek mahkemesi başkanlığına ya da eyalet mahkemesine başvurur; şartlar eyalete göre değişir ama çoğu, dil yeterliği (devlet sınavı, üniversite diploması ya da eşdeğer belge), hukuki terminoloji bilgisi, kişisel güvenilirlik (adli sicil belgesi) ve düzenli ekonomik durum ister. Yetki, dil çifti ve yön (Türkçeden Almancaya ve tersi) için verilir ve bazı eyaletlerde süresizdir, bazılarında beş yıllıktır. Yetkili çevirmen, mahkeme ve makamlar için çeviri şerhi koyabilir; şerh, bütün Almanya’da tanınır. Türk üniversitelerinden alınan çeviribilim ya da Alman dili diploması, denklikle şartı karşılayabilir; bunu eyaletin adalet idaresi değerlendirir.

İki statüyü birlikte taşımak

Aynı kişi, hem federal kanuna göre genel yeminli mahkeme tercümanı (sözlü) hem eyalet hukukuna göre yetkilendirilmiş çevirmen (yazılı) olabilir; iki başvuru ayrı yapılır ve iki ayrı belge alınır. Kaşede iki sıfat birlikte yazılır. Türkiye’deki yeminli tercüman, Almanya’da hiçbir statü taşımaz ve Almanya’ya taşınırsa baştan başvurur; Türk noter yemini sayılmaz. Müşteri, Almanya’da hangi statünün gerektiğini belgeden okur: mahkeme duruşması için tercüman, belge çevirisi için çevirmen; nüfus dairesi ve denklik makamı için çevirmen yeterlidir. Çeviride “Dolmetscher” için “tercüman (sözlü)”, “Übersetzer” için “çevirmen (yazılı)” kullanılır; Türkçe “tercüman” her ikisini karşıladığı için belge içinde ayrım parantezle yapılır.