Delil kararı
Alman belgeleri
Hangi olgunun hangi delille araştırılacağını belirler. Dosyanın yönünü gösterir.
Mahkemenin neye baktığını gösteren belge.
Ne içerir
Araştırılacak olgu, kullanılacak delil türü ve görevlendirilen kişi.
ÖnemliYönü ele verir
Hangi olgunun tartışmalı sayıldığı buradan okunur; savunma buna göre yoğunlaştırılır. İspat yükü
DikkatMasraf avansı
Bilirkişi incelemesi için avans istenebilir; ödenmezse delil toplanmaz. GKG
Sonrası
Delil kararının yapısı
Karar, ispat konusunu (“Es soll Beweis erhoben werden über die Behauptung, dass …”), delil aracını (tanık adı, bilirkişi alanı ve atanan uzman, belge, keşif, tarafların dinlenmesi), ispat yükü taşıyan tarafı, bilirkişi için avansı ödeyecek tarafı ve süreyi, tanık duruşma tarihini yazar. Bilirkişi kararında ayrıca sorular tek tek sıralanır ve bilirkişi yalnız o soruları cevaplar; taraflar, soru listesine ekleme önerebilir. Bilirkişi ücreti için avans ödenmezse delil toplanmaz ve ispat yükü taşıyan taraf davayı kaybedebilir. Tanık yurt dışındaysa istinabe (Rechtshilfe) ya da video ile dinlenir. Karara itiraz edilemez; ama delilin değerlendirilmesi nihai kararda tartışılır.
Türkiye’deki tanık ve belge
Türkiye’de yaşayan tanık için Alman mahkemesi, Türk mahkemesine istinabe yoluyla dinleme talebi gönderir (Lahey 1970 Delil Sözleşmesi ve Türk-Alman anlaşması) ve Türk mahkemesi tanığı Türk usulüne göre dinleyip tutanağı Almanca çevirisiyle gönderir; aylar sürer. 2022’den beri video bağlantısıyla dinleme Türkiye için kural olarak yalnız Türk makamlarının izniyle mümkündür. Türkçe belge delil olarak sunulacaksa mahkeme çevirisini ister ve çeviri masrafı sunan tarafa aittir. Türkiye’deki tıbbi bilirkişi raporu, Alman mahkemesince kendi bilirkişisini atamadan önce dosyada değerlendirilir ama kural olarak yeterli sayılmaz. Çeviride “Beweisbeschluss” için “delil kararı”, “Beweisthema” için “ispat konusu”, “Sachverständiger” için “bilirkişi” kullanılır ve sorular aynen aktarılır.