Makam her belgede yeminli çeviri isteyemez: bu istisnadır

“Her belge yeminli tercümana yaptırılmalı” — kanun böyle demiyor.

Kural ile istisna

Kanun, yabancı dilde belge sunulduğunda makamın çeviri istemesini öngörür. Çevirinin onaylı ya da kamusal olarak atanmış veya yeminli bir tercümanca yapılmış olmasını ise ancak gerekçeli hâllerde isteyebilir.

ÖnemliFark bir kelimededir

Çeviri istemek için kanun “istemelidir” der; biçim şartı için “isteyebilir”. İki ayrı ağırlıktır ve makamın yazısında hangi biçimin istendiği açıkça yazmalıdır.

DikkatTers yönü de var

Çeviri gecikmeksizin sunulmazsa makam çeviriyi kendisi yaptırabilir — ve masrafı ilgiliye yükler. Yani beklemek, çeviriden kaçınmak değil, seçme hakkını kaybetmektir.

Bu, biçim sorusunun tamamı değil

Bazı makamlar kendi mevzuatlarında daha sıkı bir biçim arar; buradaki kural genel idari usul kuralıdır. Resmî dil kuralı · Çeviri gecikirse süre

Hangi makam ne yapar

Yabancılar daireleri ve sosyal kurumlar, çoğu zaman basit çeviriyi kabul eder ve yeminli çeviriyi yalnız tereddütte ister; nüfus daireleri kendi mevzuatı (PStV § 2) uyarınca yeminli ya da yetkilendirilmiş çevirmen çevirisi ister ve bu, genel idari usulden daha sıkıdır; denklik makamları meslek kanununa göre değişir; mahkemeler dava belgeleri için yeminli çeviri ister. Vergi daireleri basit çeviriyle yetinir ve İngilizce belgeyi bile kabul eder. Bu yüzden “yeminli çeviri gerekir mi” sorusunun cevabı, hangi makama sunulacağına bağlıdır ve makamın belge listesinden ya da yazılı sorudan alınır; genel kural, çevirinin gerekli olduğu, biçiminin ise gerekçeli istekle belirlendiğidir.

Türkiye’de yapılan çeviri Alman makamında

Türkiye’de yeminli tercümanın yaptığı ve noterin onayladığı çeviri, Alman makamınca “onaylı çeviri” olarak kabul edilebilir; kanunun “onaylı ya da yeminli tercümanca” ifadesi Almanya ile sınırlı değildir. Ama makam, gerekçeli hâlde Almanya’da yetkilendirilmiş çevirmen isteyebilir ve nüfus daireleri bunu kural olarak ister. Türk çeviride noter onayı ve apostil (noter imzası için) eklenirse kabul ihtimali artar; apostil, çevirinin doğruluğunu değil noterin imzasını doğrular. Makam çeviriyi reddederse yazılı gerekçe istenir; gerekçesiz ret, idari usul kanununa aykırıdır. Çeviri makam tarafından yaptırılırsa masraf, ilgiliye yüklenir ve çoğu zaman Türkiye’de yaptırılandan pahalıdır; bu yüzden süre içinde kendi çevirisini sunmak ucuzdur.