Kanun maddesi

Alman mahkeme kararının dayanak satırındaki kısaltma, hangi usulle yürüdüğünü söyler.

İki ayrı usul

ÖnemliTürk-Alman dosyalarında çoğu zaman FamFG

Boşanma, velayet, soybağı ve miras işleri bu usulle yürür. Veraset belgesi de bu çerçevede verilir. Veraset belgesi · Velayet ve kişisel ilişki

Kesinleşme şerhi

Türkiye’de kullanılacak kararda şerh aranır ve şerhin dayanağı bu usul kanunlarındadır. Şerhsiz karar örneği eksik sayılır. Kesinleşme şerhi

Dosya numarasındaki harf

Sulh mahkemesinde F harfi aile dosyasını, C hukuk davasını gösterir; harf usulü de ele verir. Dosya numarası biçimi

Çeviride

Kısaltmalar korunur; "medeni usul kanunu" gibi karşılıklar açıklama olarak verilir.

İki usulün farkları

ZPO’da taraflar davacı ve davalıdır (Kläger, Beklagter), mahkeme tarafların sunduğu olgularla bağlıdır (taraf ilkesi), eyalet mahkemesinde avukat zorunludur, karar “Urteil” adını taşır ve kanun yolu istinaf (Berufung) ile temyizdir (Revision). FamFG’de taraflar başvuran ve karşı taraf ya da ilgililerdir (Antragsteller, Antragsgegner, Beteiligte), mahkeme olguları kendiliğinden araştırır (araştırma ilkesi), boşanmada avukat zorunludur ama çekişmesiz işlerde (miras, vesayet) değildir, karar “Beschluss” adını taşır ve kanun yolu şikâyettir (Beschwerde); kesinleşme süreleri de farklıdır (boşanmada bir ay, mirasçılık belgesinde iki hafta ya da yurt dışı iki ay). Aile mahkemesinde çocuğun görüşü alınır ve gençlik dairesi dinlenir.

Türk usulüyle karşılaştırma ve çeviri

Türk hukuk muhakemeleri kanunu (HMK) hem hukuk hem aile davalarını kapsar ve aile mahkemesi de HMK’ya göre yargılar; Türk sisteminde FamFG benzeri ayrı bir çekişmesiz yargı kanunu yoktur, çekişmesiz yargı HMK’nın bir bölümüdür. Bu yüzden Türk avukat, Alman boşanma kararının “Beschluss” adını ve şikâyet yolunu yadırgar; çevirmen notu, FamFG’de nihai kararın da “Beschluss” olduğunu ve “Urteil” ile aynı kesinlikte olduğunu belirtir, aksi hâlde Türk tenfiz mahkemesi kararı ara karar sanabilir. Çeviride “Beschluss” için “karar”, gerekiyorsa “karar (FamFG usulü)” yazılır; “Antragsteller” için “başvuran”, “Antragsgegner” için “karşı taraf”, “Beteiligter” için “ilgili” kullanılır ve “davacı/davalı” yalnız ZPO kararında. Kanun kısaltmaları aynen bırakılır ve ilk geçişte açılır.

Almanya’dan gelen idari kararların usul çerçevesi bu kanundur; içeriği değil nasıl yapıldığını düzenler.

Sizi ilgilendiren dört başlık

• Dinlenme hakkı — aleyhe karardan önce görüş bildirme fırsatı. Anhörung
• Yan koşullar — izne eklenen yükümlülük, şart ve süre. Yan koşullar
• Geri alma ve kaldırma — verilmiş bir kararın sonlandırılması. §§ 48–49 VwVfG
• Eski hâle getirme — kusursuz kaçırılan sürede. § 32 VwVfG

UyarıFederal ve eyalet sürümleri var

Eyalet makamlarının işlemlerinde çoğu zaman eyaletin kendi idari usul kanunu uygulanır; metinler büyük ölçüde benzer ama dayanak satırında eyalet kısaltması görülebilir. Üç katman

Vergi ve sosyal güvenlikte ayrı usul

Vergide ve sosyal güvenlikte kendi usul kuralları uygulanır; bu yüzden itirazın adı bile değişir. Harç, aidat, vergi

Çeviride

Kısaltma ve madde numarası aynen korunur; Türk mevzuatına eşlenmez.

Sık anılan maddeler

§ 3 yer bakımından yetki, § 14 vekil ve danışman, § 17 ve devamı çok sayıda ilgiliyle işlem, § 23 resmî dil ve çeviri, § 24 araştırma ilkesi, § 25 danışma ve bilgi verme, § 26 delil, § 28 dinlenme, § 29 dosya inceleme, § 31 süreler ve tarihler, § 32 eski hâle getirme, § 33 onay (suret ve imza), § 35 idari işlem tanımı, § 36 yan koşullar, § 37 belirlilik ve biçim, § 38 taahhüt, § 39 gerekçe, § 41 tebliğ, § 43 etkinlik, § 44 butlan, § 45 usul hatasının giderilmesi, § 48 hukuka aykırı işlemin geri alınması, § 49 hukuka uygun işlemin kaldırılması, § 51 usulün yeniden açılması, § 58 kamu hukuku sözleşmesi, § 80 itiraz masrafları. Kararın dayanak ve gerekçe bölümünde bu maddeler anılır.

Türk idari usulüyle fark ve çeviri

Türkiye’de genel bir idari usul kanunu yoktur; usul kuralları idari yargılama usulü kanunu (2577), bilgi edinme kanunu, dilekçe hakkı kanunu ve her kurumun kendi mevzuatına dağılmıştır ve dinlenme hakkı, gerekçe zorunluluğu, yan koşul türleri Türk idari uygulamasında Alman kadar sistematik değildir. Bu yüzden Türk avukat, Alman kararındaki usul itirazlarını (dinlenmedim, gerekçe yok, süre belirsiz) çevirmen notuyla anlar. Çeviride “VwVfG” aynen bırakılır ve “İdari Usul Kanunu (federal)” açıklaması verilir; eyalet sürümü (“VwVfG NRW”, “BayVwVfG”, “LVwVfG BW”) kısaltmasıyla korunur ve eyalet adı parantezde yazılır. Sosyal kurum kararında SGB X, vergi kararında AO anıldığında bu kanun uygulanmaz ve çevirmen, doğru kanunu karıştırmaz; “idari işlem” için “Verwaltungsakt” terimi Türkçede aynı kavramdır.

Yaşlı ya da bakıma muhtaç bir yakını olan ailelerin dosyasında geçen kitap.

Ne düzenler

Bakıma muhtaçlık durumunun tespitini, bakım derecesini ve buna bağlı hizmetleri.

ÖnemliDerece sistemi

Bakım ihtiyacı bir dereceye bağlanır ve hizmetler o dereceye göre belirlenir. Karar bir Bescheid'dir: sonunda itiraz süresi işler ve derece düşük bulunduğunda itiraz yolu açıktır. İtiraz

Değerlendirme raporu

Derece bir bilirkişi değerlendirmesine dayanır; bu rapor kısa bir hekim teyidi değildir ve gerekçelidir. Attest ile Gutachten

DikkatTürkiye’de doğrudan karşılığı yok

Türk sosyal güvenlik sisteminde bu yapıda ayrı bir bakım sigortası kolu bulunmaz. Bu yüzden belge çevrilirken derece ve hizmet adları aynen aktarılır, Türk kurumlarının terimleriyle değiştirilmez.

Yurt dışında ödeme

Türkiye’ye dönüldüğünde hangi hizmetlerin sürdüğü kuruma sorulmalıdır; bu, aylık ödemesinden ayrı bir konudur.

Bakım kasası ve prim

Bakım sigortası, sağlık kasasının bünyesindeki bakım kasasınca (Pflegekasse) yürütülür; sağlık kasası sigortalısı otomatik olarak bakım sigortalısıdır ve prim, sağlık primiyle birlikte bordrodan kesilir, çocuksuz çalışanda ek pay vardır ve çocuk sayısına göre indirim uygulanır. Özel sağlık sigortalısı, özel bakım sigortası yaptırmak zorundadır. Emeklide prim aylıktan kesilir. Derece, tıbbi hizmet biriminin değerlendirmesiyle belirlenir ve beş derece vardır; edimler, evde bakan yakına ödenen bakım parası, profesyonel bakım hizmeti, yatılı bakım katkısı, bakım yardımcı araçları, konut uyarlaması, kısa süreli ve geçici bakım ile bakan yakının emeklilik ve kaza sigortası primleridir. Bekleme süresi, son on yılda iki yıl sigortalılıktır.

Bakan yakının durumu

Bakım derecesi 2 ve üstündeki kişiye haftada en az on saat, en az iki gün bakan ve haftada otuz saatten fazla çalışmayan yakın (akraba olması şart değil), bakım kasasınca emeklilik sigortasına kaydedilir ve primi kasa öder; bu süreler Alman emeklilik hesabına prim süresi olarak girer ve Türk-Alman sözleşmesi uyarınca bekleme sürelerine sayılır. Bakan yakın, kaza sigortası kapsamındadır ve işsizlik sigortasına isteğe bağlı devam edebilir. Türkiye’den gelip Almanya’daki yakınına bakan kişi için bu, oturum izni doğurmaz; aile birleşimi ya da ziyaret vizesi ayrıca gerekir ve ziyaret vizesiyle bakım, çalışma sayılmaz. Çeviride “SGB XI” aynen bırakılır; “Pflegegrad” için “bakım derecesi”, “Pflegegeld” için “bakım parası”, “Pflegeperson” için “bakan kişi” kullanılır ve Türk sisteminde karşılık olmadığı çevirmen notunda belirtilir.

Sigorta kasasından gelen kararın dayanak satırında bu kısaltma varsa, konu yasal sağlık sigortasıdır.

Ne düzenler

• Kimlerin zorunlu sigortalı olduğu.
• Hangi hizmetlerin kapsamda olduğu.
• Aile bireylerinin birlikte sigortalanması.
• Katkı payları ve muafiyetler.

ÖnemliRoma rakamı önemli

Sosyal güvenlik mevzuatı on iki kitaba ayrılmıştır ve rakam hangi alana bakıldığını söyler: sağlık V, emeklilik VI, iş kazası VII, bakım XI. Rakam Arap rakamına çevrilmez. SGB — kitaplar

Türkiye’ye dönenler için

İkili sözleşme sağlık hakkı bakımından da düzenlemeler içerir; kapsam ve koşullar kuruma sorulmalıdır. Sosyal güvenlik sözleşmesi

Karar mı, bilgi mi

Kasadan gelen yazının sonunda itiraz açıklaması varsa elinizdeki bir karardır ve süre işler. Bescheid ile Bescheinigung

Sık anılan maddeler

§ 5 zorunlu sigortalılar (çalışanlar, işsizler, öğrenciler, emekliler, başka güvencesi olmayanlar), § 6 sigorta muafiyeti (gelir sınırı üstü), § 9 isteğe bağlı sigorta, § 10 aile sigortası, § 16 yurt dışında hakların durması, § 18 yurt dışında tedavi, § 27 ve devamı tedavi hakkı, § 44 ve devamı hastalık parası, § 60 yol masrafı, § 61 katkı payı, § 175 kasa seçimi, § 186 ve devamı üyeliğin başlangıcı ve sonu, § 220 ve devamı primler, § 229 emeklilik benzeri gelirler, § 240 isteğe bağlı sigortalının primi, § 257 işverenin özel sigortaya katkısı, § 275 tıbbi hizmet birimi, § 291 sağlık kartı. Kasa kararlarında bu maddelerden biri anılır.

Türkiye bağlantısı olan maddeler

Türkiye’ye kesin dönen emekli için § 16 ve sözleşme, hastalık parasıyla Türkiye’ye giden çalışan için § 16 Abs. 4, Türkiye’deki yakınlar için § 10 ve sözleşme formları, Türkiye’de yaşayan aile için sözleşmenin sağlık yardımı hükmü, Türk aylığı alan Alman sigortalı için § 229 ve § 240, Türkiye’de tedavi için § 18 (yalnız Almanya’da mümkün olmayan tedavide, önceden onayla) ve sözleşme formu; Alman kasası, sözleşmeyi SGK ile hesaplaşmada uygular ve kişi formu kasadan ister. Çeviride “SGB V” aynen bırakılır ve “Sosyal Kanun Beşinci Kitap (yasal sağlık sigortası)” açıklaması ilk geçişte verilir; Türk karşılığı 5510 sayılı kanunun genel sağlık sigortası hükümleridir ve çevirmen notunda anılabilir, madde eşleştirmesi yapılmaz. Kasa yazısındaki madde, hangi hakkın söz konusu olduğunu gösterir.

Almanya’da taşınmazı olan bir kişinin ölümünden sonra açılan dosyada, eşin payı Türkiye’dekiyle aynı çıkmaz. Sebebi bu maddedir.

Payı belirleyen iki değişken

1. Kimlerle birlikte mirasçı olunduğu — çocuklarla mı, ana-baba ve kardeşlerle mi.
2. Mal rejimi — Almanya’da yasal rejim Zugewinngemeinschaft’tır ve bu rejim eşin payını artırır.

ÖnemliMal rejiminin mirasa etkisi

Alman sisteminde mal rejiminden doğan denkleştirme, miras payına eklenerek çözülebilir. Yani miras hukuku ile mal rejimi iç içe geçer. Türk sisteminde mal rejiminin tasfiyesi kural olarak ayrı bir dava konusudur.

Bu yüzden aynı aile için Türkiye’de ve Almanya’da farklı paylar hesaplanabilir ve ikisi de kendi hukukuna göre doğrudur.

Belgede nasıl görünür

Veraset belgesinde mirasçılar ve payları kesir olarak yazılır. Kesirler çeviride aynen aktarılır; ondalığa çevrilmez.

Hangi hukuk uygulanır

Taşınmazın bulunduğu ülke ve miras bırakanın durumu belirleyicidir; Türkiye ile Almanya arasında 1929 tarihli konsolosluk anlaşması da rol oynar. Bu, dosyaya özel bir değerlendirmedir ve avukata danışılmalıdır.

Miras dosyalarında karşımıza çıkan ve Türkiye’de en çok şaşırtan madde: Almanya’da geçerli bir vasiyetname için noter gerekmeyebilir.

Geçerlilik koşulları

• Metin tamamen kendi el yazısıyla yazılmış olmalı. Daktilo, bilgisayar çıktısı ya da başkasının yazması geçersiz kılar.
• İmzalanmış olmalı.
• Yer ve tarih yazılması beklenir; eksikliği her hâlde geçersizlik doğurmasa da ciddi tartışma yaratır — özellikle birden çok vasiyetname varsa hangisinin sonraki olduğu bilinemez.

ÖnemliTürk hukukuyla karşılaştırma

Türk hukukunda da el yazılı vasiyetname tanınır ve orada tarih ile yer geçerlilik şartıdır. Yani iki sistem benzer ama aynı değildir; bir ülkede geçerli olan belge diğerinde tartışmaya açılabilir.

Hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı, miras bırakanın durumuna ve malvarlığının yerine göre belirlenir. Bu, avukat işidir.

Çeviride

El yazısı metin olduğu gibi çevrilir; okunamayan kelimeler okunamadı diye işaretlenir, tahmin edilmez. Düzeltmeler, üstü çizili kısımlar ve ekler ayrıca belirtilir — mirasta bunlar tartışmanın kendisidir. Eski el yazısı

Belgenin açılması

Vasiyetname sulh mahkemesince açılır ve bir tutanağa bağlanır. Türkiye’deki dosyada çoğu zaman hem vasiyetname hem o tutanak istenir.

Türk-Alman aile dosyalarının en sık takıldığı nokta. Alman hukukunda baba, kendiliğinden baba olmayabilir.

Üç yol

1. Doğum sırasında anneyle evli olan kişi.
2. Babalığı tanıyan kişi.
3. Babalığı mahkemece tespit edilen kişi.

DikkatEvlilik dışı doğumda tanıma şarttır

Anne ile evli değilseniz, çocuğun doğum kaydında baba olarak görünmek için tanıma belgesi gerekir. Tanıma yapılmadığı sürece hukuken baba yoktur; bu, velayet, nafaka, miras ve vatandaşlık sonuçlarını doğrudan etkiler. Tanıma belgesi

Velayet ayrı bir işlemdir

Babalığı tanımak velayet vermez. Ortak velayet için ayrıca bir beyan gerekir. İkisi farklı belgelerdir ve sık karıştırılır. Velayet beyanı

Türkiye tarafında

Alman tanıma belgesi Türk nüfus kaydına işlenmedikçe, çocuk Türk kaydında babasız görünmeye devam eder. İki kayıt yıllarca farklı kalabilir ve bu, miras dosyasında ortaya çıkar.

Uyarı

Hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı ayrı bir sorudur ve somut dosyaya göre değişir. Avukata danışılmalıdır.

Almanya’da çalışmış ve sağlık sebebiyle çalışamaz duruma gelmiş kişilerin dosyasında en çok geçen madde.

İki derece

Ayrım, kişinin genel iş piyasasında günde kaç saat çalışabildiğine göre yapılır:

• Kısmi azalma — belirli bir saat aralığında çalışabilen kişi.
• Tam azalma — o alt sınırın da altında kalan kişi.

Ölçüt kendi mesleği değil, genel iş piyasasıdır. Kendi mesleğini yapamayan ama başka bir işte çalışabilen kişi bu aylığı alamayabilir. Türk sistemindeki maluliyet değerlendirmesiyle ölçütler birebir örtüşmez.

Prim koşulu da aranır

Sağlık durumu tek başına yetmez; belirli bir sigortalılık süresi ve son dönemde ödenmiş primler de aranır. Bu yüzden Türkiye’ye dönüp Almanya’da prim ödemeyi bırakan kişilerde koşul düşebilir — bu, dönüş kararı verilirken bilinmesi gereken bir ayrıntıdır.

Karar gerekçesinde ne aranır

Bilirkişi raporuna atıf, tespit edilen günlük çalışma kapasitesi ve prim koşulunun karşılanıp karşılanmadığı. Attest ile Gutachten farkı · Bekleme süresi

Uyarı

Bu sayfa kararı okumayı anlatır. Somut değerlendirme için yetkili kuruma ve gerekiyorsa avukata danışılmalıdır.

Bu sitedeki en çok yanlış bilinen konunun hukuki dayanağı. Madde iki şey söylüyor ve ikincisi Türkçe internetteki bütün "gizli kod" listelerini ilgilendiriyor.

Birinci fıkra — belge hakkı

İş ilişkisi sona erdiğinde işçi, yazılı bir belge isteyebilir. Belge görev ve süreyi içermek zorundadır; işçi ayrıca talep ederse performans ve davranış değerlendirmesini de içerir.

Yani nitelikli belge kendiliğinden verilmez, istenir. Basit ve nitelikli belge

Önemliİkinci fıkra — gizli işaret yasağı

Belge açık ve anlaşılır biçimde düzenlenmelidir ve dış biçiminden ya da lafzından anlaşılandan başka bir şey anlatmayı amaçlayan işaretler içeremez.

Yani "şu cümle aslında şu anlama gelir" diye kurgulanmış gizli bir şifre sistemi hukuka aykırıdır. Böyle bir işaret bulunursa işçi belgenin düzeltilmesini isteyebilir.

Peki memnuniyet formülü ne

O gizli değildir: anlamı açıktır, uygulamada herkesçe bilinir ve yargı kararlarıyla şekillenmiştir. Bu yüzden yasağın kapsamına girmez. Memnuniyet formülü · Gizli kod efsanesi

Bizim uygulamamız

İş belgesi çevirilerinde metni birebir çeviriyor, yerleşik formüllerin karşılık geldiği dereceyi ayrı bir not olarak belirtiyoruz. Uydurma kod yorumu eklemiyoruz.

Elinizdeki karar, daha önce verilmiş bir izni ya da ödemeyi sonlandırıyorsa, dayanak satırındaki numara hangi maddeye dayandığını söyler — ve bu, sizin için ne anlama geldiğini de belirler.

İki ayrı durum

ÖnemliFark neden önemli

Hukuka aykırı bir kararın geri alınması, çoğu zaman geçmişe etki eder ve alınan ödemelerin iadesi gündeme gelebilir. Hukuka uygun bir kararın kaldırılması kural olarak ileriye etkilidir.

Güven korumasi

Kişi karara güvenerek bir düzen kurduysa, bu güven korunabilir ve geri alma sınırlanabilir. Ancak kararın kişinin yanlış beyanıyla alındığı hâllerde bu koruma işlemez. Bu yüzden dosyada verilen bilgilerin doğruluğu yıllar sonra bile önem taşır.

Belgede aranacak

Dayanak satırındaki madde numarası, geri almanın hangi tarihten itibaren geçerli olduğu ve varsa iade talebi. Üçü de çeviride eksiksiz aktarılır. İdari işlem