BetrVG: işyeri kurulunun kanunu
Kısaltmalar
İşyeri kurulunun yetkilerini düzenleyen kanun; fesih ve işe alma yazışmalarında görünür.
Türkiye’de karşılığı olmayan bir kurumun kanunu — ve bu yüzden kısaltması da tanıdık gelmiyor.
Açılımı
Betriebsverfassungsgesetz — işyeri anayasası kanunu. Yürürlükteki metin 25 Eylül 2001 tarihlidir; kanunun kaynağı 1972’dir.
Belgede nerede görünür
En sık iki yerde: fesih öncesinde işyeri kurulunun dinlenme tutanağında (§ 102) ve işe alma, ücret grubuna yerleştirme ya da nakil için istenen onay yazısında (§ 99). İşveren bu yazışmaları dosyada saklar.
Neden mektupta görürsünüz
Çünkü kurul dinlenmeden yapılan fesih geçersizdir — işveren bunu belgelemek zorundadır. § 102 BetrVG · § 99 BetrVG
Neyle karıştırılır
Betriebsvereinbarung (işyeri anlaşması) bu kanunun kendisi değil, ona dayanılarak yapılan sözleşmedir. İkisi de “Betr…” diye başlar. Betriebsvereinbarung
Yanındaki kısaltmalar
Kurul nasıl seçilir
En az beş çalışanı olan işletmede çalışanlar iş yeri kurulu seçebilir; seçim, dört yılda bir (Mart–Mayıs) yapılır, çalışan sayısına göre kurul büyüklüğü kanunda yazar (beş ila yirmi çalışanda bir kişi, sonra kademeli). Seçim, seçim kurulunca yürütülür ve işveren engelleyemez; engelleme suçtur (§ 119). Yabancı uyruklu çalışanlar seçme ve seçilme hakkına sahiptir; kurul, yabancı çalışanların entegrasyonunu ve ayrımcılığa karşı korunmasını gözetmekle görevlidir (§ 80 Abs. 1 Nr. 7). Kurul üyeleri, görev süresince ve bir yıl sonrasına kadar fesih korumasına sahiptir; toplantılar iş saatinde ve ücretli yapılır. Yüzden fazla çalışanda ekonomi komitesi, iki yüzden fazla çalışanda serbest bırakılmış üye vardır.
Türk çalışanlar ve kurul
Türk kökenli çalışanların yoğun olduğu işletmelerde (otomotiv, lojistik, temizlik) kurullarda Türk kökenli üyeler yaygındır ve kurul, Türkçe bilen üye aracılığıyla çalışanla görüşebilir; kurul toplantı dili Almancadır, ama çalışanın dinlenmesinde tercüman istenebilir. Türk iş hukukunda iş yeri kurulu yoktur; sendika temsilcisi ve iş sağlığı kurulu vardır, ama kurulun fesihte dinlenme ve işe almada onay yetkisi Türk sisteminde bulunmaz, bu yüzden Türk çalışan kurulun gücünü hafife alır. Çeviride “BetrVG” aynen bırakılır ve “İş Yeri Anayasası Kanunu” ya da “İş Yeri Teşkilatı Kanunu” açıklaması verilir; “Betriebsrat” için “iş yeri kurulu” kullanılır, “işçi konseyi” ve “sendika” denmez. Türkiye’deki bir Alman şirketinin Türk şubesinde bu kanun uygulanmaz.