Dinî amaç: 52 mi 54 mü? Türkçede fark kayboluyor

Türkçede ikisi de “dinî amaç” diye çevriliyor. Almancada ikisi ayrı madde — ve yanlış madde reddedilir.

Önemli§ 52: dinin teşviki

Vergi kanununun kamu yararı amaçları listesinde “die Förderung der Religion” ikinci sırada açıkça yer alır. Almanya’daki dernek yapılarının çoğu için doğru yol budur.

Dikkat§ 54: yalnız kamu tüzel kişisi olan cemaatler

“Kirchliche Zwecke” maddesi, yalnızca kamu hukuku tüzel kişisi statüsündeki bir din cemaatini desteklemeyi kapsar. Bu statüde olmayan bir dernek bu maddeye dayanamaz.

Neden önemli

Tüzüğün amaç maddesi yanlış maddeye dayandırılırsa vergi dairesi tespiti reddeder; dernek bağış makbuzu düzenleyemez ve yapılan bağışlar indirilemez.

Liste açık uçlu

Listede olmayan bir amaç da, toplumu benzer biçimde özverili olarak teşvik ediyorsa kamu yararına sayılabilir — ama bu istisnadır, kural değil.

Tüzük ve tespit

Tüzükte zorunlu metin · Verein ve kamu yararı

Türk cami dernekleri için

Almanya’daki Türk cami dernekleri (DİTİB’e bağlı dernekler, VIKZ, IGMG dernekleri ve bağımsız camiler) tüzüklerinde “Förderung der Religion” (§ 52 Abs. 2 Nr. 2) amacını yazar ve kamu yararı statüsünü bu maddeyle alır; § 54, yalnız kamu tüzel kişisi statüsündeki din cemaatleri (Katolik ve Protestan kiliseler, bazı Yahudi cemaatleri, birkaç eyalette Ahmediye cemaati) içindir ve Türk cami derneklerinin hiçbiri bu statüde değildir. Tüzükte iki madde birlikte anılırsa vergi dairesi § 54 kısmını reddeder ve tüzüğün düzeltilmesini ister; bu, tescili ve bağış makbuzu yetkisini geciktirir. Dinî eğitim, cenaze hizmeti ve kültür faaliyetleri de § 52’nin diğer bentleriyle (eğitim, kültür) birlikte yazılır; her faaliyet için ayrı bent anılır.

Türkiye’ye bağış ve Türk vakıfları

Alman derneğinin Türkiye’deki bir cami, okul ya da yardım kuruluşuna bağış yapması, kamu yararı statüsünü tehlikeye atmaz; ama derneğin amacının yurt dışında da gerçekleştirilebileceği tüzükte yazmalı ve bağışın amaca uygun kullanıldığı belgelenmelidir (Türk kuruluşun makbuzu, proje raporu, fotoğraf, çevirili). Vergi dairesi, yurt dışı ödemelerde daha sıkı belge ister ve “yapısal yurt içi bağlantı” (Almanya’ya olumlu yansıma) arar. Almanya’da yaşayan kişinin doğrudan Türk vakfına yaptığı bağış ise Alman vergisinde indirilmez, çünkü Türkiye AB dışıdır ve indirim yalnız AB ve AEA kuruluşlarına açıktır; Alman derneği aracılığıyla yapılan bağış indirilebilir. Çeviride “Förderung der Religion” için “dinin teşviki”, “kirchliche Zwecke” için “kilise amaçları” kullanılır ve ikisi “dinî amaç” diye birleştirilmez.