ehel. / nichtehel.: eski belgelerde soybağı eki
Kısaltmalar
Evlilik içi/dışı doğum ayrımı eski Alman belgelerinde yazılıydı. Bugünkü belgelerde yok — ama eski belge hâlâ dosyalarda.
1960–1990 dönemi belgelerinde görülen, bugün kullanılmayan bir ayrım.
Anlamı
ehelich = evlilik içi, nichtehelich (eski metinlerde unehelich) = evlilik dışı doğum.
ÖnemliBugün neden yok
Alman hukukunda evlilik içi/dışı doğan çocuk arasındaki hukukî ayrım kaldırıldı. Güncel belgelerde bu ek basılmaz; yalnız arşiv kayıtlarında kalır.
DikkatEski belgede karşınıza çıkarsa
İbare belgenin tarihine ait bir hukukî nitelemedir; bugünkü hak durumunu göstermez. Çeviride düşürülmez ama yorum eklenmez — belgenin ne dediği yazılır.
Nerede önem kazanır
Göç dönemi emeklilik dosyalarında ve miras işlemlerinde eski kayıtlar delil olarak kullanılır. Göç dönemi belgeleri
Belgede nerede görünür
Aile kayıt defteri (Familienbuch) sayfalarında çocuk satırında; eski doğum kayıtlarında kenar şerhi olarak. Kenar şerhi
Hukuki tarihçe
1970 tarihli reforma kadar evlilik dışı doğan çocuk, babayla hukuken akraba sayılmıyordu ve “unehelich” ibaresi kayıtlarda geçiyordu; 1970’te “nichtehelich” terimi geldi ve babalık tespiti ile nafaka hakkı kuruldu; 1998 tarihli çocuk hukuku reformuyla evlilik içi ve dışı ayrımı miras, velayet ve soyadı bakımından tamamen kaldırıldı ve terimler mevzuattan çıktı. Bugün yalnız “gemeinsames Sorgerecht” (ortak velayet) ve “Vaterschaftsanerkennung” (babalık tanıma) kavramları vardır; evli olmayan ebeveynler için velayet, anneye aittir ve ortak velayet beyanla kurulur. Eski kayıtlardaki ibare, o günkü hukuki durumu gösterir; 1998 öncesi doğan ve babası tarafından tanınmış çocuk, bugün babanın tam mirasçısıdır.
Türk kaydında karşılığı ve çeviri
Türk nüfus kaydında evlilik dışı doğan çocuk, tanıma ya da babalık hükmüyle babanın hanesine kaydedilir ve kayıt, “tanıma” ya da “babalık davası” açıklaması taşır; “evlilik dışı” ibaresi Türk belgesinde basılmaz. Alman eski kaydındaki “nichtehelich” ibaresi, Türk nüfusuna tescilde işlenmez ve çevirmen notu, ibarenin tarihsel olduğunu belirtir. Miras dosyasında Alman mahkemesi, eski kayıttaki ibareye bakmaz; babalık tanımasının var olup olmadığına bakar ve tanıma belgesi (Vaterschaftsanerkennung, gençlik dairesi ya da noter) aranır. Çeviride “ehelich” için “evlilik içi”, “nichtehelich” ve “unehelich” için “evlilik dışı” kullanılır ve kısaltma açılır; “gayrimeşru” gibi değer yargısı taşıyan kelimeler kullanılmaz. Göç dönemi emeklilik dosyasında çocuk yetiştirme süresi için doğum kaydı istenirken bu ibare sorun çıkarmaz.