Dürüstlük kuralı
Kavramlar
Hakların dürüstlük çerçevesinde kullanılmasını gerektirir. Sınır çizen bir ilkedir.
Hakkınız var — ama nasıl kullandığınız da önemli.
Ne yapar
Hakların kullanımına ve borçların ifasına genel bir ölçü koyar. § 242 BGB
ÖnemliNerede işe yarar
Çelişkili davranış, aşırı gecikme ve ölçüsüz taleplerde. Hakkın kullanılmaması
DikkatTek başına dayanak olmaz
Genel bir ilkedir; somut bir olgu ile desteklenir.
İlgili
Üç uygulama
Çelişkili davranış yasağı: yıllarca bir uygulamayı kabul eden taraf, birden aksini ileri süremez. Hakkın kullanılmaması (Verwirkung): bir hak uzun süre kullanılmamış ve karşı taraf artık kullanılmayacağına güvenmişse, zamanaşımı dolmasa bile hak düşebilir. Ölçüsüzlük: küçük bir kusur için sözleşmenin tamamını feshetmek gibi orantısız sonuçlar bu kuralla sınırlanır. Üçü de sözleşmede ve idarede işler; ama her biri somut olgularla, tarih ve belgeyle desteklenmelidir.
Türk hukukuyla karşılaştırma
Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesi aynı ilkeyi taşır: haklar dürüstlük kuralına uygun kullanılır ve hakkın kötüye kullanılması korunmaz. İki hukuk düzeni bu noktada yakındır; farklar uygulamada ve içtihattadır. Çeviride “Treu und Glauben” için “dürüstlük kuralı” yerleşik karşılıktır; “iyi niyet” karşılığı yanlıştır, çünkü Alman hukukunda iyi niyet (guter Glaube) ayrı bir kavramdır ve bilgisizliği anlatır. Bu ayrım hukukî metinlerde en sık yapılan çeviri hatalarından biridir.