Yargılama kanunu Lahey sözleşmesini adıyla hiç anmaz
Kavramlar
Alman yargılama kanununda Lahey sözleşmesinin adı hiç geçmez; isimle anılan tek düzenleme Birlik tüzüğü ve bir ikili anlaşmadır.
Kanunda aradığınız adı bulamazsınız.
Metinde ne var
Yargılama kanununun tamamında Lahey sözleşmesinin adı hiç geçmez. Yurt dışına tebligatı düzenleyen madde, isimle yalnız Birlik tüzüğünü ve bir ikili anlaşmayı anar.
ÖnemliDiğer bütün ülkeler isimsiz formülde
Kanun, geri kalan devletler için “o devletle geçerli milletlerarası anlaşmalar” der ve adını saymaz. Türkiye de bu isimsiz formülün içindedir.
DikkatBunun sonucu
Türkiye’ye hangi yolun açık olduğu kanun metninden çıkarılamaz. Doğrudan postayla tebligatın caiz olup olmadığı, kanunun “milletlerarası hukuka göre caizse” kaydına bağlıdır ve o kayıt kanunun dışında çözülür.
ÖnemliKanunun saydığı yollar
- İadeli taahhütlü posta — milletlerarası hukuka göre caizse.
- Yabancı devlet makamları ya da Almanya’nın diplomatik/konsolosluk temsilciliği eliyle.
- Dışişleri eliyle — dokunulmazlığı olan kişiler için.
- Elektronik gönderim — yine milletlerarası hukuka göre caizse.
İlgili
Lahey sözleşmesi · İspat aracı
Türkiye’ye tebligat pratikte nasıl yapılır
Almanya ile Türkiye arasında 1965 Lahey Tebligat Sözleşmesi ve 1929 tarihli Türk-Alman Hukuki İlişkiler Sözleşmesi yürürlüktedir; Türkiye, Lahey Sözleşmesi uyarınca doğrudan posta ile tebligata itiraz beyanında bulunmuştur, bu yüzden Alman mahkemesi Türkiye’ye iadeli taahhütlü posta ile tebligat yapamaz ve adli yardım yolunu (Türk Adalet Bakanlığı merkezî makamı aracılığıyla Türk mahkemesi eliyle) kullanır. Belgeler Türkçe çevirisiyle gönderilir; çeviri Alman mahkemesince yaptırılır ve masraf davanın giderine girer. Süre, ortalama üç ile altı aydır. Muhatap kabul etmezse Türk mahkemesi tebliğ mazbatasına yazar ve Alman mahkemesi, kabulden kaçınmayı değerlendirir. Elektronik tebligat Türkiye’ye yapılmaz.
Türkiye’den Almanya’ya tebligat
Türk mahkemesinin Almanya’daki tarafa tebligatı da aynı sözleşmelerle yürür: Türk mahkemesi, belgeleri Almanca çevirisiyle Adalet Bakanlığı aracılığıyla Alman eyalet merkezî makamına gönderir ve Alman sulh mahkemesi tebliğ eder; Almanya, doğrudan posta ile tebligata itiraz etmemiştir, ama Türk usulü doğrudan postayı yurt dışı için öngörmez ve Türk konsolosluğu yalnız Türk vatandaşına tebligat yapabilir. Türk vatandaşı olan taraf için konsolosluk yolu (7201 sayılı kanun md. 25/a) en hızlısıdır ve haftalar içinde tamamlanır; Alman vatandaşı tarafa yalnız adli yardım yolu vardır. Türkiye’de açılan boşanma davasında Almanya’daki eşe tebligat için bu iki yol seçilir ve dava dilekçesinde tarafın vatandaşlığı belirtilir; yanlış yol, tebligatı geçersiz kılar ve kararı tenfizde düşürür.